Minister, Melanie Schultz van Haegen, Infrastructuur en Milieu

Geen infrastructurele aanpassingen nodig voor Het Nieuwe Spoorplan

Minister Schultz van Haegen wil doorgaan met het verder decentraliseren van het Nederlandse spoor. Ze maakte op donderdag 12 juli in een brief naar de Tweede Kamer bekend het advies van een onafhankelijke commissie over Het Nieuwe Spoorplan over te nemen. 

Volgens spoorbeheerder ProRail is er geen nieuwe infrastructuur nodig om het Nieuwe Spoorplan van de Federatie Mobiliteitsbedrijven (FMN) uit te voeren.

Uit het onderzoek dat onder leiding van commissievoorzitter Eric Janse de Jonge (CDA) is gedaan, blijkt dat vier van de elf voorgestelde lijnen uit het Nieuwe Spoorplan regionaal kunnen worden aanbesteed. Het gaat om de trajecten Zwolle – Groningen, Zwolle – Enschede, Maastricht Randwyck – Roermond en Sittard – Heerlen.

Meer vervoerders over trajecten

De decentralisatie van de lijnen betekent dat vervoerders als Arriva, Veolia, Connexxion en Syntus nu ook kans maken om over deze trajecten te gaan rijden. Nu rijden er alleen nog treinen van de NS over deze lijnen.

Uit het onderzoek blijkt dat voor deze lijnen geldt dat decentralisatie niet leidt tot vaker overstappen en langere reistijden. Met het Nieuwe Spoorplan kunnen betere aansluitingen gerealiseerd worden. Daarnaast geeft het rapport een positief beeld voor wat betreft de punctualiteit en klanttevredenheid van de FMN-vervoerders. In FMN zijn vervoersbedrijven Arriva, Connexxion, Syntus en Veolia Transport verenigd.

Geen infrastructurele aanpassingen

ProRail heeft vastgesteld dat de voorgestelde dienstregelingen voor 2013 voor de beoordeelde lijnen zijn uit te voeren. Het huidige proces van capaciteitsverdeling zal naar verwachting ook functioneren bij samenloop van treinen. Verder stelt de spoorbeheerder dat er geen nieuwe infrastructuur nodig is voor de uitvoering van het Nieuwe Spoorplan.

De minister schrijft in haar brief aan de Kamer dat ze als voordeel van decentralisatie ziet dat er meerdere spelers op de personenvervoermarkt zijn. Daardoor kan er volgens haar een goede vergelijking plaatsvinden tussen de verschillende vervoerders. 

De commissie adviseert op grond van haar onderzoek dat de stoptreindiensten op de vier spoorlijnen nu, onder een aantal voorwaarden, regionaal kunnen worden aanbesteed.

Om tafel met provincies

Voorzitter Janse de Jonge adviseert de minister om met de provincies om tafel te gaan zitten om de uitvoering van de decentralisatie te bespreken. 

Bij de lijn Zwolle – Groningen stelt de onderzoeker dat het duidelijk moet worden of provincie Groningen bereid is om deze lijn over te nemen. Ook moet er nader onderzoek komen naar het knelpunt Zwolle en mogelijke capaciteitsproblemen die hier kunnen ontstaan.

Voor de lijnen Maastricht Randwyck – Roermond en Sittard Heerlen moet de minister in overleg gaan met de provincie over de negatieve financiële analyse van deze twee lijnen. De provincie Limburg moet bij de minister aangeven of zij bereid is om financieel bij te springen.

Toetssteen voor andere decentralisaties

De regio Limburg kan volgens Janse de Jonge een toetssteen zijn voor eventuele andere decentralisaties. Verder moet worden onderzocht of het zinvol is om ook het traject Roermond – Weert te decentraliseren.

Voor de spoorlijnen Leeuwarden – Zwolle en Apeldoorn – Enschede heeft de commissie op basis van de financiële analyse een negatief advies uitgesproken. Deze lijnen zouden niet rendabel genoeg zijn voor een aparte aanbesteding.

Problemen oplossen

Voor alle andere lijnen uit het Nieuwe Spoorplan adviseert de commissie om bij de zogenaamde ‘midterm review‘ van de concessie opnieuw te beoordelen vanwege de dan gewijzigde omstandigheden. De midterm review is in 2019/2020. 

Het gaat daarbij om de lijnen Zutphen – Wijchen, Amersfoort – Zevenaar (Emmerich), Breda – Den Bosch, Breda – Deurne en Nijmegen – Weert.

Janse de Jonge stelt wel dat om de decentralisatie een succes te laten worden er nog wel een aantal problemen moet worden opgelost. Bij samenloop en single check in – check uit is bijvoorbeeld niet duidelijk met welke vervoerder de reiziger heeft gereisd. Bij verschillende tariefsystemen speelt ook de winstverdeling. Dit levert geen problemen op als NS en FMN op dezelfde trajecten dezelfde tarieven zouden gebruikenl.

Objectieve reizigersinformatie

De commissie geeft aan dat de reizigersinformatie uniform en objectief moet zijn. Daarnaast moet er beter inzicht zijn in de prestaties van de vervoerders en de ervaringen van reizigers.

De betrokken provincies Drenthe, Friesland, Groningen, Limburg, Overijssel en de regio Twente staan allemaal in meer of mindere mate positief tegenover decentralisatie. De provincies Gelderland en Noord-Brabant zijn nog terughoudend.

Goederentreinen

In Gelderland heeft het er voor een deel mee te maken omdat decentralisatie inbreuk zou maken op het Programma Hoogfrequent Spoor. In het Programma Hoogfrequent Spoor staan allerlei maatregelen om het spoor voor te bereiden op de toename van het aantal reizigers- en goederentreinen in de komende jaren. Het is bijvoorbeeld nog niet duidelijk hoe de goederentreinen straks gaan rijden. Gelderland heeft problemen met de capaciteit omdat het net al druk bezet is. De verwachting is dat er niet meer ruimte is voor nog meer vervoerders.

De provincie Noord-Brabant staat bijvoorbeeld positief tegenover het FMN-plan, maar vindt de timing ongelukkig. Dat heeft er onder meer mee te maken dat de komende jaren een aantal stations ingrijpend worden verbouwd.

Betere ordening openbaar vervoer

In Het Nieuwe Spoorplan geeft FMN haar visie op een betere ordening van het openbaar vervoer in Nederland. 

Naar aanleiding van een kamerdebat op 15 februari 2012 heeft minister Schultz van Haegen onderzoeker Janse de Jonge gevraagd om een nadere analyse te doen naar het FMN-plan. Daarbij moest met name gekeken worden naar de samenloop, de gevolgen voor de reiziger en de financiële consequenties.

Marieke van Gompel

U las zojuist één van uw gratis premium artikelen

Uw abonnement helpt onze journalisten bij het zoeken naar de waarheid in de spoorsector.

Onbeperkt lezen? Stap nu in en profiteer van de introductieaanbieding ‘eerste maand gratis.

start 1 maand gratis proefabonnement

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en algemeen hoofdredacteur van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.