Verkeersleidingspost, foto: ProRail / Christian Richters

‘Dijksma baseert zich niet op feiten bij omvorming ProRail’

De spoorsector vindt dat staatssecretaris Dijksma zich bij de afweging om ProRail om te vormen tot een zelfstandig bestuursorgaan (zbo) niet baseert op de feiten. De bewindsvrouw ging eerder deze week opnieuw met ProRail en andere belanghebbenden in gesprek over de plannen om van de spoorbeheerder een publieke organisatie te maken, maar ze heeft de partijen nog niet van het nut kunnen overtuigen. “Ze baseert zich niet op de feiten maar lijkt erop uit om politiek te scoren”, stelt voorzitter Godelieve Kok van de ondernemingsraad van ProRail.

Dijksma schreef maandag in een brief aan de Tweede Kamer dat met de keuze voor een zbo er geen ingrijpende gevolgen voor het personeel zullen zijn en dat de kosten voor de belastingbetaler en de reiziger beperkt zullen blijven. Zij verwijst daarbij naar diverse onafhankelijke rapporten waarin dit echter niet wordt bevestigd.

Transitie ProRail

Zo schrijft onderzoeksbureau PwC: “Een transitie van ProRail naar het publieke domein betekent dat veel contractuele verbintenissen opnieuw tegen het licht gehouden moeten worden, aangezien niet op voorhand te zeggen is in hoeverre er effecten zijn. Naast de consequenties voor ProRail als organisatie, raakt deze transitie ook aan het stelsel of de inrichting van de spoorsector in Nederland. Dit laatste effect is niet door ons onderzocht.”

“Wij vinden dat de staatssecretaris buitengewoon onzorgvuldig bezig is. Als je haar brief naast de rapporten legt dan vraag je je af hoe ze in godsnaam tot zo’n conclusies kan komen. De rapporten wijzen er niet op dat er voordelen uit voortvloeien”, aldus voorzitter Godelieve Kok van de ondernemingsraad van ProRail. Ze baseert zich niet op de feiten maar lijkt erop uit om politiek te scoren. Het is nogal wat om de sector en de reizigers zo op afstand te zetten. We worden er steeds bozer over.”

Wild plan

Directeur Ad Toet van KNV noemt het voornemen van de staatssecretaris “een wild plan” waarvan “niemand weet wat de gevolgen zijn”. “Het gaat drie jaar duren om dit plan uit te voeren. Het is niet zeker dat werknemers van ProRail bij het spoorwegpensioenfonds kunnen blijven.”

Onderzoeksbureau BDO geeft aan dat de transitie als zodanig kan leiden tot een herziening of correctie van in de afgelopen tien jaren in aftrek gebrachte BTW op investeringen in spoorweginfrastructuur. De bandbreedte van deze herziening ligt volgens het onderzoeksbureau tussen de 0 en 605 miljoen euro. “Het moet eerst maar eens worden uitgezocht hoe hoog dit bedrag is”, vindt Toet.

Andere organisatievorm

Ook directeur Anne Hettinga van Arriva stelt dat de meerwaarde van een andere organisatievorm niet is aangetoond. “De staatssecretaris zegt dat ze als aandeelhouder onvoldoende invloed heeft. Dat verbaast mij. Als aandeelhouder kun je op allerlei manieren de aansturing beïnvloeden.”

In een juridische analyse die door onderzoeksbureau Stibbe in opdracht van ProRail is uitgevoerd worden diverse organisatievormen tegen het licht gehouden en komt de huidige organisatievorm als beste uit de bus. “De staatssecretaris stapt daar erg luchtig overheen”, aldus Hettinga.
Onderzoek naar organisatievorm ProRail van onderzoeksbureau Stibbe

Onderzoeksbureau Stibbe beoordeelde de verschillende organisatievormen op een schaal van 1 tot 5.

Gebruikersvergoedingen

De spoorvervoerders zijn bang dat ze met hogere kosten voor de gebruikersvergoeding te maken krijgen als ProRail straks geen BTW mag aftrekken. “Eerder leverde de afschaffing van de rode diesel bij Arriva al een jaarlijkse kostenpost van acht miljoen euro op, en deze impact is vele malen groter”, aldus Hettinga.

Ook VNO-NCW sprak deze week haar vrees uit over de plannen van het ministerie. De werkgeversorganisatie verwacht dat vormen van vernieuwd privaat investeren van infrastructuur minder kans krijgen als ProRail een publieke zbo wordt. “Investeringen blijven in een publieke zbo-constructie waarschijnlijk eerder volledig afhankelijk van overheidsbudgetten. Dit terwijl met meer ruimte voor private investeringen, zoals elders in Europa, juist een versnelling van investeringen mogelijk is.” Daarnaast denkt VNO-NCW dat ProRail als verder van andere marktpartijen af komt te staan. “Dat zorgt voor een oneerlijk speelveld op het spoor, waar marktpartijen juist op gelijkwaardige basis moeten samenwerken.”

Donderdagmiddag stond een debat over de positie van ProRail op de planning, maar de Tweede Kamer heeft besloten om dit uit te stellen.

Lees ook:

Dijksma: ProRail wordt zbo, weinig gevolgen voor personeel

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en adjunct-hoofdredacteur van de vakwebsites van ProMedia Group.

4 reacties op “‘Dijksma baseert zich niet op feiten bij omvorming ProRail’”

Sankt German|27.10.16|14:00

Wat de voorzitter van de OR schrijft slaat de spijker op de kop,

Na maart 2017 komt er hopelijk een regering die respect toont voor de techniek, en niet een regering die veel verworven kennis de nek om draait, voor eigen gewin.

Arco Sierts|27.10.16|22:49

beste Sankt German, kan je uitleggen wat je bedoelt? Ik snap em niet.

Antoine Berben|28.10.16|01:50

Zo snel mogelijk doorzetten deze omvorming, de reizigers op en gebruikers van het Nederlandse railnet zijn inmiddels voldoende jaren getreiterd door de eigenzinnigheid gepaard gaand aan realisme door prutsrail!

Evert Bouws|31.10.16|12:51

Ik wist niet, dat ProRail zo ver van de Overheid was geplaatst. Nu terugdraaien geeft een hoop ellende, maar het had nooit mogen gebeuren. Typisch de waan van de dag in de jaren 90. Rijkswaterstaat is toch ook een overheidsorganisatie.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.