Seinen, spoor, perron

Treinverkeer plat door communicatiestoring ProRail, hoe kon dit gebeuren?

Een systeemfout in de interne telefonie-installaties van de verkeersleidingsposten en het communicatiesysteem GSM-R heeft er volgens ProRail voor gezorgd dat maandag vrijwel al het treinverkeer in Nederland stil kwam te liggen. GSM-R is specifiek voor de spoorwegen ontwikkeld en staat bekend als een betrouwbaar systeem, omdat het om een gescheiden netwerk gaat. Hoe kon het dan toch fout gaan? (Bent u geen abonnee en wilt u dit artikel toch graag lezen? Klik dan hier)

Maandagmiddag iets voor 14.30 uur blokkeerde een storing bij ProRail de communicatie tussen machinisten en treinverkeersleiders. Uit veiligheidsoverwegingen legde de spoorbeheerder het treinverkeer stil, wat veel overlast voor reizigers veroorzaakte. Een aantal reizigers kwam zelfs urenlang in een stilstaande trein vast te staan. Ook het goederenvervoer ondervond hinder van de storing.

Volgens woordvoerder Willem van Ewijk van ProRail werd de storing veroorzaakt door een systeemfout in de keten waarin de interne telefonie-installaties van de verkeersleidingsposten en GSM-R zit. “Door die systeemfout traden de back-up-systemen in werking. Doordat deze werden overbelast vielen deze systemen uit, waardoor er geen communicatie meer kon plaatsvinden.” Hij geeft aan dat er geen sprake was van een cyberaanval.

Onderzoek

Hoewel ProRail aangeeft dat het om een eenmalige storing gaat “die zeer zeldzaam” is, voert de spoorbeheerder nog verder onderzoek uit om precies te achterhalen wat de exacte oorzaak is van de systeemfout. Rond 16.00 uur werd het systeem handmatig weer geactiveerd.

Maandagmiddag rond 17.45 uur meldde ProRail dat reizigersvervoerders op bijna alle trajecten elk half uur met een intercity of sprinter konden rijden. Op een aantal trajecten ondervonden reizigers maandagavond nog hinder.
Sinds dinsdagochtend functioneert het systeem weer als normaal. “We gaan er vanuit dat dit niet vaker zal gebeuren, maar als het zich dan toch voordoet dan krijgen we het door deze ervaring in de toekomst eerder weer in de lucht”, aldus Ewijk.

Doordat het communicatiesysteem voor het spoor niet werkte, was het lastig voor machinisten en de verkeersleiding om met elkaar te communiceren. “Het is mogelijk om machinisten gewoon te bellen, maar het systeem helpt juist om contact te leggen met de juiste mensen”, licht woordvoerder Coen van Kranenburg van ProRail toe. “Je kunt bijvoorbeeld machinisten per baanvak direct bellen, zonder dat je hun persoonlijke nummer nodig hebt.” Dit is volgens hem ook handig als een machinist wordt vervangen door een collega.

Eerdere storing

In 2014 kwam het ook al eens voor dat het treinverkeer uitviel door een storing in het communicatiesysteem van ProRail. Dat gebeurde toen in een deel van Noord-Holland en rondom Den Haag. Bij de verkeersleidingspost in Den Haag werd dit veroorzaakt door een algemene storing in het KPN-netwerk. In Alkmaar, van waaruit de treinen in Noord-Holland worden aangestuurd, was er een probleem met de telefooncentrale van de verkeersleidingspost.

In beide gevallen was het niet mogelijk om via het GSM-R-systeem met de treinen te communiceren. Hoewel het GSM-R-systeem dubbel is uitgevoerd, was het niet direct mogelijk om terug te vallen op de tweede verbinding. ProRail geeft desgevraagd aan dat in 2014 om een ander deel van het communicatiesysteem ging dat verstoord raakte, waardoor de oorzaken van elkaar verschillen.

Treinverkeer verstoord op station Tilburg

GSM-R

GSM-R is een communicatiesysteem voor het spoor, waarvan de specificaties in een door de Europese Unie  gesubsidieerd project in 2000 zijn ontwikkeld. Deze specificaties worden onderhouden en doorontwikkeld door de internationale spoororganisatie UIC. UIC werkt op dit moment aan de opvolger van GSM-R, het Future Railway Mobile Communication System (FRMCS). In Nederland levert Nokia de apparatuur voor GSM-R wat door KPN wordt onderhouden.

“GSM-R is gebaseerd op de gsm-technologie. Gsm is begin jaren negentig ontwikkeld voor normale mobiele telecommunicatie. Gsm is nog tweede generatie (2G), terwijl we nu inmiddels 5G-telefoons hebben. Vervolgens is op basis van die gsm-techniek GSM-R ontwikkeld”, legt telecommunicatiespecialist Toon Norp van onderzoeksinstituut TNO uit.

Hij wijst erop dat het voordeel van GSM-R is dat het een apart netwerk is, waardoor overbelasting van het reguliere mobiele netwerk geen invloed heeft op de beschikbaarheid. “Als het netwerk van KPN overbelast is op Koningsdag, dan kan GSM-R nog doorwerken.” Volgens de telecommunicatiespecialist wordt GSM-R “in de basis gebruikt voor de spraakcommunicatie tussen machinisten en de verkeersleiding”.

Future Railway Mobile Communication System

FRMCS zal dit type storingen in de toekomst niet gaan voorkomen, verwacht Norp. “De reden dat de spoorsector overstapt naar FRMCS is doordat je met dit systeem veel meer data kunt versturen. Je kunt een camera op een trein monteren en beelden doorsturen, waardoor je kunt zien of er iets mis is met het spoor. Ook kan het worden gebruikt om data van sensoren voor spooronderhoud mee door te sturen. Ook rijden onder ETCS en toekomstige technieken zoals virtual coupling gaan makkelijker, omdat data over treinposities sneller wordt uitgewisseld.”

“Het huidige communicatiesysteem GSM-R is erg betrouwbaar, maar net als dat een benzinemotor het ook nog steeds doet, zie je dat we elektrisch willen gaan rijden omdat we andere dingen willen doen.”

Kamervragen

D66-Kamerlid Faissal Boulakjar heeft aan staatssecretaris Stientje van Veldhoven via mondelinge Kamervragen opheldering gevraagd over de problemen met het communicatiesysteem van ProRail. Hij wil weten hoe de storing precies kon gebeuren en hoe dit in de toekomst kan worden voorkomen.

Hoewel het eerste onderzoek van ProRail heeft aangewezen dat de oorzaak van de storing in de keten van het telecomsysteem en GSM-R zat, onderzoekt de spoorbeheerder nog verder in exact welk deel van het systeem het kon ontstaan. De spoorbeheerder stuurt deze zomer de resultaten van dit onderzoek naar het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat die het vervolgens zal delen met de Tweede Kamer.

Lees ook:

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en algemeen hoofdredacteur van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.

Treinverkeer plat door communicatiestoring ProRail, hoe kon dit gebeuren? | SpoorPro.nl
Seinen, spoor, perron

Treinverkeer plat door communicatiestoring ProRail, hoe kon dit gebeuren?

Een systeemfout in de interne telefonie-installaties van de verkeersleidingsposten en het communicatiesysteem GSM-R heeft er volgens ProRail voor gezorgd dat maandag vrijwel al het treinverkeer in Nederland stil kwam te liggen. GSM-R is specifiek voor de spoorwegen ontwikkeld en staat bekend als een betrouwbaar systeem, omdat het om een gescheiden netwerk gaat. Hoe kon het dan toch fout gaan? (Bent u geen abonnee en wilt u dit artikel toch graag lezen? Klik dan hier)

Maandagmiddag iets voor 14.30 uur blokkeerde een storing bij ProRail de communicatie tussen machinisten en treinverkeersleiders. Uit veiligheidsoverwegingen legde de spoorbeheerder het treinverkeer stil, wat veel overlast voor reizigers veroorzaakte. Een aantal reizigers kwam zelfs urenlang in een stilstaande trein vast te staan. Ook het goederenvervoer ondervond hinder van de storing.

Volgens woordvoerder Willem van Ewijk van ProRail werd de storing veroorzaakt door een systeemfout in de keten waarin de interne telefonie-installaties van de verkeersleidingsposten en GSM-R zit. “Door die systeemfout traden de back-up-systemen in werking. Doordat deze werden overbelast vielen deze systemen uit, waardoor er geen communicatie meer kon plaatsvinden.” Hij geeft aan dat er geen sprake was van een cyberaanval.

Onderzoek

Hoewel ProRail aangeeft dat het om een eenmalige storing gaat “die zeer zeldzaam” is, voert de spoorbeheerder nog verder onderzoek uit om precies te achterhalen wat de exacte oorzaak is van de systeemfout. Rond 16.00 uur werd het systeem handmatig weer geactiveerd.

Maandagmiddag rond 17.45 uur meldde ProRail dat reizigersvervoerders op bijna alle trajecten elk half uur met een intercity of sprinter konden rijden. Op een aantal trajecten ondervonden reizigers maandagavond nog hinder.
Sinds dinsdagochtend functioneert het systeem weer als normaal. “We gaan er vanuit dat dit niet vaker zal gebeuren, maar als het zich dan toch voordoet dan krijgen we het door deze ervaring in de toekomst eerder weer in de lucht”, aldus Ewijk.

Doordat het communicatiesysteem voor het spoor niet werkte, was het lastig voor machinisten en de verkeersleiding om met elkaar te communiceren. “Het is mogelijk om machinisten gewoon te bellen, maar het systeem helpt juist om contact te leggen met de juiste mensen”, licht woordvoerder Coen van Kranenburg van ProRail toe. “Je kunt bijvoorbeeld machinisten per baanvak direct bellen, zonder dat je hun persoonlijke nummer nodig hebt.” Dit is volgens hem ook handig als een machinist wordt vervangen door een collega.

Eerdere storing

In 2014 kwam het ook al eens voor dat het treinverkeer uitviel door een storing in het communicatiesysteem van ProRail. Dat gebeurde toen in een deel van Noord-Holland en rondom Den Haag. Bij de verkeersleidingspost in Den Haag werd dit veroorzaakt door een algemene storing in het KPN-netwerk. In Alkmaar, van waaruit de treinen in Noord-Holland worden aangestuurd, was er een probleem met de telefooncentrale van de verkeersleidingspost.

In beide gevallen was het niet mogelijk om via het GSM-R-systeem met de treinen te communiceren. Hoewel het GSM-R-systeem dubbel is uitgevoerd, was het niet direct mogelijk om terug te vallen op de tweede verbinding. ProRail geeft desgevraagd aan dat in 2014 om een ander deel van het communicatiesysteem ging dat verstoord raakte, waardoor de oorzaken van elkaar verschillen.

Treinverkeer verstoord op station Tilburg

GSM-R

GSM-R is een communicatiesysteem voor het spoor, waarvan de specificaties in een door de Europese Unie  gesubsidieerd project in 2000 zijn ontwikkeld. Deze specificaties worden onderhouden en doorontwikkeld door de internationale spoororganisatie UIC. UIC werkt op dit moment aan de opvolger van GSM-R, het Future Railway Mobile Communication System (FRMCS). In Nederland levert Nokia de apparatuur voor GSM-R wat door KPN wordt onderhouden.

“GSM-R is gebaseerd op de gsm-technologie. Gsm is begin jaren negentig ontwikkeld voor normale mobiele telecommunicatie. Gsm is nog tweede generatie (2G), terwijl we nu inmiddels 5G-telefoons hebben. Vervolgens is op basis van die gsm-techniek GSM-R ontwikkeld”, legt telecommunicatiespecialist Toon Norp van onderzoeksinstituut TNO uit.

Hij wijst erop dat het voordeel van GSM-R is dat het een apart netwerk is, waardoor overbelasting van het reguliere mobiele netwerk geen invloed heeft op de beschikbaarheid. “Als het netwerk van KPN overbelast is op Koningsdag, dan kan GSM-R nog doorwerken.” Volgens de telecommunicatiespecialist wordt GSM-R “in de basis gebruikt voor de spraakcommunicatie tussen machinisten en de verkeersleiding”.

Future Railway Mobile Communication System

FRMCS zal dit type storingen in de toekomst niet gaan voorkomen, verwacht Norp. “De reden dat de spoorsector overstapt naar FRMCS is doordat je met dit systeem veel meer data kunt versturen. Je kunt een camera op een trein monteren en beelden doorsturen, waardoor je kunt zien of er iets mis is met het spoor. Ook kan het worden gebruikt om data van sensoren voor spooronderhoud mee door te sturen. Ook rijden onder ETCS en toekomstige technieken zoals virtual coupling gaan makkelijker, omdat data over treinposities sneller wordt uitgewisseld.”

“Het huidige communicatiesysteem GSM-R is erg betrouwbaar, maar net als dat een benzinemotor het ook nog steeds doet, zie je dat we elektrisch willen gaan rijden omdat we andere dingen willen doen.”

Kamervragen

D66-Kamerlid Faissal Boulakjar heeft aan staatssecretaris Stientje van Veldhoven via mondelinge Kamervragen opheldering gevraagd over de problemen met het communicatiesysteem van ProRail. Hij wil weten hoe de storing precies kon gebeuren en hoe dit in de toekomst kan worden voorkomen.

Hoewel het eerste onderzoek van ProRail heeft aangewezen dat de oorzaak van de storing in de keten van het telecomsysteem en GSM-R zat, onderzoekt de spoorbeheerder nog verder in exact welk deel van het systeem het kon ontstaan. De spoorbeheerder stuurt deze zomer de resultaten van dit onderzoek naar het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat die het vervolgens zal delen met de Tweede Kamer.

Lees ook:

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en algemeen hoofdredacteur van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.