Een leeg station in Den Haag tijdens de coronacrisis, foto: ANP

Terugblik 2020 deel 2: treinfusie, zbo en corona

Doordat de uitbraak van het coronavirus de hoofdrol opeiste in het nieuws van het afgelopen jaar, lijkt het soms alsof er verder niet veel belangrijke ontwikkelingen plaatsvonden. Alleen al omdat het openbare leven en veel activiteiten stil lagen. Toch beleefde de spoorsector in 2020 een groot aantal historische momenten. Zoals de eerste Nederlandse ATO-testrit met reizigers aan boord, de test met een waterstoftrein in Groningen en Friesland en wat te denken van de fusie tussen Alstom en Bombardier Transportation.

Eind januari kwamen de eerste berichten naar buiten van gesprekken tussen Bombardier en Alstom over een fusie van de treintakken van de twee bedrijven. Grote treinfabrikanten proberen al langer een vuist te maken tegen de toenemende concurrentie uit China, maar tot een fusie kwam het tot nu toe niet. Onder meer omdat de Europese Commissie er voor ging liggen.

Eerder sprak Bombardier al eens met Siemens om de treindivisies samen te voegen, maar de Duitsers besloten voor een fusie met Alstom te gaan. Dat samengaan werd echter tegengehouden door de Europese Commissie. Het fusiebedrijf zou te groot worden om concurrentie door kleinere fabrikanten in Europa mogelijk te maken. Medio februari maakten Bombardier Transportation en Alstom bekend dat er een akkoord was bereikt: Bombardier gaat over in handen van Alstom.

De Europese Commissie stemde vervolgens eind juli in met de overname, maar stelde wel een aantal voorwaarden. Zo moet Alstom na de overname een van zijn fabrieken in Frankrijk, de productie van zijn regionale treinstel Coradia Polyvalent en een afdeling van Bombardier voor reizigerstreinen en de bijbehorende productiefaciliteiten op de vestiging in Hennigsdorf in Duitsland afstoten.

De combinatie Alstom-Bombardier is straks de op een na grootste treinenbouwer ter wereld; alleen het Chinese CRRC, dat onlangs de locomotievendivisie van Vossloh overnam, is groter. Siemens staat op nummer drie. Met de overname van Bombardier Transportation, die naar verwachting in de eerste helft van 2021 wordt afgerond, is een bedrag 6,2 miljard euro gemoeid.

Afscheid

In juni maakte NS bekend dat Roger van Boxtel in oktober afscheid neemt als president-directeur. Hij werd opgevolgd door Marjan Rintel, tot dan toe operationeel directeur bij het bedrijf. Rintel werkt sinds 2014 bij de NS en was eindverantwoordelijke voor de operationele kant van alle vervoers- en onderhoudsactiviteiten van de NS.

Ook Libor Lochman nam in 2020 afscheid. De 57-jarige Tsjech stond negen jaar aan het  hoofd van de CER (Gemeenschap van Europese Spoorweg- en infrastructuurbedrijven). “Het is tijd voor iets anders”, zei hij er zelf in oktober over. “Maar ik zal de spoorwegsector zeker niet verlaten, en je kunt me van tijd tot tijd in Brussel vinden.”

Verder wisselde GVB-directeur Alexandra van Huffelen Amsterdam in voor Den Haag om staatssecretaris van Financiën te worden. Claudia Zuiderwijk volgde haar op bij het GVB. Zuiderwijk is een oude bekende in de OV-sector, want zij was in het verleden al eens commissaris en interim directeur bij ProRail.

Nanouke van ’t Riet trad in april aan als directeur van DB Cargo Nederland en Jacob Zeeman stapte op bij Strukton die eind dit jaar bekendmaakte bij Dual Inventive aan de slag te gaan als algemeen directeur. Mede-oprichter Lex van der Poel, die sinds 2007 aan het roer staat van Dual Inventive, blijft bestuurder van het bedrijf. Hij gaat zich meer richten op het uitwerken van de langetermijndoelen van het technologiebedrijf. Mede-eigenaar en oprichter Eric Groenen treedt terug als bestuurder, maar blijft wel als aandeelhouder verbonden aan het bedrijf.

In België verruilde Infrabel directeur Luc Lallemand zijn werkgever in maart voor de Franse equivalent SNCF Réseau. Ann Billiau volgde hem tijdelijk op, maar keerde in augustus terug op haar oude post van Chief Client Officer omdat Benoit Gilson werd benoemd tot definitieve opvolger van Lallemand.

Testen

In 2020 vonden er ook veel tests plaats met innovatieve technieken. Vooral in Groningen was het druk met testritten. In februari voerden Alstom, Arriva en ProRail er de eerste ATO-test met reizigers uit. Een historisch moment, vond ook Kees van den Burg van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. SpoorPro was erbij en maakte een videoverslag.

ATO test Arriva testtrein Station Groningen, foto: Hylke Knot

Niet veel later volgde een proef met een waterstoftrein tussen Groningen en Leeuwarden. Ook hier stapte SpoorPro-hoofdredacteur Marieke van Gompel aan boord met de videocamera en legde wederom historische momenten vast. Inmiddels is bekend dat de Provincie Groningen tegen 2024 waterstoftreinen gaat inzetten als vervanging van de huidige dieseltreinen, onder meer op de Wunderline.

Het jaar dat nu op zijn einde loopt, zou het laatste zijn van ProRail als zelfstandige BV,  maar ook hier gooide corona roet in het eten. De deadline van de omvorming tot zbo werd in juli verschoven van januari 2021 naar juli 2021. Inmiddels gaan er geluiden op dat januari 2022 misschien een betere datum is om ProRail onder de hoede van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat te brengen. Tijdens het Spoorpro-seminar over de zbo-vorming in maart werd nog volop gediscussieerd over de vraag of de omvorming überhaupt wel door moet gaan en voor welk probleem deze operatie een oplossing is. Volgens Jan-Hendrik Dronkers van het ministerie blijft alles in stand wat goed werkt.

SpoorProTV

Het seminar in maart was meteen het laatste fysieke SpoorPro-evenement met publiek er bij. Dezelfde maand nog gingen de corona-maatregelen in en namen camera’s en beeldschermen de plaats in van podia en netwerkpauzes met bitterballen. SpoorProTV beleefde zijn debuut in juni en inmiddels zijn er een kleine dertig afleveringen gemaakt. Deze zijn allemaal terug te kijken op het YouTube-kanaal van SpoorPro.

Kijk hier de laatste uitzending van SpoorProTV in 2020 terug:

Met het instellen van de maatregelen opende SpoorPro ook het corona liveblog en een coronadossier. Hierin kwamen het schrappen van treinen, de persconferenties van het kabinet, de invoering van de mondkapjesplicht in treinen, de extra werkzaamheden, de dreigende schaarste aan mensen en materialen, de overheidssteun en de aanbevelingen van internationale brancheverenigingen aan bod. Het coronavirus had tot nu toe een enorme impact op de spoorsector.

Banen schrappen

De bezuinigingen bij NS waarbij 2.300 banen geschrapt worden om tot 2024 1,4 miljard euro te kunnen besparen, zullen daarbij de meeste schade aanrichten. De gesprekken met de vakbonden lopen nog. Voor het hele OV geldt dat er in 2021 een gat van een half miljard euro valt in de begroting door het wegblijven van reizigers. Het rijk betaalt tot 1 juli 2021 93 procent van de kosten om het OV te laten rijden, maar voor de overige 7 procent zullen de vervoerders moeten snijden. “Die zeven procent klinkt misschien als een klein percentage, maar dit betekent voor de vervoersbedrijven in 2021 een half miljard verlies”, aldus Pedro Peters van branchevereniging OV-NL.

Uit onderzoek van NS en de TU Delft blijkt dat met name forensen ook na de coronacrisis de trein links zullen laten liggen, maar dat studenten en mensen in hun vrije tijd wel van plan zijn om straks de trein weer te pakken. Het ging hierbij om enquêtes die in september werden afgenomen onder een groot panel treinreizigers. Op dat moment was er nog geen sprake van een tweede lockdown. De hoop is nu gericht op het Europees jaar van het Spoor dat reizen per trein moet stimuleren. Of dit echt gaat lukken, zal vooral afhangen van de coronamaatregelen na 19 januari, het tempo waarmee gevaccineerd kan worden en hoe het virus zich ontwikkelt. De spoorgoederensector kan het jaar in ieder geval afsluiten met een opsteker vanuit het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Goederentreinen van DB Cargo
Foto: DB Cargo, https://www.dbcargo.com/rail-de-de/metanavi/aktuelles/news/neue-strategie-von-db-cargo-5591538

De tijdelijke subsidie voor stimulering van goederenvervoer per spoor gaat in 2021 en het jaar erop omhoog met drie miljoen euro. Staatssecretaris Stientje van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat verhoogt de subsidieplafonds om een gelijk speelveld ten opzichte van Duitsland te krijgen. Ook worden de goederenvervoerders gecompenseerd voor de stijging van de gebruiksvergoedingskosten van 8 procent ten opzichte van 2019.

Namens het hele team van SpoorPro een hele fijne jaarwisseling en de beste wensen voor 2021!

Auteur: Paul van den Bogaard

Paul van den Bogaard is redacteur van SpoorPro.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.

Terugblik 2020 deel 2: treinfusie, zbo en corona | SpoorPro.nl
Een leeg station in Den Haag tijdens de coronacrisis, foto: ANP

Terugblik 2020 deel 2: treinfusie, zbo en corona

Doordat de uitbraak van het coronavirus de hoofdrol opeiste in het nieuws van het afgelopen jaar, lijkt het soms alsof er verder niet veel belangrijke ontwikkelingen plaatsvonden. Alleen al omdat het openbare leven en veel activiteiten stil lagen. Toch beleefde de spoorsector in 2020 een groot aantal historische momenten. Zoals de eerste Nederlandse ATO-testrit met reizigers aan boord, de test met een waterstoftrein in Groningen en Friesland en wat te denken van de fusie tussen Alstom en Bombardier Transportation.

Eind januari kwamen de eerste berichten naar buiten van gesprekken tussen Bombardier en Alstom over een fusie van de treintakken van de twee bedrijven. Grote treinfabrikanten proberen al langer een vuist te maken tegen de toenemende concurrentie uit China, maar tot een fusie kwam het tot nu toe niet. Onder meer omdat de Europese Commissie er voor ging liggen.

Eerder sprak Bombardier al eens met Siemens om de treindivisies samen te voegen, maar de Duitsers besloten voor een fusie met Alstom te gaan. Dat samengaan werd echter tegengehouden door de Europese Commissie. Het fusiebedrijf zou te groot worden om concurrentie door kleinere fabrikanten in Europa mogelijk te maken. Medio februari maakten Bombardier Transportation en Alstom bekend dat er een akkoord was bereikt: Bombardier gaat over in handen van Alstom.

De Europese Commissie stemde vervolgens eind juli in met de overname, maar stelde wel een aantal voorwaarden. Zo moet Alstom na de overname een van zijn fabrieken in Frankrijk, de productie van zijn regionale treinstel Coradia Polyvalent en een afdeling van Bombardier voor reizigerstreinen en de bijbehorende productiefaciliteiten op de vestiging in Hennigsdorf in Duitsland afstoten.

De combinatie Alstom-Bombardier is straks de op een na grootste treinenbouwer ter wereld; alleen het Chinese CRRC, dat onlangs de locomotievendivisie van Vossloh overnam, is groter. Siemens staat op nummer drie. Met de overname van Bombardier Transportation, die naar verwachting in de eerste helft van 2021 wordt afgerond, is een bedrag 6,2 miljard euro gemoeid.

Afscheid

In juni maakte NS bekend dat Roger van Boxtel in oktober afscheid neemt als president-directeur. Hij werd opgevolgd door Marjan Rintel, tot dan toe operationeel directeur bij het bedrijf. Rintel werkt sinds 2014 bij de NS en was eindverantwoordelijke voor de operationele kant van alle vervoers- en onderhoudsactiviteiten van de NS.

Ook Libor Lochman nam in 2020 afscheid. De 57-jarige Tsjech stond negen jaar aan het  hoofd van de CER (Gemeenschap van Europese Spoorweg- en infrastructuurbedrijven). “Het is tijd voor iets anders”, zei hij er zelf in oktober over. “Maar ik zal de spoorwegsector zeker niet verlaten, en je kunt me van tijd tot tijd in Brussel vinden.”

Verder wisselde GVB-directeur Alexandra van Huffelen Amsterdam in voor Den Haag om staatssecretaris van Financiën te worden. Claudia Zuiderwijk volgde haar op bij het GVB. Zuiderwijk is een oude bekende in de OV-sector, want zij was in het verleden al eens commissaris en interim directeur bij ProRail.

Nanouke van ’t Riet trad in april aan als directeur van DB Cargo Nederland en Jacob Zeeman stapte op bij Strukton die eind dit jaar bekendmaakte bij Dual Inventive aan de slag te gaan als algemeen directeur. Mede-oprichter Lex van der Poel, die sinds 2007 aan het roer staat van Dual Inventive, blijft bestuurder van het bedrijf. Hij gaat zich meer richten op het uitwerken van de langetermijndoelen van het technologiebedrijf. Mede-eigenaar en oprichter Eric Groenen treedt terug als bestuurder, maar blijft wel als aandeelhouder verbonden aan het bedrijf.

In België verruilde Infrabel directeur Luc Lallemand zijn werkgever in maart voor de Franse equivalent SNCF Réseau. Ann Billiau volgde hem tijdelijk op, maar keerde in augustus terug op haar oude post van Chief Client Officer omdat Benoit Gilson werd benoemd tot definitieve opvolger van Lallemand.

Testen

In 2020 vonden er ook veel tests plaats met innovatieve technieken. Vooral in Groningen was het druk met testritten. In februari voerden Alstom, Arriva en ProRail er de eerste ATO-test met reizigers uit. Een historisch moment, vond ook Kees van den Burg van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. SpoorPro was erbij en maakte een videoverslag.

ATO test Arriva testtrein Station Groningen, foto: Hylke Knot

Niet veel later volgde een proef met een waterstoftrein tussen Groningen en Leeuwarden. Ook hier stapte SpoorPro-hoofdredacteur Marieke van Gompel aan boord met de videocamera en legde wederom historische momenten vast. Inmiddels is bekend dat de Provincie Groningen tegen 2024 waterstoftreinen gaat inzetten als vervanging van de huidige dieseltreinen, onder meer op de Wunderline.

Het jaar dat nu op zijn einde loopt, zou het laatste zijn van ProRail als zelfstandige BV,  maar ook hier gooide corona roet in het eten. De deadline van de omvorming tot zbo werd in juli verschoven van januari 2021 naar juli 2021. Inmiddels gaan er geluiden op dat januari 2022 misschien een betere datum is om ProRail onder de hoede van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat te brengen. Tijdens het Spoorpro-seminar over de zbo-vorming in maart werd nog volop gediscussieerd over de vraag of de omvorming überhaupt wel door moet gaan en voor welk probleem deze operatie een oplossing is. Volgens Jan-Hendrik Dronkers van het ministerie blijft alles in stand wat goed werkt.

SpoorProTV

Het seminar in maart was meteen het laatste fysieke SpoorPro-evenement met publiek er bij. Dezelfde maand nog gingen de corona-maatregelen in en namen camera’s en beeldschermen de plaats in van podia en netwerkpauzes met bitterballen. SpoorProTV beleefde zijn debuut in juni en inmiddels zijn er een kleine dertig afleveringen gemaakt. Deze zijn allemaal terug te kijken op het YouTube-kanaal van SpoorPro.

Kijk hier de laatste uitzending van SpoorProTV in 2020 terug:

Met het instellen van de maatregelen opende SpoorPro ook het corona liveblog en een coronadossier. Hierin kwamen het schrappen van treinen, de persconferenties van het kabinet, de invoering van de mondkapjesplicht in treinen, de extra werkzaamheden, de dreigende schaarste aan mensen en materialen, de overheidssteun en de aanbevelingen van internationale brancheverenigingen aan bod. Het coronavirus had tot nu toe een enorme impact op de spoorsector.

Banen schrappen

De bezuinigingen bij NS waarbij 2.300 banen geschrapt worden om tot 2024 1,4 miljard euro te kunnen besparen, zullen daarbij de meeste schade aanrichten. De gesprekken met de vakbonden lopen nog. Voor het hele OV geldt dat er in 2021 een gat van een half miljard euro valt in de begroting door het wegblijven van reizigers. Het rijk betaalt tot 1 juli 2021 93 procent van de kosten om het OV te laten rijden, maar voor de overige 7 procent zullen de vervoerders moeten snijden. “Die zeven procent klinkt misschien als een klein percentage, maar dit betekent voor de vervoersbedrijven in 2021 een half miljard verlies”, aldus Pedro Peters van branchevereniging OV-NL.

Uit onderzoek van NS en de TU Delft blijkt dat met name forensen ook na de coronacrisis de trein links zullen laten liggen, maar dat studenten en mensen in hun vrije tijd wel van plan zijn om straks de trein weer te pakken. Het ging hierbij om enquêtes die in september werden afgenomen onder een groot panel treinreizigers. Op dat moment was er nog geen sprake van een tweede lockdown. De hoop is nu gericht op het Europees jaar van het Spoor dat reizen per trein moet stimuleren. Of dit echt gaat lukken, zal vooral afhangen van de coronamaatregelen na 19 januari, het tempo waarmee gevaccineerd kan worden en hoe het virus zich ontwikkelt. De spoorgoederensector kan het jaar in ieder geval afsluiten met een opsteker vanuit het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Goederentreinen van DB Cargo
Foto: DB Cargo, https://www.dbcargo.com/rail-de-de/metanavi/aktuelles/news/neue-strategie-von-db-cargo-5591538

De tijdelijke subsidie voor stimulering van goederenvervoer per spoor gaat in 2021 en het jaar erop omhoog met drie miljoen euro. Staatssecretaris Stientje van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat verhoogt de subsidieplafonds om een gelijk speelveld ten opzichte van Duitsland te krijgen. Ook worden de goederenvervoerders gecompenseerd voor de stijging van de gebruiksvergoedingskosten van 8 procent ten opzichte van 2019.

Namens het hele team van SpoorPro een hele fijne jaarwisseling en de beste wensen voor 2021!

Auteur: Paul van den Bogaard

Paul van den Bogaard is redacteur van SpoorPro.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.