Onbeveiligde overweg Zenderen, foto: ProRail

ProRail onderzoekt of automatisch hek agrarische overweg veiliger maakt

ProRail is op dit moment bezig met een pilot, waarbij wordt onderzocht of automatische hekken bij een agrarische onbewaakte overweg de oversteek veiliger en makkelijker maakt. Het gaat hierbij om overwegen die niet openbaar toegankelijk zijn zoals op het land van een boer. Dat meldt staatssecretaris Stientje van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat in een brief aan de Tweede Kamer. 

ProRail voerde in 2010 al eens een proef uit met een Mebela, een mechanisch bedienbaar landhek op het erf van een agrarisch bedrijf in Gaanderen (Achterhoek). De staatssecretaris heeft, naast het uitvoeren van de proef met automatische hekken, aan de spoorbeheerder gevraagd om een software-applicatie te bedenken. Het doel van deze applicatie is dat een gebruiker van een agrarische Niet Actief Bewaakte Overweg (NABO) kan zien waar een trein zich op dat moment bevindt.

Professor John Stoop van de TU Delft zegt in reactie op de pilot en het onderzoek naar de software-applicatie het positief te vinden dat er nu iets gebeurt. Tijdens het SpoorPro Seminar Spoorveiligheid pleitte hij eind vorige maand voor een gps-systeem waarmee landeigenaren de locatie van treinen kunnen volgen. Het is volgens hem wel belangrijk om maatwerk te leveren, “want alleen met goed maatwerk kom je een stap verder”.

De eerdere marktconsultatie die ProRail deed om NABO’s veiliger te maken leverde volgens hem niet de gewenste resultaten op. Hij geeft aan dat de TU Delft graag meedenkt over het formuleren van een goede uitvraag naar de markt.

Vakbondsbestuurder Henri Janssen van FNV Spoor zegt op Twitter benieuwd te zijn naar de uitkomsten van het onderzoek. Hij geeft wel aan dat “het weer een onderzoek” is. Zelf zou hij liever zien dat de NABO’s direct worden beveiligd of opgeheven. Daarnaast vraagt hij zich af hoe de machinist kan zien of de overweg veilig is en wat er gebeurt als het hek nog open staat.

Tussentijdse oplossing voor NABO’s

Vanwege het hoge aantal ongevallen en bijna-ongevallen vragen belanghebbenden en nabestaanden al langer om vaart te maken met een tussentijdse oplossing om NABO’s veiliger te maken. ProRail is in 2018 het NABO-programma gestart om alle openbaar toegankelijke onbewaakte overwegen voor eind 2023 te beveiligen. Maar de agrarische overwegen en bedrijfsaansluitingen maken geen onderdeel uit van dit programma.

Uit het rapport over het dodelijk treinongeval in mei vorig jaar in Hooghalen, bleek dat er op bepaalde NABO’s voor lange en/of zware voertuigen te weinig tijd is om over te steken. Bij het ongeluk botste een NS-trein op een onbewaakte overweg op een trekker met oplegger. Daarbij kwam de 58-jarige NS-machinist om het leven. Bij het ongeval in Hooghalen werd het pas kort voor de botsing duidelijk dat er een ongeval dreigde, waardoor vluchten voor de machinist niet haalbaar had en de machinist weinig handelingsopties op.

Naar aanleiding van het ongeluk hebben ProRail en NS aanvullende maatregelen genomen op Niet Actief Bewaakte Overwegen. Dat zijn onder meer het instellen van een tijdelijke snelheidsbeperking (TSB) van 90 kilometer per uur, het plaatsen van extra waarschuwingsborden, het rijden met fellere koplampen en het aanpassen van de kleurstelling van treinen van NS. Het idee daarbij is dat de zichtbaarheid en de tijd om te handelen wordt vergroot. Op een aantal gevaarlijke overwegen zijn daarnaast nog aanvullend toezichthouders ingezet.

Dat mocht echter niet baten in Zenderen, want daar waren de toezichthouders op 7 maart, die waren ingehuurd door NS, zelf de aanleiding voor een dodelijk ongeluk op een NABO. Zij hadden namelijk een maaltijd bij de Spare Rib Express besteld. Toen de 21-jarige maaltijdbezorger de onbewaakte overweg overstak, die zij bewaakten, werd hij geraakt door een goederentrein en kwam daarbij om het leven. De vader van het slachtoffer riep in een video-interview met SpoorPro op om gevaarlijke overwegen eerst af te sluiten met hekken en pas daarna verder te praten over een definitieve oplossing.

Dodelijk ongevallen

Inmiddels staat dit jaar de teller van het aantal dodelijke ongevallen op overwegen op zes, met zeven dodelijke slachtoffers. Afgelopen weekend kwam een bejaard stel uit Schagen op een onbewaakte overweg nabij het Friese dorp Bozum om het leven. 2,5 week overleed een 14-jarig meisje uit Prinsenbeek na een botsing met een trein op een bewaakte overweg. Een week eerder kwam een man in het Groningse Glimmen om bij een ongeluk op een bewaakte overweg.

Op een beveiligde overweg in de buurt van Hengelo kwam op 23 maart de bestuurder van een auto om het leven. Dit is hetzelfde spoortraject waar de 21-jarige maaltijdbezorger enkele weken daarvoor werd geschept door een goederentrein. Op 12 januari verongelukte een 57-jarige vrouwelijke inwoner van een boerderij in Wijster op een onbewaakte overweg die aan haar woning grenst.

‘Elk dodelijk slachtoffer, is er één teveel’

“Het tragische ongeval bij Hooghalen en ook de recente treinongevallen in Wijster op 12 januari, in Zenderen op 7 maart en Bozum op 5 juni onderstrepen nogmaals dat de aanpak van overwegen essentieel is”, schrijft de staatssecretaris in haar brief. “Elk dodelijk slachtoffer is er namelijk één teveel. Alle betrokken partijen bij de overwegenaanpak willen liever vandaag dan morgen dat de onbewaakte overwegen afgesloten zijn en er wordt hard gewerkt om dit ook zo snel mogelijk te bereiken.”

De staatssecretaris werkt daarom aan een aanwijzingsbevoegdheid waarvan het wetsvoorstel volgens haar deze zomer in consultatie gaat. Dit moet ervoor zorgen dat, als partijen het niet met elkaar eens worden, een gevaarlijke overweg om veiligheidsredenen sneller dicht kan. In Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland bestaat een dergelijke aanwijsbevoegdheid al.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen.

Wilt u onbeperkt lezen? Sluit nu een gratis proefabonnement af en 

krijg onbeperkt toegang tot vakinformatie over de spoormarkt.

1 maand gratis proefabonnement

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en algemeen hoofdredacteur van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.