Betuweroute, goederenlijn

Spoorgoederenvervoer Betuweroute achtergebleven bij verwachtingen

Gepubliceerd op 20-07-2017 om 11:39

Het aantal tonnen goederenvervoer dat in 2015 over de Betuweroute werd vervoerd, blijkt flink lager dan de prognoses die voor dat jaar werden gemaakt in de jaren ’90. Voorafgaand aan de aanleg beraamde de commissie-Hermans dat tenminste 30 miljoen ton goederenvervoer over deze goederenspoorlijn zou worden vervoerd en die verwachting werd later altijd als leidend beschouwd. Maar van die verwachting is volgens het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) slechts circa 70 procent gerealiseerd. 

Dit blijkt uit een rapport dat staatssecretaris Sharon Dijksma naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Een decennium geleden werd de spoorlijn opgeleverd en nu maken er ruim 20.000 goederentrein per jaar gebruik van deze verbinding. De overheid besloot in 1996 de Betuweroute aan te leggen, omdat die treinverbinding werd gezien als de enige manier om het goederenvervoer te verschuiven van de weg naar het spoor. De aanleg van de 172 kilometer lange spoorlijn kostte in totaal 4,7 miljard euro, veel meer dan bij de planvorming in 1990 werd gedacht.

Spoorgoederenvervoer

Nu blijkt dat het gerealiseerde aantal vervoerde tonnages niet voldoet aan de verwachtingen van 20 jaar geleden. Het onderzoek van het KiM wijst uit dat het gerealiseerde brutogewicht in 2015 uitkomt op 44,3 miljoen ton. Maar het KiM heeft dit brutogewicht omgerekend door het totaal vervoerde brutotonnage over de Nederlandse grensovergangen per spoor van ProRail te vergelijken met cijfers over het nettotonnage van het CBS over het internationale spoorgoederenvervoer in Nederland. Dit leidt tot een gemiddeld gewicht van 20,9 miljoen, waardoor de verwachting van de commissie Hermans in 2015 voor 70 procent is gerealiseerd.

Daarbij moet de kanttekening worden geplaatst dat in de jaren negentig verschillende maatregelen waren beoogd, die uiteindelijk niet zijn doorgevoerd. Zo was de verwachting dat het rekeningrijden zou worden ingevoerd, waardoor het aantrekkelijker zou worden om de overstap te maken van wegvervoer naar spoor. Ook is het derde spoor in Duitsland nog niet gerealiseerd. Eigenlijk zou in 2003 met de bouw begonnen worden, zodat het spoor in 2022 in gebruik genomen kon worden. Die planning is niet meer realistisch, omdat de start van de aanleg jaren werd uitgesteld.

Succesvolle maatregelen

Maatregelen die wel hebben bijgedragen aan het succes van de Betuweroute, zijn de de aanleg van de spoorboog bij Meteren en optimalisaties van het spoor in het havengebied van Rotterdam, door onder andere de spooraansluitingen Tweede Maasvlakte en de aanleg van het Theemswegtracé. Hiermee werd ingezet op een verschuiving van het wegvervoer naar het spoor en een optimalisatie van dit spoorvervoer. In een paar jaar is het bovendien de bedoeling dat het gemengde spoornet in Nederland volledig geïntegreerd is. verder heeft de volledige liberalisering van de spoorgoederenmarkt een positief effect gehad.

Het rapport van de KiM is verbonden aan een grootschalige onderzoek naar de modal shift van wegvervoer naar spoorvervoer. TNO concludeert dat er 354 miljoen ton via de weg in containers of als stukgoed is vervoerd in 2014. Daarvan zou 43 miljoen ton, dus 12 procent, in theorie ook prima over het spoor vervoerd kunnen worden en 8 miljoen ton via de Betuweroute. De meeste overlap bestaat op routes op het binnenlandse vervoer, en de North Sea-, Thine-Alpine en Atlantic TEN-T corridors.

Kosten

Heel realistisch is dit cijfer van 43 miljoen echter niet, omdat er bijvoorbeeld ook rekening gehouden moet worden met de kosten. Wanneer dit in overweging genomen wordt, had ongeveer 13 miljoen ton in 2014 verschoven kunnen worden naar het spoor. Het gaat daarbij om 4 miljoen ton via de Nederlands-Duitse grens en en 3 miljoen via de Betuweroute. Tot aan 2050 kan dit groeien naar 5 miljoen ton in het lage scenario en 8 miljoen in het hoge scenario.

Overigens is het goederenvervoer per spoor vanuit de regio’s Rijmond en het Noordzeekanaalgebied naar Duitsland en Italië en andersom wel flink toegenomen. “Het containervervoer per spoor is tussen 2005 en 2014 over alle afstandsmarkten met driekwart toegenomen en op afstanden tussen 300 en 500 kilometer een zeer sterke, en boven de 500 kilometer een sterke, groei heeft doorgemaakt”, aldus KiM in het rapport. De binnenvaart blijft de meest populaire modaliteit om goederen te vervoeren.

Lees ook:

Auteur: Inge Jacobs

Inge is redacteur van SpoorPro en vaste redacteur van OVPro, het vakblad voor OV-professionals.

1 reactie op “Spoorgoederenvervoer Betuweroute achtergebleven bij verwachtingen”

John rdam|22.07.17|23:17

Als het KiM voor ieder stukje nieuwe weg of wegverbreding nou ook eens dergelijke berekeningen zou maken…… Vermoedelijk zou de conclusie zijn dat heel veel investeringen in nieuw asfalt in de afgelopen jaren beter niet gedaan hadden kunnen worden.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.