Verticaal beweegbaar puntstuk, bron: Wiras

Nieuwe puntstukken maken wisselverwarming overbodig

Richard de Roos, de bedenker van het winterbestendige spoorwegwissel, ontwikkelde onlangs ook een beweegbaar puntstuk dat de winter doorstaat zonder verwarming. Tijdens de doorontwikkeling van het WIRAS (Winterproof Spoorweg Wissel met verticaal beweegbare wisseltongen) kwam de werktuigbouwkundige tot de ontdekking dat deze techniek zich ook zeer goed leent voor het winterbestendig maken van beweegbare puntstukken.

Het constructie-principe van dit WBP (Winterproof Beweegbaar Puntstuk) is volgens De Roos in de basis gelijk aan de constructie van het WIRAS. De puntstukbenen bewegen verticaal in plaats van horizontaal en worden horizontaal geborgd. Net als de constructie zijn ook de voordelen van de puntstukken gelijk aan die van de verticaal beweegbare wisseltongen. Blokkeren door ijs, sneeuw, vuil en grind behoren volgens de bedenker tot het verleden. Er is daarom geen wisselverwarming nodig. Dat bespaart kosten voor verwarmingsenergie, de aanschaf, het onderhoud, de bewaking, het repareren en het vervangen van wisseltong- en puntstukverwarming.

“Als gevolg van het Co2-vraagstuk waar overheden, spoorbeheerders en vervoerders mee kampen, staat deze innovatie weer in het middelpunt van de belangstelling”, merkt De Roos. “Om de uitstoot van Co2 te reduceren moet iedereen maatregelen nemen. Met het overbodig worden van wisselverwarming besparen we per wissel per jaar 14.400 kWh aan energie, 10 ton Co2 en een onbekend aantal vertragingen.” Wisselverwarming op basis van (in Nederland veel voorkomende) gasbranders vormt volgens De Roos ook een potentieel gevaar voor langsrijdende goederentreinen met chemicaliën-, vloeibare brandstoffen en gassen. “Als er één ketelwagen een beetje lekt, kan die hele trein door de gasvlam worden aangestoken, en zijn de gevolgen niet te overzien, vooral niet als dat in een grote stad gebeurt. Zonder wisselverwarming is dat risico niet aanwezig.”

Kedeng

Naast de voordelen tijdens winterse omstandigheden zorgt het Winterproof Beweegbaar Puntstuk volgens De Roos ook voor minder wiel-rail contactgeluid dan conventionele wissels en puntstukken, en voor meer comfort voor de treinreizigers. “Je hebt geen gat dat de wielen moeten overbruggen bij de puntstukken. Dat gat veroorzaakt het kenmerkende tikkende geluid en schokken. Maar iedere tik betekent een klap van ijzer op ijzer met slijtage en vervorming van het puntstuk als gevolg. Zowel voor de reiziger en de omwonenden als de infrastructuur en het materieel is het beter wanneer het tikken verdwijnt.”

Het winterproof wissel en het beweegbaar puntstuk kunnen worden toegepast in zowel normale railinfrastructuur als die voor hoge snelheidsrail en tram. Ondanks alle voordelen is er sinds 2012 toen het WIRAS is geïntroduceerd nog geen WIRAS in het spoornet gelegd. De Roos bouwde zelf een prototype op schaal dat nu in het lab van de TU Delft ligt. “Vanuit de hele wereld is er belangstelling voor deze innovatie en komen mensen kijken in Delft om het prototype in werking te zien. Het lijkt me ook goed dat studenten TU Railway engineering in aanraking komen met nieuwe frisse ideeën.”

Lange adem

Dat de ontwikkeling en daadwerkelijke implementatie van het WIRAS een kwestie van een lange adem is, vindt De Roos geen probleem. “De overgang van stoom-tractie naar electro-tractie is ook niet in drie jaar gebeurd. Voor mij is het een project naast mijn 40-urige baan als Mechanical Design Engineer in loondienst. Ik heb er rekening mee gehouden dat het twintig jaar kan duren voordat het WIRAS ergens in de wereld in productie gaat. Kortgeleden hebben we het vierde patent aangevraagd.”

Volgens De Roos is vrijwel iedere partij in de spoorindustrie geïnteresseerd in het wissel. Vanuit het Europees gesubsidieerde onderzoeksproject Horizon 2020, Shift2Rail en S-Code is onderzoek gedaan naar nieuwe constructies die in de Europese spoorwegen van de toekomst kunnen worden toegepast, inclusief wissels en kruisingen. De mechanische constructies in het WIRAS zijn in dit onderzoek herkend en erkend als één van de meest toekomstbestendige van alle tweeëntwintig beoordeelde constructies voor wissels.

Europese subsidie

“Fabrikanten vinden het verticaal wisselen een goed idee, maar zijn niet ingericht voor het ontwikkelen van dit soort radicale innovaties. De bouw en certificering van een 1:1 prototype WIRAS  kost minimaal 2 miljoen euro. Ook ProRail volgt de ontwikkelingen op wisselgebied op de voet en staat niet negatief tegenover het WIRAS. Maar om er voor te zorgen dat het WIRAS echt in productie gaat, is denk ik een subsidie vanuit Europa nodig. De kans dat die er komt naar aanleiding van de resultaten van het S-code onderzoek is aanwezig.”

“Zodra het 1:1 prototype WIRAS er is, kan het gecertificeerd worden. In Nederland zijn wisselfabrikanten als Vossloh Cogifer en Voestalpine geïnteresseerd, ook de NS en vervoerders uit Zweden, Canada en Zwitserland hebben belangstelling. Maar er spelen volgens mij ook andere belangen. Langlopende contracten met leveranciers van wisselverwarmingen bijvoorbeeld. Sowieso heb ik het idee dat de spoorbouwbranche moeite heeft met innoveren. Het huidige wisselsysteem is minstens 150 jaar oud.”

Lees ook:

Auteur: Paul van den Bogaard

Paul van den Bogaard is redacteur van SpoorPro.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.