Spoedreparatie spoorstaaf Moerdijkbrug, foto: ProRail

Structuurwijziging ProRail mag verbeteringen niet belemmeren

Het kabinet heeft in al haar wijsheid besloten om van ProRail een publieke organisatie te maken. Het is de vraag of het een goede keuze is om het roer opnieuw om te gooien bij een organisatie waar de afgelopen jaren reeds diverse veranderingen in gang zijn gezet. Maar nog belangrijker is dat de spoorbeheerder de ruimte krijgt om de reeds ingezette verbetermaatregelen tot een goed einde te brengen. Denk aan: de integratie van Keyrail die nog niet naar tevredenheid is afgerond, de verbetering van de PGO-contractvorm en de nieuwe topstructuur onder leiding van frisse wind president-directeur Pier Eringa.

OPINIE – ProRail komt de komende jaren voor grote uitdagingen te staan. Denk aan de uitrol van het treinbeïnvloedingssysteem ERTMS, het Programma Hoogfrequent spoor en de strakke omleidingsplanning die nodig is tijdens de werkzaamheden aan het Derde Spoor in Duitsland. Dit ging in april al bijna mis, doordat er vanwege haarscheurtjes in de Moerdijkbrug vlak voor de geplande omleidingen een spoedoperatie moest worden ingepland. Hoewel dit voorval met een sisser afliep, is het belangrijk dat ProRail te allen tijde de focus moet kunnen blijven houden op beschikbaarheid en kwaliteit van het spoor.

Publieke organisatie

ProRail is op dit moment een besloten vennootschap (BV) met een eigen raad voor Commissarissen. Het kabinet wil dat de spoorbeheerder in de nieuwe structuur onder de directe verantwoordelijkheid van het ministerie van Infrastructuur komt te staan. Het kabinet wil dit zonder tussenkomst van de raad van commissarissen. “Daarmee wordt het mogelijk om beter toezicht te houden op ProRail en heeft de verantwoordelijke bewindspersoon invloed op de aansturing van de organisatie.” Het kabinet onderzoekt de vorm waarin dit zou moeten gebeuren. Gedacht wordt aan een agentschap, zoals Rijkswaterstaat of in de vorm van een zelfstandig bestuursorgaan (zbo).

Het kabinet meldt het voornemen voor structuurverandering in de kabinetsreactie op het eindrapport van de Parlementaire Enquêtecommissie Fyra. Dit is opvallend, omdat ProRail geen noemenswaardige rol heeft gespeeld in het Fyra-debacle. De HSL-Zuid is onder directe leiding van de overheid gebouwd door de projectorganisatie HSL-Zuid. Wel had de spoorbeheerder een adviserende rol bij de toelating van nieuwe treinen.

Financiële beheersing

Als reden voor de nieuwe structuur noemt het kabinet “de problematiek op het gebied van de financiële beheersing” door ProRail in het afgelopen jaar. Wat de relatie tussen de financiële problemen van het afgelopen jaar en de Fyra-enquête is, wordt niet duidelijk in de kabinetsreactie. Hoewel het duidelijk is dat de financiële beheersing bij ProRail dient te worden verbeterd, is het ook goed om aan te stippen dat de financiële tekorten ook deels zijn veroorzaakt door bezuinigingsopdrachten die zijn ingegeven door het kabinet Rutte I.

De in april 2015 aangetreden president-directeur Pier Eringa heeft een ‘niet lullen maar poetsen’-mentaliteit en wil zaken die niet deugen binnen de organisatie aanpakken. De topman moet hier echter wel de kans voor krijgen. Zo pleitte hij eind vorig jaar voor meer eenheid op het spoor en dat spooronderdelen sneller vervangen moeten worden. Eringa gaf toen aan dat dit ‘politieke moed en investeringen’ vergt. Hij kreeg hierin bijval van de spoorsector.

SpoorData

Daarnaast is de spoorbeheerder druk bezig met het in kaart brengen van de spooronderdelen voor het programma SpoorData. Dit moet ervoor zorgen dat alle spoorpartijen gelijke toegang krijgen tot de informatie die zij nog hebben om de kwaliteit van het spoor te kunnen waarborgen.

Dit level playing field is belangrijk in de contractvorm Prestatie Gericht Onderhoud (PGO), waarbij onderhoudsgebieden op de markt komen via een openbare aanbesteding. Het is de bedoeling dat in 2018 alle nieuwe contracten voor spooronderhoud openbaar worden aanbesteed. ProRail en de spooraannemers staan voor de grote uitdaging om dit tot een goed einde te brengen, waardoor de prestaties op het Nederlandse spoor verde kunnen worden verbeterd.

Keyrail

Daarnaast zijn de spoorgoederenvervoerders ontevreden over de huidige integratie van Keyrail binnen ProRail. De integratie van de beheerder voor het spoorgoederenvervoer binnen ProRail zou ervoor moeten zorgen dat de service naar de vervoerders zou verbeteren, maar daarvan is volgens de vervoerders nog geen sprake. Een voorbeeld is de spoedoperatie die ProRail in april aan de Moerdijkbrug uitvoerde. Doordat spoorgoederenvervoerders hier op het laatste moment van op de hoogte werden gesteld, konden reeds vastgelegde ritten niet worden gemaakt en moesten klanten worden teleurgesteld. Met alle gevolgen van dien.

Staatssecretaris Wilma Mansveld gaf in april 2014 aan positief te staan tegenover het aanstellen van een directeur spoorgoederenvervoer in de directieraad van ProRail. Tot nu toe heeft het spoorgoederenvervoer hier echter nog geen plek gekregen. Tot grote teleurstelling van de spoorvervoerders.

Capaciteit en veiligheid

Om een lang verhaal kort te maken: Laat een eventuele structuurwijziging van spoorbeheerder ProRail niet in de weg staan van lopende projecten die ervoor zorgen dat de kwaliteit en capaciteit van het Nederlandse spoor verbeteren. Met het oog op de werkzaamheden aan het Derde Spoor in Duitsland, de spoorprojecten in het kader van Programma Hoogfrequent Spoor en het grote spoorprogramma ERTMS is het belangrijk dat ProRail de focus heeft op dat treinen kunnen blijven rijden en dat de kwaliteit en veiligheid van het spoor daarbij voorop staan.

Marieke van Gompel

Lees ook:

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en algemeen hoofdredacteur van ProMedia Group.

1 reactie op “Structuurwijziging ProRail mag verbeteringen niet belemmeren”

Fred Verhaaren|04.05.16|13:48

Een uitstekende analyse. Er is de afgelopen 10 jaar bij ProRail al veel te veel energie en tijd verspild aan wijzigngen van de hoofdstructuur. Het continu over de schouder meekijken van de politiek en de media put het management van ProRail uit en doet het verstarren in korte termijn (paniek-)acties en in “vooral geen fouten maken” gedrag. De vraag is dan ook of een publieke organisatie hier verbetering in gaat brengen. Ik denk het niet.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.