Station Utrecht Vaartsche Rijn, foto: ProRail

Laatste telg uit ‘stationsfamilie’ Randstadspoor gereed


Met de opening van station Vaartsche Rijn afgelopen dinsdag is de laatste telg uit de ‘stationsfamilie’ Randstadspoor gereed. Volgens architect Paul van der Ree van studioSK/Movares is het nieuwe station nu al onderdeel van de stad en functioneert het als ‘een stuk stad met tram- en treinperrons op het dak’. Met de opening van het station zijn de barrières tussen twee wijken verdwenen. Het station staat pal in het centrum van de Domstad aan de rand van de Oude Gracht en het Museumkwartier.

Behalve het station maken winkels, bedrijfsruimtes, een parkeergarage voor tweehonderd auto’s, twee fietsenstallingen en ook bergingen voor omwonenden deel uit van het totaal. Dat maakt dit project bijzonder, vertelt Van der Ree. “Het functioneert als stadspoor naar het centrum en ook als een transferium. Je kan je auto er achterlaten en lopend de stad in. Het intensief ruimtegebruik en efficiënt benutten van kostbare centrumgrond maakt het tot een duurzaam voorbeeldproject.”

Station

Utrecht Vaartsche Rijn is het laatste station dat is opgeleverd van Randstadspoor, een spoornetwerk in de regio Utrecht met tachtig kilometer nieuw spoor en zeven nieuwe stations. De stations van het netwerk zijn Amersfoort Vathorst, Utrecht Zuilen, Utrecht Terwijde, Utrecht Leidsche Rijn, Houten Castellum, Tiel Passewaaij en Utrecht Vaartsche Rijn. Er zijn uiteindelijk minder stations gebouwd dan oorspronkelijk werd voorzien.

Het nieuwe station is over het water van de Vaartsche Rijn gebouwd en ligt zo’n zes meter boven straatniveau. Door de hoge ligging van de sporen en de aanleg van een aantal nieuwe spoorviaducten kunnen de treinen en trams het normale verkeer kruisingsvrij passeren. Bij de centrale passage is het verkeer gecombineerd met de Vaartsche Rijn, de anderen dienen als doorgang voor fietsers en het overige wegverkeer.

Randstadspoor

Randstadspoor biedt inwoners in de regio Utrecht een soort lightrail-verbinding met korte stops. De reis van Utrecht Centraal naar Vaartsche Rijn duurt slechts drie minuten. Doordat de opening van het nieuwe station niet met ingang van de nieuwe dienstregeling samenvalt en er ook nog werkzaamheden zijn aan het spoor, kan het zijn dat tijdelijk sommige aansluitingen nog niet op elkaar zijn afgestemd.

Van der Ree: “Het is fantastisch dat het station nu al open gaat voor reizigers en niet pas in december van het jaar, met de nieuwe dienstregeling. Het zou oorspronkelijk vorig jaar december open gaan. Door werkzaamheden elders op het spoor was dit echter niet mogelijk. De gemeente heeft er bij NS en ProRail op aangedrongen om het station in augustus te openen vanwege de start van het nieuwe schooljaar. Op deze manier kunnen veel scholieren en studenten worden bediend. In de directe omgeving zitten veel onderwijsinstituten en scholen.”

Architectuur

StudioSK is het architectenbureau van Movares dat de ontwerpen voor de architectuur van de nieuwe stations van het spoornetwerk heeft verzorgd. De overige ingenieurs van Movares zijn meer bij het technische ontwerp betrokken van spoorprojecten, zoals bijvoorbeeld het design van constructies, de sporen-layout en spoorbeveiliging.

“Wij hebben met vijf architecten aan de reeks stations van Randstadspoor gewerkt. Vanuit een totaalvisie wilden we de stations op deze lijn dezelfde uitstraling geven, zodat ze een beetje familie van elkaar zijn. Dat hebben we bijvoorbeeld gedaan door alle stations een warme uitstraling te geven door veel hout toe te passen in de kappen, overal eenzelfde vormgeving toe te passen en de stationsnamen prominent op de voorkant te zetten.”

“Vaartsche Rijn is een uniek geval vanwege de ligging boven het water en de combinatie van de trein- en tramhaltes op het dak. Vanaf 2018 maakt dit station onderdeel uit van de belangrijke Uithoflijn die op dit moment wordt aangelegd.” Op dit moment rijden er nog bussen vanuit het treinstation naar de universiteitscampus de Uithof. Die worden uiteindelijk vervangen door trams.

Station Vaartsche Rijn, foto: Ben Ben VulkersHet nieuwe station is over het water van de Vaartsche Rijn gebouwd. Foto: Ben Vulkers.

Meerdere functionaliteiten station

Van der Ree ziet gelijkenissen met het nieuwe station van Breda, waarin ook verschillende functionaliteiten worden gecombineerd. “Waar Vaartsche Rijn het vervoer per trein en tram op het dak combineert, zorgt het inpandig busstation van de Brabantse stad ervoor dat buspassagiers direct op de trein kunnen stappen.”

Ook het gebruik van baksteen is een overeenkomst. Architect Koen van Velsen heeft in het uit bakstenen opgetrokken stationscomplex ook woningen en kantieken geintegreerd. Opvallend zijn de creatieve details in de plaatsing van de verschillende gekleurde bakstenen van het stationsgebouw. Van der Ree speelt ook met een palet van verschillende kleuren baksteen in zijn ontwerp. Net zoals in Breda stonden de metselaars voor een uitdaging, bevestigt Van der Ree.

“Ik pas vaker een complex metselpatroon toe, daardoor ziet het er ook echt mooier uit. In Utrecht is er een rustiek effect gecreëerd waardoor het er gelijk bij het begin al ‘ouder’ uitziet en daardoor gelijk aansluit op de omgeving. Voordat sommige stenen de oven in gaan is er wat zaagsel opgegooid. Daardoor verbrandt hij op sommige plekken wat extra wat een mooi effect op het uiterlijk van de steen geeft.”

Onderdoorgang

Ook bijzonder zijn de fotopanelen die in de onderdoorgangen van de Bleekstraat en Vaartse straat zijn geplaatst. “Ze zijn gemaakt door de kunstenaar Frans Hofmans en hieraan hebben omwonenden en scholen aan meegewerkt”, vertelt de architect. “Er was in eerste instantie veel weerstand tegen de aanleg van de Uithoflijn en het nieuwe station, omdat het heel dicht staat op de aangrenzende woningen. Het was een uitdaging om mensen blij te maken en het is mooi om te zien dat het gelukt is.”

Al in 2004 zette toenmalig minister Karla Peijs van Verkeer en Waterstaat haar handtekening onder de plannen voor Randstadspoor. In 2006 openden de deuren van het eerste treinstation Amersfoort Vathorst en nu – tien jaar later – dus die van de laatste bij ‘het tweede station van Utrecht’ aan de Vaartsche Rijn.

Marieke van Gompel

Bekijk hier de fotoreportage van het nieuwe station.

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en adjunct-hoofdredacteur van de vakwebsites van ProMedia Group.

1 reactie op “Laatste telg uit ‘stationsfamilie’ Randstadspoor gereed”

John rdam|01.09.16|00:24

Randstadspoor een soort light-rail? Wie dat schrijft heeft er niks van begrepen. Randstadspoor is 100% heavy rail. En juist dat is een belangrijke reden geweest dat er veel minder stations dan oorspronkelijk gedacht zijn gebouwd. Heavy rail is niet geschikt voor halteafstanden van 600 meter

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.