Waarom het treinverkeer in Nederland vastloopt bij sneeuw

De aanhoudende wisselstoringen zorgden er zondag voor dat het treinverkeer nagenoeg volledig moest worden stilgelegd. Ook maandag rijdt een groot deel van de treinen nog niet. De wisselverwarming werkt volgens ProRail wel, maar komt niet door de laag sneeuw. Waardoor de wissels alsnog vast komen te zitten. Met name vanuit de spoorgoederenvervoerders is er veel kritiek op de aanpak van ProRail.

Voordat het winterweer op zaterdagavond losbarstte, kondigde de spoorbeheerder aan honderden spoorwerkers in storingsploegen te hebben ingezet op strategische plekken om storingen zo snel mogelijk op te kunnen lossen. Daarnaast zouden een aantal belangrijke wissels in een vaste stand zijn gezet om de kans op wisselstoringen te verkleinen. De verkeersleidingsposten werden op volle sterkte bezet en hulplocomotieven klaargezet om eventuele gestrande treinen weg te slepen, ook zette ProRail extra incidentenbestrijders in.

Geen beginnen aan

Toch kon dat alles niet verhinderen dat het treinverkeer zondag nagenoeg moest worden platgelegd, alleen op een aantal regionale lijnen reden nog treinen. Volgens ProRail-directeur John Voppen was er geen beginnen aan. In televisieprogramma Op1 vertelde hij zondagavond: “het was dweilen met de kraan open voor de 400 werknemers in de storingsploegen, omdat de wind de sneeuw binnen de kortste keren weer terugblies in de wissels.”

Treinen in de sneeuw op emplacement watergraafsmeer

“Ik ben een paar keer in Zwitserland en Zweden geweest. Ook als je daar echt met een sneeuwstorm en sneeuwjacht te maken hebt, staan de treinen gewoon stil. We zagen dit aankomen”, aldus Voppen. Hij vroeg zich wel hardop af of ProRail te optimistisch was door zaterdagavond te besluiten geen extra maatregelen te nemen, naast de winterdienstregeling. “Misschien hadden we net als de Duitsers moeten zeggen: we proberen het niet eens. Maar het zit in ons bloed om toch treinen proberen te rijden.” De directeur was wel ‘ontzettend blij’ dat die keuze zondagochtend alsnog werd gemaakt. “Het laatste wat je wil, is mensen in de trein die stranden.”

Maatregelen

Na drie jaar op rij grote problemen op het spoor door winterweer werd in 2012 het ‘Programma winterweer op het spoor’ opgesteld. Sindsdien wordt bij verwachte sneeuwval of strenge vorst met een aangepaste dienstregeling gereden, zodat er meer ruimte is om eventuele problemen op te lossen. De vorige keer dat NS hiertoe besloot, was alweer twee jaar geleden. Het gefaseerde programma omvatte verder onder meer verbeteringsmaatregelen voor wisselverwarmingssystemen.

“De mooie praatjes vooraf over wintermaatregelen, bleken weer eens stoere praatjes”, klaagt brancheorganisatie RailGood op LinkedIn. “Natuurlijk is het een sneeuwdag, natuurlijk kan er dan wat storen. Het Nederlandse spoorvervoer is echter compleet stil gelegd door vooral vastgevroren wissels en niet adequaat spoorbeheer. Ook is er geen forecast wanneer het goederenvervoer weer kan gaan rijden. Dit is niet normaal bij winterse omstandigheden. Dit is uniek. In Duitsland waar fors meer sneeuw is gevallen, rijden – ondanks uitval van delen van DB Fehrnverkehr – wel (goederen)treinen. Wat doen Zwitserland, Oostenrijk, Polen, Tsjechië de VS en Canada beter dan Nederland?”, vraagt directeur Hans-Willem Vroon zich af.

Wissels vastzetten

Het grootste verschil tussen Nederland en andere landen zit hem volgens experts vooral in het grote aantal wissels in het spoor, circa 6.000 stuks. Een enkel spoor geeft minder problemen bij sneeuw en ijs dan een gecompliceerd spoornet als dat in Nederland met veel wissels. Een uitleg hierover van ProRail-gebiedsmanager Alf Smolders, zorgt ook voor discussie op LinkedIn. Waarom heeft ProRail de wissels niet in een vaste stand gezet op de hoofdroutes die de belangrijkste steden met elkaar verbinden?

“ProRail-woordvoerder Aldert Baas laat weten dat er wel degelijk wissels zijn vastgezet uit voorzorg. “Op enkele cruciale plekken zijn inderdaad wissels in een vaste stand gezet, maar dat is niet overal mogelijk. Je sluit dan immers ook mogelijkheden uit om het treinverkeer te laten doorgaan. We zoeken hier dus altijd de balans tussen het voorkomen van storingen en het uitsluiten van treinen en trajecten.”

wisselverwarming

Of er in de toekomst meer wissels in een vaste stand gezet worden bij extreme weersomstandigheden zoals de combinatie van veel sneeuw, harde wind en vrieskou, kan Baas niet zeggen. “Het aanpassen van een dienstregeling door wissels in een vaste stand te zetten is een hele puzzel. Voor nu is onze prioriteit om zo veel mogelijk treinen te laten rijden door storingen aan wissels op te lossen en te voorkomen. Dat gaat door de aanhoudende sneeuw, wind en kou met wisselend succes. Maar er rijden op dit moment weer treinen. Veel van de storingen van zondag zijn verholpen. Er wordt buiten heel hard aan gewerkt.”

Volgens ProRail blijven de storingen vooralsnog beperkt tot volgesneeuwde en vastgevroren wissels. Van problemen met bovenleidingen en rollend materieel lijkt nog geen sprake. Ook in andere landen kampen spoorbedrijven met de hevige sneeuwval. Onder meer in Zwitserland en Duitsland rijden nog mondjesmaat treinen. Deutsche Bahn verwacht in de loop van de dag de dienstregeling te kunnen herstellen.

Lees ook:

Auteur: Paul van den Bogaard

Paul van den Bogaard is redacteur van SpoorPro.

11 reacties op “Waarom het treinverkeer in Nederland vastloopt bij sneeuw”

Henk Derksen|08.02.21|12:11

In Zwitserland en Japan rijden de treinen gewoon ondanks winterweer, dat was vroeger (voor de privatisering) in ons land ook zo……dus stoppen met budget gestuurd onderhoud em terug naar 1 bedrijf.

Thomas Arts|08.02.21|12:13

Een aantal jaren terug hebben we een nieuw wisselverwarmingsysteem voor ProRail ontwikkeld wat met deze omstandigheden om kan gaan. Helaas is de uitrol toen stopgezet. Een belangrijk aspect was om een fysieke warmtebrug tussen aanslagspoorstaaf en glijstoel te creeren, aangezien er anders te weinig warmte in de glijstoel terecht komt. Deze warmtebrug kan ook op bestaande wissels nog worden aangebracht waardoor ook deze beter bestendig worden tegen dit extreme weer.

Stoffel Bos|08.02.21|13:31

Tegen zo’n snijdende oostenwind is de beste wisselverwarming niet opgewassen.
Hier niet en ook in Zwitserland niet. Ook daar staat bij sneeuwjacht de boel stil.
Nu en ook toen. (is Henk Derksen de vastlopers in 1979 vergeten?)

A C F Sierts|08.02.21|19:56

De stuitende domheid van de in dit artikel aangehaalde ‘deskundigen’ spat er weer van af.
Een wissel heeft een functie. Meer wissels betekent meer functionaliteit, en minder wissels betekent minder functionaliteit.

Als de business overal stilvalt door massale wisselstoringen, dan helpt wisselreductie je echt niet meer uit de misere. Daarvoor zijn de problemen VEEL te groot en vooral VEEL TE TALRIJK.

Deze nepdeskundigen kunnen beter de locale modelspoorbaan gaan adviseren. Opzouten !!!

A C F Sierts|08.02.21|20:16

Het is allemaal heel simpel: de door & voor de business vereiste betrouwbaarheid is bepalend. Die betrouwbaarheid wordt gerealiseerd in processen mbv middelen *en* mensen.
Als de (herstel-)mensen het niet meer kunnen bolwerken, dan moeten de middelen (in dit geval de wissels) FORS betrouwbaarder. DAT is de taakstelling voor ProRail en sector. GEEN discussie mogelijk.

Stop de onzinsmoesjes, stop de prietpraatjes, stop met fopmaatregelen.
Geen woorden maar daden. Toon je ingenieurskunde. Punt.

A C F Sierts|08.02.21|23:15

@ Stoffel Bos – u stelt (wellicht terecht) het volgende:

“Tegen zo’n snijdende oostenwind is de beste wisselverwarming niet opgewassen”

Bent u het met mij eens dat de enig juiste conclusie die daaruit volgt is dat wisselverwarming GEEN afdoende oplossing biedt? En dat de technici dus iets beters moeten verzinnen?

De vraag is daarom: waarom gebeurd dat niet? Waarom blijft alles & iedereen maar jammeren dat het allemaal zo moeilijk is? Wat is dat voor een jankers-mentaliteit?

Jeroen TheBoss|09.02.21|02:54

Dat “iets beters verzinnen” is al jaren geleden gedaan door Richard de Roos.
Zie dit artikel (plus de eerdere artikelen waarnaar daarin verwezen wordt):
https://www.spoorpro.nl/innovatie/2019/05/13/nieuwe-puntstukken-maken-wisselverwarming-overbodig/

Jeroen TheBoss|09.02.21|02:56
A C F Sierts|09.02.21|13:44

Hoi Jeroen, bedankt voor de link – had er indd over gelezen.

Punt is echter dat innoveren en ontwerpen meer is dan een technisch idee of uitwerking. Het gaat ook over de context en de kaders waarbinnen het moet functioneren. Een fundamenteel ander wisselontwerp is technisch prachtig, maar totaalvervanging van wissels is peperduur.

Kortom: mooi bedacht en wellicht iets voor de lange termijn. Nu nog effe een oplossing innoveren die als betaalbare ‘retrofit’ in bestaande wissels is te plaatsen…

Paul van Kruining|13.02.21|08:40

Tja, als het winterbestendige wissel sinds 2012 was gebruikt, hadden Utrecht Centraal, Zwolle en Leiden Centraal nu alleen winterbestendige wissels gehad. Dat zou toch wel een verschil hebben gemaakt voor het hele net. Met implementatie zou dus zo snel mogelijk begonnen moeten worden. De komende jaren staat een grote verbouwing van Amsterdam Centraal op het programma. Grijp de kans om dan in elk geval daar winterbestendige wissels te gebruiken!

Eric van der Burg|17.02.21|17:50

“Tegen zo’n snijdende oostenwind is de beste wisselverwarming niet opgewassen”….

Kijk nu gewoon eens mee naar dit filmpje en zie dat die bewering lariekoek is. Let vooral op de wissel(verwarming) https://youtu.be/XsVJ8PCV-0M
Er is gewoon geen politieke wil om te investeren. Want ja, wisselverwarming op gas waait uit, dat doet het al jaren.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.