Ontsporing, intercity, Hilversum

Treinontsporing Hilversum door achterstallig onderhoud wissel

De treinontsporing nabij station Hilversum op 15 januari van dit jaar was mede het gevolg van achterstallig onderhoud aan een wissel. De ontsporing is veroorzaakt door een vermoeiingsbreuk in de ring, een klein onderdeel van de wissel. Dat schrijft de Onderzoeksraad voor Veiligheid in een donderdag gepubliceerde rapport. Door de toegenomen maatschappelijke druk op het verbeteren van de spoorprestaties, richt het spooronderhoud zich sterker dan voorheen op het tegengaan van verstoringen. De Raad wijst in zijn rapport op het gevaar dat deze ontwikkeling onbedoeld ten koste kan gaan van de spoorveiligheid. 

De ontsporing is veroorzaakt door een vermoeiingsbreuk in de ring, een klein onderdeel van het wissel. Door de breuk ontstond er tijdens de treinpassage een verkeerde wisselstand. De vermoeiingsbreuk kon ontstaan doordat de ring tijdens het fabricageproces slecht was afgewerkt en doordat de wissel in slechte staat verkeerde.

Aanrijdingen wisseltong

Het wissel was op onderdelen dermate versleten, dat de wielen van passerende treinen regelmatig de wisseltong schampten, oftewel het aanrijden van de tong. De gebroken ring was niet berekend op de extra krachten die met deze aanrijdingen gepaard gaan. Het schampen van de tong bleek ook bij andere wissels in Nederland voor te komen.

Uit het onderzoek van de Raad is gebleken dat ProRail het tegengaan van tongaanrijdingen niet afdwong in de onderhoudsvoorschriften aan de onderhoudsaannemers. Bovendien was ProRail niet op de hoogte van de slijtage aan het wissel. Daardoor kon het gebeuren dat een druk bereden wissel onveilig was, zonder dat dit werd opgemerkt en aangepakt.

Ontsporing

Doordat ProRail, de leverancier van de wisselsteller en de onderhoudsaannemers onvoldoende kennis en ervaringen uitwisselden, werd het risico van deze aanrijdingen niet onderkend. Ook werd er geen lering getrokken uit twee ernstige treinontsporingen in Engeland waarbij eveneens dat probleem aan de orde was. Op grond van die ongevallen hadden de spoorbedrijven kunnen weten dat tongaanrijding, zelfs in een kort tijdsbestek, ernstige schade aan een wissel kan veroorzaken en dus moet worden bestreden.

De intercity ontspoorde toen deze, kort na vertrek van station Hilversum, over een wissel reed. Nadat het eerste deel van de trein op het wissel rechtdoor was gereden, werd het achterste deel van de trein plotseling naar het naastgelegen spoor geleid en daardoor ontspoorde de trein. Een tegemoet rijdende trein kon op tijd tot stilstand worden gebracht, waardoor een botsing werd voorkomen. Omdat het bezwijken van een wissel in een grootschalig ongeval kan uitmonden, is de Onderzoeksraad een onderzoek gestart.

Verstoringen

Als het spooronderhoud te eenzijdig wordt gericht op het voorkomen van treindienstverstoringen, kan het volgens de Onderzoeksraad gebeuren dat onderdelen die van belang zijn voor de veiligheid ongemerkt te weinig onderhoud krijgen. Het wissel waarop de ontsporing bij Hilversum plaatsvond is hiervan een voorbeeld.

Op grond van zijn onderzoek beveelt de Raad aan om het spooronderhoud zodanig in te richten dat de veilige berijdbaarheid van het spoor beter wordt gewaarborgd. De Raad spreekt hierbij niet alleen ProRail aan, maar ook de andere spoorpartijen.

Aanbevelingen

De aanbevelingen gaan zowel over de wijze waarop het spooronderhoud wordt aangestuurd en gecontroleerd, als ook over wijze waarop de betrokken bedrijven veiligheidsrelevante informatie delen en benutten. Tevens dringt de Raad er bij de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu op aan om zorg te dragen dat de veilige berijdbaarheid van het spoor voldoende aandacht krijgt bij de afweging tegen andere belangen als capaciteit en punctualiteit. De Raad vraagt haar dit aspect nadrukkelijk mee te nemen in de thans lopende evaluatie van het beleidskader
spoorveiligheid.

Maatschappij Voor Beter OV is geschrokken van de uitkomsten van onderzoeken naar de ontsporing van de in Hilversum. De reizigersorganisatie benadrukt dat de wijze waarop ProRail toezicht houdt op de aannemers die in opdracht van ProRail het onderhoud aan het spoor uitvoeren, drastisch moet worden verbeterd. De stelling van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid, dat ProRail te zeer stuurt op beschikbaarheid van het spoor, ten koste van de veiligheid, deelt Voor Beter OV echter niet. “Het spoor in ons land is nog steeds zeer veilig, zeker vergeleken met de auto. Nog vaker het treinverkeer om veiligheidsredenen stilleggen doet afbreuk aan de aantrekkelijkheid van het spoor, en verjaagt nog meer treinreizigers naar de veel gevaarlijker auto.”

Lees ook:

De Onderzoeksraad Voor Veiligheid publiceerde een animatie van het ongeval:

U las zojuist één van uw gratis premium artikelen

Uw abonnement helpt onze journalisten om u de achtergronden bij het nieuws te geven en actualiteiten te duiden. 

Onbeperkt lezen? Stap nu in en profiteer van de actie eerste maand gratis.

start 1 maand gratis proefabonnement

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en algemeen hoofdredacteur van ProMedia Group.

11 reacties op “Treinontsporing Hilversum door achterstallig onderhoud wissel”

Theo Daar|18.12.14|12:00

Een directe “link” naar het rapport, in het artikel zou best handig zijn.

Paul Kruit|18.12.14|12:35

Voor een goed inzicht in de technische staat van het spoor , is daglicht nodig en regelmatige controles v/d wissels ( in dit voorbeeld ) bij dag.
In het verleden waren er controles in de zogenaamde R-beurten en kwamen dit soort problemen nagenoeg niet of zeker minder voor.
Dit geld trouwens voor alle intensief gebruikte systemen.

Marieke van Gompel|18.12.14|12:55

De link naar het rapport is nu in het verhaal opgenomen.

Arco Sierts|18.12.14|13:39

@Rikus: het gaat er niet om dat er *nog* vaker gesleutelt moet worden. Dat bepleit de OVV helemaal niet, dat is wat ProRail en onderhoudsbedrijven er steeds van maken (=meer tijd+geld stelen). Het gaat erom dat er met kennis naar de juiste dingen gekeken wordt. Als men vooral kijkt naar direct-storingsrelevante zaken en cruciale veiligheidsaspecten negeert (of nog erger: geen weet van blijkt te hebben!), dan gaat het fout. Met vakkundig beheer gaat de beschikbaarheid omhoog en de kosten omlaag.

Fred Bultman|18.12.14|15:11

Het hele probleem zit hem in de privatisering, en wel bij prorail die het geld liever in eigen (lees dik betaalde hbo functies) zak houd, en de NS die het liefst helemaal geen ruimte geeft om onderhoud te plegen, daarbij zit de echte vakkennis bij de aannemers ( de oude onderhoudstak van de NS) die wel onderhoud willen plegen maar niet de ruimte krijgen, en waar het ook alleen maar om draait om alles zo snel en goedkoop mogelijk te doen als gevolg van de wurgcontracten van…jawel Prorail.

Herman Ong-A-Swie|18.12.14|15:35

Dat er meer kennis gedeeld dient te worden tussen ProRail, leveranciers en onderhoudsaannemers ben ik volledig mee eens, zeker als dit in het kader staat van de veiligheid en de beschikbaarheid van de infra. Een aspect van deze kennisdeling zal zich in mijn beleving dienen te richten op het monitoren van het dynamisch gedrag van het wissel(het gebruik), en dit te koppelen aan grenswaarden voor betrokken onderdelen die in het kader van de veiligheid absoluut niet mogen worden overschreden.

Arco Sierts|18.12.14|16:08

@Fred: de beste oplossing is inderdaad om te stoppen met de schijnmarktwerking, en het reguliere spoorbeheer weer binnen ProRail zelf onder te brengen. Dan bouwt ProRail weer hoogwaardige praktijkgerichte railkennis op en bespaar je miljoenen op overbodige burocratie en dito management. Net als in de zorg: ook daar komt de wijkverpleegster weer terug. Meer vakkundige handen/ogen/oren aan het spoor ipv spreadsheetmanagers op het hoofdkantoor! R.I.P. Prutsrail, welkom Pro(fessional)Rail :-)

Arco Sierts|18.12.14|16:21

@Herman: naar mijn mening pleit je voor ‘negatieve zwaartekracht’ om te voorkomen dat dingen omvallen ;-) Theoretisch heb je helemaal gelijk, maar het gaat gewoon niet gebeuren. Kennis is in een marktcontext geld waard en essentieel voor de strategische bedrijfspositie, dus kennis stroomt niet gratis rond. Wil je dat wel, dan moet de marktcontext verdwijnen. Actieve kennisontwikkeling/borging/deling is ook nuttig, maar is typisch HBO/WO en ontoereikend voor praktijk/vakmanschapgerichte zaken.

Fred Bultman|19.12.14|12:14

@Arco:Het reguliere spoorbeheer IS nu bij Prorail,de spoorkennis zit bij de aannemers, voorheen NS onderhoudspersoneel,in de NS tijd pleegde je op regelmatige basis en meestal op de dag onderhoud aan het spoor(bv 4x per jaar wissels controleren) als er dan iets stuk of versleten was werd dat gerepareerd of vervangen, nu moet je aan Prorail toestemming vragen i.v.m. de kosten. Het is nu ieder voor zich en niet in het gemeenschappelijk belang.

Paul Lamote|12.04.15|18:07

Ha ha, Mat’64 wordt binnenkort afgevoerd. Dat verhaal vertelt NS al tien jaar beste meneer Abdullah Topal.

Paul Lamote|12.04.15|18:10

@Arco Sierts Nog meer monopolie voor Prorail? Dat is het laatste waar de reiziger op zit te wachten.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.