Ooievaars op bovenleiding

Ooievaars stellen spoor voor uitdaging

Met de komst van de lente, keren ook vogels als de ooievaar terug naar Nederland. Bovenleidingportalen blijken een populaire plek om neer te strijken en een nest te bouwen. ProRail zoekt daarom naar een nieuwe oplossing om ooievaars te weren, want de vogels en hun nesten veroorzaken storingen en aanrijdingen. 

Naast voorbijrijdende treinen vormt de hoogspanning ook een gevaar voor de nestelende ooievaars. Er komen volgens Prorail regelmatig vogels om het leven langs het spoor. Dat is niet alleen voor henzelf erg vervelend, de treindienst raakt er ook door verstoord.

Kortsluiting

“Nesten op portalen veroorzaken risico’s voor ooievaars. De bovenleiding hangt aan een draagkabel die samen met de versterkingsleiding op een bokje rust”, legt ProRail-woordvoerder Aldert Baas uit. “Bij het bokje komen aarde en onder spanning staande delen vlak bij elkaar. Als de ooievaar op het bokje stapt dan is ie het haasje. Vervolgens kan de draagkabel doorbranden. Daarnaast kunnen ooievaars die rond het spoor vertoeven worden aangereden door een trein.”

Ooievaarsnesten kunnen het treinverkeer ook ernstig hinderen. Wanneer een nest naar beneden valt, kan het door de voorruit van een trein slaan. Verder kan een nest of kunnen takken in een wissel vallen, die daardoor onklaar wordt. Takken kunnen in de afspaninrichting van de bovenleiding vallen waardoor de bovenleiding kan gaan doorhangen en breken. Verder bestaat er een kans dat takken, ijzerdraadjes of ooievaars kortsluiting veroorzaken waardoor in het ergste geval de hele bovenleiding naar beneden komt.

In totaal waren er volgens ProRail tot nu toe dit jaar zestien meldingen van aanrijdingen met of storingen veroorzaakt door een ooievaar op het spoor. In de jaren ervoor kwam dit aantal niet boven de tien uit en tussen 2014 en 2016 niet meer dan twee of drie keer per jaar. In deze cijfers zijn incidenten met de nesten en takken nog niet meegenomen, verder is niet altijd duidelijk of er een ooievaar betrokken was bij een aanrijding. Het werkelijke aantal kan dus hoger liggen.

Takken in wissel

De situatie in het Drentse Mepppel is tot nu toe het ernstigst omdat de ooievaarsnesten zich daar boven een wisselstraat bevinden. “Er vallen regelmatig takken naar beneden die tussen het wissel komen te zitten. We hebben daar al een aantal storingen moeten verhelpen.” De meest voor de hand liggende oplossing zou zijn om de nesten weg te halen, maar dat kan niet zomaar omdat ooievaars een beschermde vogelsoort zijn.

“Het zijn beschermde vogels en wij willen op een duurzame manier opereren, dus voor ons zou het ook geen oplossing zijn om de nesten simpelweg op te ruimen. Het zijn prachtige vogels en het is een mooi gezicht om ze zo op onze portalen te zien zitten, maar het is zowel voor de vogels zelf als voor ons gevaarlijk.” Vorig jaar startte ProRail zelf met het plaatsen van nestpalen op populaire broedlocaties. Met wisselend succes. Ooievaars blijken honkvaste dieren te zijn. “In Koekange zetten we vijf van die palen langs het spoor, er is er geen een van bezet, maar er zijn wel drie nesten gebouwd in de bovenleiding.”

Broedpalen

Ook op andere plaatsen in Nederland zette ProRail broedpalen neer, in sommige gevallen werkte het wel. “Het is op zich wel bijzonder dat je, je als spoorbeheerder ook bezig houdt met dierenvoorzieningen. En je moet je ook afvragen of het wel goed is om broedpalen te plaatsen in de buurt van het spoor, want ook al zouden ze niet meer op de portalen nestelen, dan nog zitten ze in een spooromgeving met alle risico’s van dien.”

In Meppel is afgelopen week bij hoge uitzondering een ooievaarsnest verwijderd vanwege het risico op wisselstoringen door het afvallende nestmateriaal. De provincie Drenthe ging akkoord met een spoedprocedure om het nest te verwijderen. Maar pas nadat zeker was dat er geen broedsel in zat en het nest nog in aanbouw was. Dat ooievaars honkvast zijn, blijkt uit de nieuwe nesten die in dagen er na gebouwd werden door de vogels.

De spoorbeheerder onderzoekt nu nieuwe mogelijkheden om ooievaars te weren uit de spooromgeving. Zo wordt er onder meer gekeken naar de mogelijkheid om bovenleidingportalen minder aantrekkelijk te maken als bouwplaats voor vogelnesten, maar ook naar mogelijkheden om nesten onder voorwaarden toch te mogen verwijderen.

“We hopen met de RVO (Rijksdienst Voor ondernemend Nederland) een afspraak te kunnen maken, dat áls een nest gevaarlijk gesitueerd is, we naar bevind van zaken mogen handelen (verwijderen), onder voorwaarden en mits in de nabijheid een alternatieve plaats aanwezig is (paal, boom etcetera). Want snelheid van handelen is belangrijk. Een nest komt in een dag of acht tot volledige opbouw. Daarna begint vaak het broeden. Procedures maken snel handelen vaak moeilijk. Vandaar dat we zo’n plan met RVO proberen overeen te komen”, legt Baas uit.

Auteur: Paul van den Bogaard

Paul van den Bogaard is redacteur van SpoorPro.

2 reacties op “Ooievaars stellen spoor voor uitdaging”

John rdam|26.03.20|11:40

Bij Diergaarde Blijdorp in Rotterdam zitten al 30 jaar ooievaarsnesten op bovenleidingportalen. ProRail heeft daar op 2 portalen plastic bakken aangebracht, en ijzeren pinnen om te voorkomen dat de vogels in de richting van onder spanning staande delen lopen. Ieder jaar zitten daar wel ooievaars. Maar ik zag nu dat op een volgend portaal, met voedingsleidingen, een ‘illegaal’ nest zit. Dat lijkt me wel een risico.

Laus Veltmaat|31.03.20|11:54

het zou, omdat de ooievaars een “voorkeur” lijken te hebben voor bovenleiding portalen een optie zijn om enkele portalen te plaatsen buiten het spoor, een nest bouwen kunnen ze immers zelf wel.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.