spooronderhoud, werkzaamheden

Spoorsector worstelt met onduidelijkheid over investeringen spoor

De spoorsector worstelt met onduidelijkheid over de uitgaven die ProRail heeft gereserveerd voor grote onderhouds- en nieuwe spoorprojecten. Daardoor komen diverse spoorbedrijven in de problemen. ProRail behoort nadere uitleg te geven over hoe de conditie van het spoor zich verhoudt tot de geplande vernieuwingswerkzaamheden. De spoorbeheerder dient daarbij de verwachte levensduur van de diverse onderdelen van het spoor in kaart te brengen. Op deze informatie baseren spoorbedrijven hun bedrijfsvoering. Nu is het moeilijk om in te schatten of de ondernemingen hun vakmensen en gespecialiseerde machines moeten behouden of juist moeten afstoten. Dat stellen diverse spoorbedrijven en FNV Spoor.

Doordat er onduidelijkheid is over waarin en wanneer het geld wordt geïnvesteerd, hebben sommige spoorbedrijven in de afgelopen jaren mogelijk verkeerde beslissingen genomen. Bijvoorbeeld door vast personeel in dienst te houden of machines en materieel in bedrijf te houden, die later niet nodig bleken te zijn.

Budget spooraannemers

Uit cijfers in het bezit van SpoorPro blijkt dat ProRail in 2012 een volumeprognose afgaf waarbij er van 2013 naar 2014 een stijging van het budget met ruim 100 miljoen euro (van 326 naar 437) voor de erkende spooraannemers werd voorspeld. In 2015 zou het budget nog verder groeien tot bijna 500 miljoen euro (481). Het hoofdbestanddeel van het budget voor de spooraannemers wordt onderverdeeld in twee categorieën: functiehandhaving (grote onderhoudsprojecten zoals bovenbouwvernieuwingen) en functiewijziging (nieuwe spoorprojecten zoals DSSU en OV SAAL). De stijging van 100 miljoen euro zou met name in de categorie functiewijziging plaatsvinden.

Volgens de nieuwe prognose, die ProRail in september van dit jaar heeft uitgegeven, blijft het budget voor de erkende spooraannemers in 2014 en 2015 net als in 2013 steken op minder dan 400 miljoen euro. Daarmee blijft de voorspelde groei uit. ProRail bevestigt deze cijfers. Woordvoerder Anna Kodde van ProRail: ”Voor dit jaar en volgend jaar is er net als in 2013 een budget van ongeveer 400 miljoen euro voor opdrachten die alleen worden verstrekt aan erkende spooraannemers. Hierin zit geen utiliteitsbouw.”

Bijstelling

”De taartpunt van functiehandhaving is vanaf 2011 stabiel, rond de 160 miljoen euro”, aldus Kodde. 



”Het klopt dat ProRail het budget in de categorie functiewijziging heeft bijgesteld. Dat komt doordat het Rijk een aantal MIRT-spoorprojecten (onder andere Programma Hoogfrequent Spoor, red.) heeft getemporiseerd. Daarnaast gaan een aantal componenten in het spoor langer mee dan een aantal jaren geleden en hoeven daarom minder vaak vervangen te worden”, zo vervolgt de woordvoerder. ProRail stelde onlangs onder andere de levensduur van spoorballast bij van 15 jaar tot 70 jaar.

FNV Spoor, Voestalpine Railpro en Strukton Rail betwijfelen echter of het budget van ongeveer 160 miljoen voor functiehandhaving ook daadwerkelijk in 2014 en 2015 wordt uitgegeven. Woordvoerder Irene van Dam van Strukton Rail: ”Er wordt de indruk gewekt dat er een constant volume voor bovenbouwvernieuwing is voor de spooraannemers, alleen zien we deze budgetten niet terug op de aanbestedingskalender.” Volgens ProRail wordt er niets achter de hand gehouden. “Er staan ook grote klussen op de rol. Staatssecretaris Mansveld heeft aangekondigd flink te willen investeren in het openbaar vervoer de komende jaren. 1,1 miljard, waaronder verdieping Vught, ontknoping sporen Amsterdam Centraal. Dit volume zit al in de reeksen geprognotiseerd”, zegt de woordvoerder.

Spoorvernieuwing

Ook Voestalpine Railpro zegt te merken dat er een terugloop is in het aantal opdrachten voor spoorvernieuwing. Voestalpine Railpro is toeleverancier voor de spooraannemers. Commercieel directeur Mark de Vries: ”Er zijn in de afgelopen jaren steeds minder projecten in de spoorvernieuwing bijgekomen, waardoor wij de afgelopen jaren een sterke daling in marktvolume hebben gezien, dit in tegenstelling tot de prognoses. Als we dit eerder hadden geweten dan hadden we onze bedrijfsvoering daar waarschijnlijk nog beter op kunnen aanpassen.”

De Vries noemt als voorbeeld de wagonvloot die Voestalpine Railpro bezit voor het ondersteunen van spoorwerk. De Vries: ”De spoormarkt heeft op dit moment geen behoefte aan zo veel wagons, maar we hebben ze de afgelopen jaren wel operationeel gehouden met als reden dat er betere tijden aan zouden komen. Dat had ProRail immers enkele jaren geleden ook voorspeld. Met de kennis van nu hadden we waarschijnlijk nog eerder meer wagons afgestoten of in het buitenland ingezet.”

Beleid

“Anders gezegd, het beleid van ProRail heeft een grote mate van invloed op ons beleid. Maar onze beleidsbeslissingen hebben ook een grote mate van invloed op het toekomstig beleid van ProRail. Transparantie tussen beide zou enorme verbetering kunnen opleveren”, aldus de commercieel directeur. Voestalpine Railpro heeft in de afgelopen jaren, zoals ook andere spoorbedrijven, van mensen afscheid moeten nemen. Het spoorbedrijf sluit niet uit dat er in de komende jaren meer vakmensen hun baan verliezen.

Ook FNV Spoor ziet dat de spooraannemers kampen met dalende volumes. ”Ik ben op dit moment bezig met een sociaal plan bij Strukton Rail. Andere bedrijven als BAM Rail en Volker Rail hebben in het verleden al gereorganiseerd, maar die komen er misschien opnieuw aan als er niet meer werk bij komt”, aldus vakbondbestuurder Veronika Teunissen. “Op dit moment onderhandelen vakbonden en werkgevers over de cao voor de railinfra-sector. De onderhandelingen dreigen vast te lopen, omdat werkgevers aangeven geen enkele mogelijkheid te zien voor verbeteringen in de cao. Zelfs een kleine loonsverhoging om de koopkracht van hun werknemers niet verder te laten verslechten lijken onbespreekbaar. Daarnaast merk ik dat werknemers continu voorstellen krijgen om met vervroegd pensioen te gaan en dat tijdelijke contracten niet worden verlengd”, zo vervolgt ze.

Opdrachten

Van Dam bevestigt dat tegenvallende volumes voor harde klappen zorgen bij Strukton Rail. ”Wij hebben de afgelopen jaren al afscheid moeten nemen van ruim 200 mensen. Nu moeten we, onder andere vanwege de tegenvallende cijfers en concentratie van werkzaamheden in de zomerperiode opnieuw fors in fte’s gaan snijden.” Hoeveel banen er precies verloren gaan, wil Strukton Rail nog niet bekendmaken.

Strukton Rail verloor daarnaast nog een aantal grote aanbestedingen. Zo viste de spooraannemer naast het net bij de aanbestedingen van het project DoorStroomStation Utrecht (DSSU), het project OV SAAL en het spoorproject Zevenaar.

Werkvolume

BAM Rail wil een terugloop in het aantal opdrachten niet bevestigen, maar stelt wel dat er onduidelijkheid is over het werkvolume dat ProRail op de markt brengt. Woordvoerder Karin van der Tas: ”De werkvolumes zijn onvoorspelbaar in de tijd, waardoor de aannemer zijn kennis en kunde moeilijk kan vasthouden. Daarnaast vinden veel werkzaamheden ook nog eens in de vakantieperiodes plaats, waardoor spooraannemers hun mensen en machines niet optimaal gespreid kunnen inzetten.” Volgens Volker Rail zijn er “geen wezenlijke veranderingen in de budgetten in de afgelopen jaren”. Woordvoerder Gjalt Rameijer: “Er zullen altijd fluctuaties zijn. Het is nooit ieder jaar exact hetzelfde.”

Woordvoerder Glenn Metselaar van Dura Vermeer: ”Er is behoefte aan een forecast van projecten die op de markt komen. Zo kunnen we makkelijker een inschatting maken welk aandeel voor ons interessant is. Verder zou het fijn zijn als projecten meer gelijkmatig in het jaar worden uitgevoerd en minder in pieken.”

Levensduur componenten

Volgens de spoorbedrijven is de spoorsector er bij gebaat als ProRail meer inzicht geeft in de levensduur van de componenten in het spoor en de ratio van de keuzes die ze maakt in onderhoud en vernieuwing. De Vries: “Als je stelt dat bepaalde componenten 70 jaar mee gaan, dan vraagt dat om beleid. Je moet wel zeker van je zaak zijn en hier niet lichtzinnig mee omgaan.”

“De impact van een foutieve aanname kan enorm zijn. De markt kan de levensduur van de componenten samen met ProRail toetsen, eventueel met een benchmark vanuit buitenlandse ervaringen. Je verwacht dat er een relatie is tussen de spoorvernieuwing en de levensduur in relatie tot het intensieve gebruik van het spoor. Wij kunnen die link niet consistent leggen waardoor deze situatie veel vragen bij ons oproept”, aldus de commercieel directeur.

Marieke van Gompel

Lees ook:

Spoorsector bezorgd over uitblijven opdrachten vanuit ProRail

U las zojuist één van uw gratis premium artikelen

Uw abonnement helpt onze journalisten bij het zoeken naar de waarheid in de spoorsector.

Onbeperkt lezen? Stap nu in en profiteer van de introductieaanbieding ‘eerste maand gratis.

start 1 maand gratis proefabonnement

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en algemeen hoofdredacteur van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.