Chris Verstegen, ProRail

ProRail legt zich neer bij toekomstige zbo-status en ziet kansen

“Moeten we ons verzetten tegen een democratisch besluit of kunnen we onze energie beter stoppen in het borgen van risico’s en het pakken van kansen?” Met die vraag in het achterhoofd is Chris Verstegen, Programmadirecteur Positionering & Samenwerking bij ProRail aan de slag gegaan om de spoorbeheerder klaar te maken voor zijn zbo-status.

Als leidend voorwerp van het SpoorPro Seminar van afgelopen dinsdag wilde Verstegen graag toelichten hoe ProRail nu zelf tegen de omvorming aankijkt. “Het is geen geheim dat we daar in het begin niet blij mee waren. Het besluit voor de omvorming kwam vanuit de Fyra-affaire, waar ProRail geen enkele schuld aan had. Er was veel verongelijktheid hierover bij ProRailers en dat hebben we niet onder stoelen of banken gestoken. Maar op het moment dat het in het regeerakkoord kwam, zijn we gaan kijken wat onze rol is. Moeten je je verzetten tegen een democratisch besluit of kunnen we onze energie beter stoppen in het kijken naar het borgen van risico’s en het pakken van kansen om het spoor nog beter te maken en op tijd klaar te maken voor de groei die eraan komt?”

Uit het spoor getrokken

ProRail staat er volgens Verstegen zeer goed voor. “Er reden in 2019 meer treinen dan ooit en die reden beter op tijd dan ooit, Nederland behoort tot de top drie van veiligste sporen in Europa en ons spoor draait bijna volledig op groene windenergie. Er is ook nog veel ruimte voor verbetering, zeker op de infrastructuur in de Rotterdamse haven. Dat zullen de vervoerders daar beamen. Maar over het algemeen doen we het goed. Dat moet zo blijven. We willen zorgen dat we niet uit de sector worden weggetrokken. We zitten nu midden in een operationele keten met de vervoerders, verladers en aannemers. We willen niet boven de partijen komen te staan. Onze onafhankelijkheid moet geborgd blijven. We zullen straks – net als nu – onder toezicht van de ACM op een non-discriminatoire manier de capaciteit verdelen en het verkeer begeleiden. We blijven kritisch en zullen ook als zbo blijven zeggen waar het op staat. Het aanbestedingsrecht blijft voor ons en leveranciers hetzelfde en de verhouding met de vervoerders blijft ook hetzelfde.”

De kansen die Verstegen ziet, bestaan vooral uit een betere samenwerking met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. “Ik ben mijn carrière ooit bij Rijkswaterstaat begonnen waar de kennis van experts regelmatig wordt ingevlogen bij beleidstrajecten. Toen ik bij ProRail kwam verbaasde ik me over de grote afstand tussen de spoorsector en het ministerie. Straks mag onze kennis vrijelijk zijn weg vinden en wordt de afstand tussen Den Haag en Utrecht hopelijk kleiner. We staan namelijk voor de gigantische uitdaging om in de komende 10 jaar 30 procent meer reizigers en 40 procent meer goederen te kunnen vervoeren. Om dat goed voor elkaar te krijgen, moeten we dichter naar elkaar toe.”

Mobiliteitsfonds

Daarnaast realiseert Verstegen zich dat de losse investeringspotjes voor weg, water en spoor gaan verdwijnen. Dit omdat het Infrastructuurfonds wordt omgebouwd naar een mobiliteitsfonds. “Met wat roepen vanuit Utrecht of het sturen van rapporten krijgen we minder voor elkaar dan wanneer we dichter bij het ministerie staan. Dichter bij elkaar staan betekent dan een kans.”

Op het verlanglijstje van ProRail staat volgens Verstegen verder een sterkere adviesrol richting alle overheden. Meer kennis uit de sector op tafel leggen bij het ministerie en bij regionale overheden. “Dat willen we in het belang van de hele spoorsector. Zoals de aannemers bijvoorbeeld. Wat in Den Haag als beleid wordt geformuleerd moet wel maakbaar zijn. En aannemers en leveranciers zitten zelf minder aan tafel bij het ministerie. We kunnen straks afwegingen beter over het voetlicht brengen. Daar waar het probleem zit eerder benoemen. Nu is dat de goedereninfrastructuur in de haven. Wat is er nodig om groei en betere performance voor elkaar te krijgen? We doen dat nu te weinig samen. We praten te veel over elkaar in plaats van met elkaar. Er is onvoldoende een integrale combinatie van ambitie, geld, beleid en wetgeving. We zijn er niet op tijd bij en we hebben er niet scherp genoeg met elkaar op gestuurd.”

Verder verwacht Verstegen een vereenvoudiging van verantwoordingsrapportages. “Ik wil meer betrokkenheid van het ministerie, maar minder papieren verantwoording. Dat ambtenaren dichter betrokken zijn bij wat er echt op het spoor gebeurt. De minister en staatsecretaris kunnen zaken dan ook beter voorleggen en uitleggen aan de Kamer. Dan ontstaat er ook een betere rolverdeling tussen het ‘wat’, het beleid dat IenW maakt en het ‘hoe’, de uitvoering door ProRail.”

Veel werk

Naast kansen betekent de omvorming vooralsnog veel werk, realiseert ook Verstegen zich. Uit de brief van de minister aan de Kamer bleek dat er enkele miljoenen per jaar gemoeid zullen zijn met de omvorming. Of de deadline van 1 januari 2021 gehaald gaat worden is nog niet zeker. “En als we ondanks alle inspanningen concluderen dat we niet zorgvuldig over kunnen gaan, dan gaan we dat ook niet doen. We zullen bijvoorbeeld het oordeel van de Belastingdienst over welke activiteiten btw-plichtig zijn en welke niet, moeten implementeren in onze financiële administratie en werkprocessen. Daar komt veel bij kijken. We moeten straks voldoen aan een aantal voor ons nieuwe wetten zoals de Wet Openbaar Bestuur (WOB), de archiefwet, en de rapportageverplichtingen over en toetsing van ict-projecten.”

“De transparantie en de aanspreekbaarheid van ProRail wordt daarmee nóg groter dan nu. Vooral bij de WOB zien we wel een uitdaging. Het veiligheidsniveau op het spoor is nu heel hoog en dat is grotendeels vanwege de goede veiligheidscultuur van alle partijen in de sector, waarin incidenten in openheid worden onderzocht. We zullen moeten borgen dat die openheid behouden blijft en dat partijen kunnen vertrouwen dat er niets op straat komt te liggen, wanneer je iets in vertrouwen deelt met ProRail. Gelukkig zijn daar ook mogelijkheden voor in de WOB.”

Klaarstomen

ProRail richt zich volgens Verstegen nu volledig op het klaarstomen van de organisatie. “Het is een politiek besluit en het is niet onze rol om alle partijen in de sector van het nut en de noodzaak hiervan te overtuigen. Wij moeten ervoor zorgen dat het spoor goed presteert, de omvorming op tijd voor elkaar is en we moeten samen met de sector voorkomen dat we niet verliezen wat we hebben opgebouwd.”

Bang voor het ontstaan van een ambtelijke organisatie is Verstegen naar eigen zeggen niet. “Daar ben je zelf bij. Cultuur bepaal je voor het grootste deel zelf. Zelfstandig, kritisch, actief en assertief moeten we blijven. De spoortrots die we hebben opgebouwd, we zullen er ons best voor moeten doen om die te behouden. Dat je zbo wordt wil niet perse zeggen dat je dat verliest. Daar is het ministerie ook bij gebaat. Politiek sensitief zijn, maar ook assertief. Zeggen waar het op staat is heel belangrijk en dat vindt de minister gelukkig ook belangrijk.”

Geen zbo, wat dan?

De kans dat de hele omvorming uiteindelijk niet doorgaat, lijkt ondanks alle weerstand vanuit de sector en de kritiek van de Raad van State, volgens Verstegen klein. Zeker vanwege de politieke meerderheid in de Kamer. “De kansen die we zien, daar moeten we sowieso iets mee, ook als het tegen de verhouding in niet door zou gaan. Je zult in elke structuur een manier moeten vinden om deze kansen te pakken. Want we moeten er hoe dan ook voor zorgen dat we in 2030 geen reizigers hoeven achter te laten op perrons of containers in de havens. De structuurwijziging is een middel om dit doel te halen in plaats van een doel op zich.”

U las zojuist één van uw gratis premium artikelen

Uw abonnement helpt onze journalisten bij het zoeken naar de waarheid in de spoorsector.

Onbeperkt lezen? Stap nu in en profiteer van de introductieaanbieding ‘eerste maand gratis.

start 1 maand gratis proefabonnement

Auteur: Paul van den Bogaard

Paul van den Bogaard is redacteur van SpoorPro.

2 reacties op “ProRail legt zich neer bij toekomstige zbo-status en ziet kansen”

Pat Rick|16.03.20|11:58

ProRail kan zich het beste positioneren als een technisch competence center op het vlak van Rail-infra en security, dat het kennispunt moet worden voor technologie. Want eigenlijk is ProRail een technische dienst voor de operators en overheid. Vaardigheid moet ook zijn internationale samenwerking, ook om internationaal rail-vervoer te ondersteunen

Pat Rick|16.03.20|15:23

Een goed voorbeeld voor ProRail zal een drinkwaterbedrijf zijn. In Nederland leveren drinkwaterbedrijvenhoge kwaliteit, hoog kennisniveau tegen lage kosten, waar iedereen alleen maar blij mee is.

Dus zal er een verschuiving optreden van management skills naar technische vaardigheden, waarvan Erringa in zijn tijd al toegaf dat er te weinig van was in zijn organisatie.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.