Treinen passeren op station Den Haag Centraal, foto: ProRail/Rob van Esch

Uitrol ERTMS start in 2024, vrees voor nationale versie

Het nieuwe treinbeïnvloedingssysteem ERTMS wordt naar verwachting vanaf 2024 uitgerold. De installatie van het systeem start op het spoor rondom Haarlem en op het traject Kijfhoek-Roosendaal. Dat blijkt uit aangepaste uitrolstrategie van het programmabureau ERTMS die staatssecretaris Dijksma van Infrastructuur en Milieu vrijdagmiddag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Koninklijk Nederlands Vervoer (KNV) zegt in een reactie op de plannen te vrezen dat er in Nederland een nationale versie van ERTMS ontstaat, waarmee de internationale verbindingen in het geding zijn.

Het Europese spoorsysteem ERTMS ligt al op de Hanzelijn, de Betuweroute, de spoorlijn Amsterdam-Utrecht en de HSL Zuid. Er is gekozen om de contracten voor de levering van de systemen voor het spoorwegmaterieel en de infrastructuur apart aan te besteden. Dit wordt volgens de staatssecretaris gedaan zodat er “minder afhankelijkheid is van één leverancier”. Daarmee volgt Nederland het voorbeeld van andere landen. Ook zouden de contracten op deze manier een meer “beheersbare omvang” krijgen.

Twee percelen

De uitrol van ERTMS in de spoorinfrastructuur start op twee plekken in Nederland, onderverdeeld in Perceel Noord en Perceel Zuid. In Perceel Noord begint de uitrol op de spoortrajecten rondom Haarlem. In het zuidelijk perceel wordt gestart met het traject Kijfhoek-Roosendaal. Dit is een belangrijke verbinding in het trans-Europese spoornetwerken. Daarna volgen andere spoortrajecten.

Om de aantal overgangen tussen het huidige spoorbeveiligingssysteem ATB en ERTMS te beperken, is volgens het programmabureau ERTMS de bedoeling dat ERTMS als “een inktvlek” wordt uitgerold in de infrastructuur. “Vanwege de twee starttrajecten, betreft dit dus twee inktvlekken die naar elkaar toe groeien en op elkaar aansluiten”, aldus het programmabureau ERTMS in de plannen.

Kaart nieuwe uitrolstrategie ERTMS
De verwachte uitrol van ERTMS in de spoorinfrastructuur bij een budget van 2,33 miljard euro. Bron: programmabureau ERTMS.

Spoortraject Eindhoven-Venlo

Opvallend is dat het traject Eindhoven-Venlo nu ook onderdeel is van de uitrolstrategie, terwijl dat eerder niet het geval is. Door deze toevoeging ontstaat er voor goederenvervoerders een aansluitend netwerk waarop zij volledig onder ERTMS kunnen rijden. “Zodra ERTMS op de Brabantroute is aangelegd, kunnen vervoerders, zonder dat ze ATB hebben, altijd de Rotterdamse haven bereiken. Dat gaat schelen in de kosten”, zegt KNV.

Spooraannemers voor de installatie van ERTMS in de infrastructuur worden volgens staatssecretaris Dijksma pas gecontracteerd “op het moment dat dit nodig is”. Ze verwacht dat dit uiteindelijk zal leiden tot vijf tot tien contracten voor aannemers.

Inbouw treinmaterieel

“Ten aanzien van de materieelbekostiging geldt dat alleen ERTMS wordt ingebouwd wanneer dat echt noodzakelijk is zodat meer budget beschikbaar blijft voor de uitrol in de infrastructuur. Zo zal bijvoorbeeld gekeken worden of met een slimme timing van de uitrol van een bepaald baanvak, een investering in uit te faseren materieel vermeden kan worden”, aldus de staatssecretaris.

KNV vindt dat de financiële gevolgen van ERTMS voor spoorvervoerders en de financiering van nieuwe uitrustingen op locomotieven nog onduidelijk zijn. “Ook wordt er niet gesproken over mogelijk compensatie voor de relatief recente investeringen die deze ondernemingen hebben gedaan in eerder varianten van het ERTMS-systeem voor Nederland. “De concurrentiepositie van het Nederlandse spoorgoederenvervoer is slecht. Alhoewel ERTMS in die situatie verbetering zou moeten brengen, dreigt deze vanwege aanzienlijke extra investeringen in boordapparatuur juist verder te verslechteren.”

Gewijzigde uitrolstrategie

De uitrolstrategie voor ERTMS is gewijzigd nadat de Europese Commissie eind 2015 bekendmaakte haar plannen bij te stellen voor de uitrol van ERTMS in Europa. De commissie was daartoe gedwongen doordat diverse lidstaten vertraging hadden opgelopen.

Bij de Voorkeursbeslissing was er een budget van 2,58 miljard euro beschikbaar gesteld. In juni maakte de staatssecretaris Dijksma het budget met 250 miljoen euro te verlagen. Dit bedrag wordt ingezet om de spoorinfrastructuur rondom treinstation Schiphol te verbeteren, waardoor er een budget overblijft van 2,33 miljard euro. Dijksma verwacht, gezien de uitrol van ERTMS een langetermijnproject is, dat er op een later moment opnieuw budget zal worden vrijgemaakt.

Beslissing

Het programmabureau ERTMS neemt in de tweede helft van 2017 een definitieve beslissing, waarna zij start met het voorbereiden van de aanbesteding. Naar verwachting duurt dat twee jaar. Na de contractering wordt het systeem ontworpen, gebouwd, aangelegd en getest. De inschatting is dat hier vier jaar voor nodig is. De oplevering van het eerste banvak is gepland in 2023, waarna ongeveer één jaar proefbedrijf gehouden zal worden. Daardoor kunnen de eerste twee trajecten in 2024 in gebruik worden genomen.

Percelen uitrol ERTMS, bron: programmabureau ERTMS

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en algemeen hoofdredacteur van ProMedia Group.

5 reacties op “Uitrol ERTMS start in 2024, vrees voor nationale versie”

Jan-Willem Tinselboer|28.09.16|16:40

ERTMS op het deeltraject verbindingsbogen HSL-Zuid – station Breda biedt aan de Desiro ML van de NMBS (Belgie) de gelegenheid ieder uur opnieuw en uiterst laagdrempelig Antwerpen Centraal – Noorderkempen – Breda en terug te rijden.
Breda – Antwerpen v.v. hoeft helemaal niet gereden te worden door de te Breda kopmakende Beneluxdienst. Die omweg betekent iedere rit opnieuw voor meerdere honderden reizigers vermijdbare reistijdverlenging.
Voor de Beneluxdienst vervalt een dienstregelingcomplicatie.

Arco Sierts|29.09.16|14:46

Er zit een zeer ernstige en buitengewoon kwalijke fout in de informatie van het Ministerie. Het kaartbeeld suggereert dat het ERTMS op de Hanzelijn loopt TOT EN MET Zwolle, dus inclusief de samenloop met de lijn van/naar Amersfoort ( =Hattemerbroek AansluitingZwolle) en station Zwolle zelf. Was dat maar waar! Juist op deze samenloop (die indertijd tweesporig is gebleven, JUIST vanwege de komst van ERTMS!), uitgerekend daar…
…ligt het dus niet. Het ERTMS loopt TOT Hattemerbroek Aansluiting.

Arco Sierts|29.09.16|15:06

@Jan-Willem Tinselboer: ik denk dat zo’n detail niet thuishoort in de Landelijke Uitrolstrategie. Als het nuttig is om ergens een relatief kort stukje grenstraject van ERTMS te voorzien, dan kan ProRail dat zelf doen door Level 1 of Level 2 (Mixed Signalling) aan de bestaande NS54/ATB-seingeving toe te voegen.
Overigens geldt dit punt niet alleen voor Breda, maar zeker ook voor Arnhem – Zevenaar, Hengelo-Bentheim en – met iets lagere prioriteit – ook de andere grensovergangen.

Arco Sierts|29.09.16|15:43

… maar om ook ff op de kern van het artikel te reageren: waarom vrezen vervoerders dat er in 2024 nog steeds “nationale versies” zijn? Interoperabiliteit en veiligheid is uitgangspunt van beleid, en niet-interoperabiliteit is ten strengste verboden.

Dat dit in de eerste versies & praktijk-implementaties van ERTMS is voorgekomen is teleurstellend, maar daarvoor waren het ook eerste versies. Het zou absurd en zelfs onwettig zijn om die eerdere fouten te laten liggen, of nog erger: te herhalen.

Jan-Willem Tinselboer|29.09.16|16:54

aan Arco Sierts
Onze Brabantse bestuurders hielden zich jarenlang vast aan de Fyra, iedere twee uur den Haag – Rotterdam – Breda (kopmaken) – Antwerpen – Brussel, inclusief verplicht reserveren.
Dat gaat niet door.
Dan resteert te onderzoeken wat in aanmerking komt / kan komen.
De Desiro MainLine rijdt in Belgie en naar Lille.
Antwerpen in Nederland en/of Breda in Belgie, die IC-trein had reeds vele jaren tussen beide steden en ver daarbuiten gereden.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.