Burgemeester Jan van Belzen van Barendrecht en Karin van Looij van ProRail

Verstoringen Barendrecht spoortunnel ten einde door samenwerking

SpoorPro doet de komende weken verslag van twee hoofdpijndossiers op het spoor die zijn opgelost: de spoortunnel in Barendrecht en de Moerdijkbrug. In 2015 en 2016 veroorzaakte een brandblusinstallatie die ‘op hol sloeg’ in de Barendrechttunnel voor meerdere grote verstoringen van het treinverkeer tussen de Rotterdamse haven en het achterland. Door de gezamenlijke aanpak zijn in 2017 en 2018 dergelijke storingen niet meer voorgekomen. Vandaag het eerste deel over hoe belanghebbende partijen de koppen bij elkaar staken om langdurige verstoringen op het spoor bij Barendrecht te verhelpen.

Barendrecht is één van de drukste spoorknooppunten van Nederland. De stad wordt doorkruist door de HSL Zuid, de reguliere reizigersspoorlijn tussen Rotterdam en Dordrecht en de achterlandverbindingen voor het spoorgoederenvervoer Betuweroute en Brabantroute. “Dit gebied is een van de drukste in Europa”, benadrukt burgemeester Jan van Belzen van Barendrecht die samen Karin van Looij van ProRail en Hans-Willem Vroon van RailGood terugblikt op de problemen die zich destijds in de spoortunnel afspeelden.

Brandblusinstallatie ‘op hol’

Op vrijdag 8 oktober 2015 veroorzaakte de brandblusinstallatie voor het eerst een grootschalige storing die meerdere uren duurde. Doordat de tunnel vol met blusschuim kwam te staan, konden hier geen treinen meer door rijden. 86 treinen waren vertraagd en 51 konden helemaal niet meer rijden. Van Belzen: Als we in een tunnelbuis een melding krijgen, dan wordt al het treinverkeer stopgezet. We realiseerden ons vanuit de ervaringen met het treinongeluk in 2009 dat een dergelijk incident enorme gevolgen kan hebben.”

In 2009 vond een dodelijk treinongeval plaats in Barendrecht. Daarbij botsten twee goederentreinen frontaal op elkaar en kwam een van de machinisten om het leven. Als gevolg van dit ongeluk was de vitale infrastructuur stuk. Op dit traject betekent dit dat het treinverkeer binnen 24 uur tot aan Zwitserland versperd met alle logistieke en economische schade van dien.

(Tekst loopt door onder foto)Blusschuim in spoortunnel Barendrecht, foto: Brandweer Barendrecht

Gevolgen treinverkeer

In 2016 herhaalde het incident met de brandblusinstallatie zich maar liefst zeven keer. Dit leidde ertoe dat in dit jaar in totaal 630 treinen werden opgeheven en 376 vertraagd raakten. “We zijn met ProRail in gesprek gegaan, van wie we een welwillend oor kregen geboden”, vertelt de burgemeester. ProRail startte samen met de gemeente en de veiligheidsregio een onderzoek naar de oorzaak van de onterechte blussingen.

Karin van Looij was als manager onderhoud en operatie Regio Randstad Zuid bij ProRail betrokken bij de calamiteiten in de spoortunnel: “De eerste paar keren dat de installatie in 2016 afging was de schade beperkt. Maar de vierde keer ging het goed mis. Het was op dat moment nog onverklaarbaar waarom het gebeurde.”

Op vrijdagavond 23 september 2016 leidde een verstoring in de spoortunnel tot grote chaos op het station van Rotterdam. “Ik werd gebeld dat er problemen waren”, blikt de burgemeester terug. “Bijna duizend reizigers waren op het station in Rotterdam gestrand. Dit leidde tot een verhoogde politie-inzet. Het was nieuw dat een verstoring op het spoor tot een openbare orde probleem leidde in een andere gemeente.”

Reizigers gestrand

ProRail is naar Barendrecht gekomen om samen met de veiligheidsregio, brandweer en burgemeester te bespreken welke acties genomen moesten worden. “Waar we tegenaan liepen is dat ProRail en NS met heel veel procedures werken, waardoor het soms moeilijk is om het treinverkeer weer op te starten. Er is met man en macht gewerkt om het probleem op te lossen”, vertelt Van Belzen. “Wat mij verontruste is dat er mensen gestrand waren en dat het met 23 graden hartstikke warm was. Daardoor speelde ook een aspect van bevolkingszorg mee. Er zijn toen flesjes water uitgedeeld aan reizigers.”

Van Looij: “Inmiddels bleek uit onderzoek dat het hittelint de oorzaak was van dat de brandinstallatie steeds in werking trad.” Een hittelint is een soort sensor die bij een bepaalde temperatuur een signaal afgeeft. Dit leidt tot een blussing waarbij de tunnel onder schuim wordt.

De burgemeester vult haar aan: “Nu dat duidelijk was dat de apparatuur het liet afweten wilden we dat er iemand 24 uur per dag in de tunnel aanwezig was om handmatig de brandblusinstallatie in te kunnen schakelen. We hadden daarbij een strakke planning afgesproken. Binnen een maand moest er een robuuste oplossing komen.” Van Looij: “We wilden zo snel mogelijk samen dit incident oplossen”, vertelt de manager onderhoud en operatie. “We hadden ‘dit nooit weer’ met elkaar afgesproken.”

(Tekst loopt door onder foto)Verstoringen spoortunnel Barendrecht, bron: ProRailDe impact van de blussingen in de Barendrechttunnel. Bron: ProRail

Onderzoek

Van Looij: “Na verdergaand onderzoek kwamen we erachter dat de blusinstallatie steeds afging als een locomotief van een specifieke vervoerder door de tunnel ging.” Via brancheorganisatie RailGood kwam ProRail in contact met de betreffende vervoerder, waarmee werd afgesproken om met de locomotief een beheerste proef uit te voeren. In overleg met andere vervoerders werd de tunnel in het weekend buiten dienst gesteld.

“We kwamen erachter dat deze locomotief veel meer hitte afgaf, dan wij gewend zijn van locomotieven. Dat gold ook voor andere locomotieven van dit type. Daarna hebben we samen met de brandweer gekeken of het hittelint nog hoger kon worden afgesteld. Voor de zekerheid hebben we daarnaast de vervoerder gevraagd om met dit locomotieftype tijdelijk om te rijden.”

Andere vervoerders kregen de instructie om voordat ze de tunnel in gingen flink gas te geven, zodat het niet nodig was om halverwege in de tunnel nog volop gas bij te hoeven geven. In het laatste geval zou de temperatuur in de tunnel zo hoog op kunnen lopen dat de blusinstallatie aan zou gaan. Van Belzen: “Ik kreeg pijn in mijn buik van deze problemen. Maar we zijn vanuit een dip, naar een goede analyse en uiteindelijk een robuuste oplossing gegaan. Dat is de kracht van samenwerking.”

Contact in de keten

Van Looij: “We zagen bij de problemen in Barendrecht dat er veel sneller contact was in de keten. We hebben deze aanpak bij de stremmingen van de Moerdijkbrug gekopieerd.” Van Belzen: “ProRail is van een naar binnen gekeerde organisaties veranderd naar een open organisatie die samenwerkt met belanghebbenden. We hebben nu regulier overleg, waarbij we spreken over een gezamenlijk belang. In mijn beleving hebben we dergelijke incidenten niet meer gehad. Dat komt omdat je als organisatie niet meer met de ruggen naar elkaar staat.”

Hans Willem Vroon van belangenorganisatie RailGood kan dit beamen: “Je ziet dat de aanpak van ProRail, als het om incidenten gaat, is veranderd. Het assetmanagement is uit een diep dal gekomen. De aanpak is actiever, oplossingsgerichter en er ontstaat steeds meer bewustzijn dat het goederenvervoer per spoor gefaciliteerd moet worden.”

Verbinding

“Ik wil Karin van Looij en Henk Rietveld van ProRail expliciet noemen, omdat zij intrinsiek vanuit de organisatie van ProRail willen verbeteren. Ze zoeken actief de verbinding met de sector. Ook trekken ze het zich aan als klanten ontevreden zijn als  logistieke ketens vastlopen en de spoorweginfrastructuur niet goed functioneert”, aldus Vroon.

“Karin en Henk kozen voor een pragmatische aanpak en verborgen zich niet achter de techniek. Van ProRail wordt een actieve regierol verwacht om de Betuweroute en Brabantroute als betrouwbare achterlandverbindingen te kunnen laten functioneren. Die is na jaren doormodderen uiteindelijk met de aanpak van de problemen in de Barendrecht-tunnel succesvol opgepakt. Goed voorbeeld doet volgen. Niet alleen op de line haul infra, maar ook op de last mile sporen, zoals de emplacementen bij de railterminals, die ook de prioriteit vragen.”

Volgens Vroon is er nog wel een hoop ‘verbeterpotentieel’ bij de spoorbeheerder. Zo pleit de belangenorganisatie voor een Engelstalige voorspelling van de duur van een verstoringen die met internationale klanten kan worden gedeeld en voor pragmatische noodplannen om railterminals en industrie bereikbaar te houden op het moment dat het spoor ongepland niet beschikbaar is.

Lees ook:

Brandblusintallatie in spoortunnel op hol door diesellocomotief

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en adjunct-hoofdredacteur van de vakwebsites van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.