Winterproof spoorwegwissel

Winterbestendig spoorwegwissel ligt al bijna tien jaar op de plank

Een uitvinding die het aantal wisselstoringen op het spoor bij winters weer voor een groot deel kan terugdringen, ligt al bijna tien jaar op de plank. “Iedere keer als er een paar sneeuwvlokjes vallen, laat Nederland alle reizigers stikken”, zegt Richard de Roos, bedenker van een winterbestendig spoorwegwissel. Hoewel de oplossing door diverse specialisten wordt omarmt, is er tot nu toe niks mee gedaan.

Afgelopen zondag kwam vrijwel het gehele treinverkeer stil te liggen vanwege hevige sneeuwval. Ook donderdag is er nog maar beperkt treinverkeer mogelijk. Dat terwijl er een oplossing voorhanden is, zegt De Roos. “Doordat er nog steeds niks met deze innovatie is gedaan stonden de reiziger en de industrie in het Rotterdams havengebied daardoor de afgelopen dagen in de kou.”

Een spoorwegbouwkundige van de TU Delft, waar een prototype van het wissel al bijna tien jaar ligt, verbaast zich er ook over. “Ik denk dat het in een land als Nederland best jammer is dat de treinen niet rijden als er een beetje sneeuw valt.” Het prototype dat bij de technische universiteit ligt is mede mogelijk gemaakt met subsidie van spoorbeheerder ProRail, maar ligt daar sinds al die tijd te verstoffen. De academicus wijst er in het radioprogramma Nieuws & Co op dat implementeren van een innovatie in de spoorsector “erg moeizaam” gaat. “Dat is niet alleen in Nederland zo, maar dit is wereldwijd een probleem. De spoorwegindustrie is heel erg conservatief in dit opzicht.”

Winterbestendig spoorwegwissel

Richard de Roos bedacht al in 2012 het innovatieve spoorwegwissel dat is bestand tegen extreme winterse omstandigheden, WIRAS (WInterproof RAilway Switch) genaamd. De werktuigbouwkundige ontwikkelde het wissel op zo’n manier dat er geen wisselverwarming meer nodig is. Doordat het wissel is uitgerust met verticaal bewegende wisseltongen in plaats van horizontale, kan er geen sneeuw en ijs meer tussen vallen. Daardoor heeft het winterweer geen negatieve invloed meer op de werking van het wissel. Daarnaast kan er energie worden bespaard doordat er geen wisselverwarming meer nodig is.

Hij kwam op het idee om het wissel te ontwerpen vanwege de problemen op het spoor in de winter van 2012 en de winters daarvoor. In 2012 kwam het gehele Nederlandse spoor plat te liggen vanwege hevige sneeuwval. Na flinke kritiek vanuit de Tweede Kamer kwamen ProRail, NS en het toenmalige ministerie van Infrastructuur en Milieu in datzelfde jaar met een maatregelenpakket om het spoor beter bestand te maken tegen winterweer. Zo werd er bij verwachte sneeuwval een winterdienstregeling ingesteld, die een ‘sneeuwbaleffect’ van verstoringen moet voorkomen.

winterproof, wissel

Winterdienstregeling

Ook dit weekend was er een winterdienstregeling ingesteld, maar die niet kon voorkomen dat het gehele Nederlandse spoor plat kwam te liggen. “Er wordt nu beweerd dat er het maximaal haalbare gedaan wordt om verstoringen op het spoor te voorkomen en dat klopt niet. Er is een initiatief, maar niemand steekt hier een vinger naar uit. Dat is een heel ander verhaal”, zegt De Roos. “Afgelopen zondag is iedereen wederom getuige geweest van het feit dat wisselverwarming niet werkt. Toch wordt daar erg veel geld aan uitgegeven. Elk jaar weer.”

Het probleem met de huidige wissels is dat deze horizontale bewegende wisseltongen hebben, waar van alles tussen kan vallen. Niet alleen sneeuw en ijsbrokken maar ook zand, bladeren en kiezelstenen. “Daarom is bij de huidige wissels wisselverwarming een zeer hoog elektrisch vermogen nodig die tijdens de winter lange tijd aan moet blijven staan. Die staat eigenlijk de buitenlucht op te warmen, vooral bij harde wind”, lichtte De Roos eerder toe.

De Roos heeft deze oplossingen tussen 2012 en 2014 aan ProRail, aannemers en diverse spoorleveranciers gepresenteerd. “ProRail gaf toen aan dat de markt dit moet gaan doorontwikkelen. De leveranciers zeggen vervolgens: we maken niks anders dan onze klant bij ons besteld. Dan ben je uitgepraat.”

Europees onderzoeksproject

Dat terwijl diverse deskundigen de werking van het systeem omarmen. In 2018 werd de oplossing in een Europees onderzoeksproject als tweede beste systeem beoordeeld. Het ging om een driejarige studie die wordt gesubsidieerd vanuit Shift2Rail, als onderdeel van het Europese ‘Horizon 2020’ onderzoeks- en innovatieprogramma. In totaal werden er 22 oplossingen voor wissels en kruisingen beoordeeld.

In 2019 ontwikkelde De Roos een beweegbaar puntstuk dat de winter doorstaat zonder verwarming. Tijdens de doorontwikkeling van het WIRAS kwam de werktuigbouwkundige tot de ontdekking dat deze techniek zich ook zeer goed leent voor het winterbestendig maken van beweegbare puntstukken.

Het frustreert De Roos dat ondanks alle positieve geluiden er nog niks met zijn oplossingen is gedaan. “Er wordt tegen mij gezegd dit wissel is een stuk duurder dan een normaal spoorwegwissel. Dat is zo, maar een elektrische locomotief was in de jaren vijftig ook vier keer duurder dan een stoomlocomotief. Daar hebben ze destijds toch voor gekozen”, zegt hij. “Het is goed om te kijken naar de voordelen op de lange termijn en niet alleen naar de aanschafkosten.”

De Roos heeft een boek geschreven over het winterbestendig spoorwegwissel. Meer informatie hierover is te vinden op Winterprooftunout.info.

Lees ook:

Onbeperkt lezen?

Ontwikkel jezelf met vakblad SpoorPro.nl.

Krijg onbeperkt toegang tot vakinformatie over de spoormarkt.

1 maand gratis proefabonnement

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en algemeen hoofdredacteur van ProMedia Group.

1 reactie op “Winterbestendig spoorwegwissel ligt al bijna tien jaar op de plank”

Albert Holtrust|19.02.21|14:53

Is dit WIRAS wel toegepast in landen waar elk jaar sneeuw ligt? Of ligt het ontwerp echt al 10 jaar op de plank te verstoffen.
Voor Nederland kan ik me het voorstellen dat de investering te groot is omdat er weinig sneeuw valt. dit jaar was het uitzonderlijk dat er veel wind bij was, wat de omstandigheden extra zwaar maakte.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.