Spoorwerkzaamheden in Assen, foto: ProRail

Opleiden en certificeren spoorbranche op de schop

De spoorsector werkt op dit moment aan het op peil brengen van het technisch vakmanschap binnen de techniekvelden Baan, Kunstwerken en Treinbeveiliging. Om dit vorm te geven is het programma Technisch Vakmanschap gestart, waarin diverse partijen samenwerken om het personeel op te leiden. Vakprofessionals worden veelal op de werkplek, onder leiding van een leermeester of ervaren collega opgeleid.

Inmiddels zijn de eerste vakmensen in het techniekveld Kunstwerken op de nieuwe manier opgeleid. Ook hebben deze maand ruim 250 vakmensen het nieuwe certificeringsexamen voor Technisch Leiders Baan succesvol afgerond. Dit certificeringsexamen zorgt ervoor dat Technisch Leiders Baan in Nederland op eenzelfde kwaliteitsniveau werken. Een Technisch Leider Baan heeft belangrijk werkt, want hij of zij zorgt ervoor dat via de Leider Werkplek Beveiliging het spoor weer in dienst gaat.

Ontstaan programma

Volgens directeur Jorn Pruntel van Asset Rail ontstonden het idee over het anders organiseren van het technisch vakmanschap in de spoorsector een jaar of vijf, zes geleden. ”Ik heb jaren bij ProRail gewerkt. Daar ben ik met een paar anderen gestart met het uitwerken van het idee van Technisch Vakmanschap.”

“We zagen destijds voor het vakgebied Treinbeveiliging heel veel certificeringen waar iedereen aan moest voldoen. Ook waren de kosten daarvoor enorm hoog. Tegelijkertijd ging het behalen van certificaten meer om het leren van een trucje en niet zozeer om werkelijke vakkennis opbouwen. En daar draait het juist om. Ik vind Technisch Vakmanschap daarom zeer belangrijk voor de hele sector.” 

Daarnaast speelde volgens hem vergrijzing en het gebruik van veel inhuurkrachten een rol. “De kwaliteit op het spoor en daarmee de veiligheid en beschikbaarheid voor reizigers staat of valt met de kwaliteit van de betrokken vakmensen.”

Modernisering vakmanschap

ProRail, RailAlert, de spooraannemers, inhuurbedrijven/ZZP’ers en Railcenter werken in het programma Technisch Vakmanschap nauw samen om de randvoorwaarden voor de modernisering van het vakmanschap vast te stellen. Het is bij veel partijen duidelijk dat het systeem van certificeren en hercertificeren niet meer voldoet, maar over hoe dit in de toekomst vormgegeven moet moet nog worden gefinetuned. Er is een vernieuwend leertraject voor vakmensen in de maak, waarvan nu de eerste resultaten zichtbaar zijn. Daarin ligt een grotere nadruk op leren in de praktijk.

Pruntel: “Je leert je vak in de praktijk van iemand die veel kennis en kunde heeft. Simpelweg vlieguren maken. Vakmanschap overbrengen vind ik niet alleen belangrijk maar zelfs noodzakelijk voor de kwaliteit van werken voor de branche. Echt vakmanschap zit ‘m in de mensen, niet in een stempeltje of certificaat.” Pruntel verwacht dat 

het opleiden en certificeren op termijn goedkoper zal zijn. “Voor de komst van Technisch Vakmanschap waren we met z’n allen veel geld kwijt aan de certificeringen. Elk stempeltje kon je aftikken. Technisch Vakmanschap borgt haar toegevoegde waarde in het leren in de praktijk.”

Interne leerorganisatie

Op dit moment bereiden alle aannemers hun interne (leer)organisatie voor op Technisch Vakmanschap. Programmamanager Technisch Vakmanschap Frans Blom van Railcenter: “Vanaf deze zomer is iedere nieuwe medewerker of ZZP’er in het techniekveld Baan verplicht om, naast het behalen van zijn DVP, ook een zogenaamde entreeopleiding te volgen. Daarna moet hij binnen anderhalf jaar de basisopleiding Baan afronden.”

De vakman die nu al werkt in de spoorsector, ondergaat een ‘nulmeting’ om zijn niveau van vakmanschap te bepalen. Dit gebeurt onder leiding van een leermeester. Dat wat hij al beheerst, komt in zijn portfolio. Voor de andere onderdelen die hij nog niet beheerst, wordt samen met de leermeester een individueel leerplan opgesteld. 

De vakman bouwt gedurende dit leertraject zijn portfolio uit met onder andere aanvullende opleidingen, vakdagen die hij bezoekt en ervaringen die hij opdoet. Blom: Het is de bedoeling is dat alle vakmensen die in de spoorsector werken, zich op deze nieuwe wijze ontwikkelen.”

Portfolio

Vakprofessionals dienen ieder jaar via hun portfolio aan te tonen dat zij hun vak bijhouden. De registratie van de vakbekwaamheid wordt vastgelegd op de DVP-pas. 

Volgens Iwan van der der Veer van ProRail, en architect van Technisch Vakmanschap, profiteert de spoorsector daarvan. “Daarbij denk ik allereerst aan de faalkosten. Die zullen sterk teruglopen. Maar wat zeker zo belangrijk is dat mensen ervaren dat leren leuk is. 

Want bij Technisch Vakmanschap leert men de kneepjes van het vak op de werkplek, onder leiding van een leermeester of ervaren collega.”

“Daarbij is ondersteuning van moderne leermiddelen. Hij leert waarom het werk juist om deze manier wordt uitgevoerd en welke risico’s daarmee worden beheerst. Op deze manier krijgt men de kans zich te ontwikkelen tot vakman of misschien wel tot leermeester.”

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en algemeen hoofdredacteur van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.