Een passagierstrein en een goederentrein op baanvak Amsterdam-Utrecht, foto: ProRail

Spoorvervoerders bezorgd over kosten en ruimte op het spoor

Gepubliceerd op 21-03-2017 om 10:59

Spoorvervoerders maken zich ernstig zorgen over de betaalbaarheid en de beschikbaarheid van het spoor. Dat blijkt uit de Spoormonitor van de Autoriteit Consument en Markt (ACM). De capaciteit van het spoor staat onder extra druk doordat spoorvervoerder ProRail de komende tijd veel onderhoudswerkzaamheden uitvoert.

Uit het rapport blijkt dat personen- en goederenvervoer per spoor blijven toenemen. Het personenvervoer over het spoor laat een stijging zien van 144,8 miljoen treinkilometers in 2014 naar 145,6 miljoen kilometer in 2015 en 147 miljoen kilometer in 2016. Het aantal treinkilometers voor spoorgoederenvervoer stijgt van 10 miljoen kilometer in 2014 naar 10,6 miljoen in 2015 en 11 miljoen in 2016.

De capaciteit voor met name het spoorgoederenvervoer loopt momenteel tegen haar grenzen aan. Dit komt door  een sterke stijging van het spoorgoederenvervoer, geplande onderhoudswerkzaamheden, de aanleg van het  Derde Spoor tussen Emmerich en Oberhausen in aansluiting op de Betuweroute en aangescherpte veiligheidsregels voor het vervoer van gevaarlijke stoffen.

Gebruikersvergoeding spoor

Vervoerders betalen aan ProRail een vergoeding om gebruik te mogen maken van het spoor. Zij geven in het stakeholdersonderzoek aan dat ze deze vergoeding te hoog vinden. De gebruiksvergoeding is als onderdeel van het regeerakkoord uit 2012 met 50 miljoen euro gestegen. De goederenvervoerders vinden dat de huidige prijsstelling de concurrentie met het vervoer over de weg of het water moeilijker maakt.

Personenvervoerders die willen toetreden tot het Nederlandse spoor maken zich zorgen over de kansen die zij krijgen om mee te dingen naar aanbestedingen in het spoorvervoer. Het kabinet heeft een onafhankelijke commissie de opdracht gegeven voor een onderzoek naar verschillende scenario’s voor de ordening op het spoor na 2024. In dat jaar loopt de huidige concessie voor het personenvervoer over het hoofdrailnet af. De ACM brengt op verzoek van de Tweede Kamer advies uit bij het rapport van de commissie.

Klantgerichte aanpak

Werkgeversvereniging KNV zegt in een reactie op het rapport dat de uitkomsten benadrukken dat ProRail nog meer werk dient te maken van een klantgerichte aanpak ten aanzien van het spoorgoederenvervoer. “De monitor maakt duidelijk dat the one size fits all-aanpak van ProRail onvoldoende werkt voor het vraaggestuurde spoorgoederenvervoer. De door Pier Eringa en zijn vernieuwde managementteam ingeslagen weg moet wat KNV betreft in 2017 gaan leiden tot tastbare resultaten voor het spoorgoederenvervoer”, aldus de werkgeververeniging.

De tarieven van gebruiksvergoedingen voor het spoor liggen voor Nederland en Duitsland ongeveer op een gelijk niveau. Echter concurreert het spoorvervoer met name met het wegvervoer. In Duitsland betalen vrachtauto’s ‘maut’, (kilometerheffing), in Nederland niet. Dat trekt de concurrentie tussen weg en spoor in Nederland scheef, vindt KNV. “Om het spoorgoederenvervoer in Nederland werkelijk concurrerend te maken zal, zolang het wegvervoer geen kilometerheffing betaalt, de gebruiksvergoeding met zo’n veertig procent moeten dalen.”

Nader onderzoek

ProRail zegt in een reactie op het onderzoek de belangrijkste zorgpunten uit het rapport te herkennen. “In overleg met de vervoerders hebben we inmiddels al diverse verbeteringen gerealiseerd of in gang gezet. Zo zijn de tarieven die ProRail in rekening brengt voor het gebruik van het spoor aangepast”, aldus de spoorvervoerder.

Op dit moment ligt bij ACM een voorstel van ProRail voor een nieuwe systematiek voor berekening tarieven gebruiksvergoeding, conform de nieuwe wettelijke bepalingen. Een belangrijk punt in de nieuwe methodiek is de berekening van vergoedingen voor een periode van vijf jaar. Volgens ProRail zorgt dit ervoor dat de berekening van de vergoeding transparant is en zorgt het voor stabiliteit en voorspelbaarheid. In de huidige situatie worden de vergoedingen nog elk jaar opnieuw berekend en vastgesteld. ACM maakt na de zomer een besluit over deze nieuwe systematiek.

Bestuurslid Henk Don van de ACM: “Als toezichthouder op het spoor willen wij weten of de geuite zorgen terecht zijn. Daarom gaan wij in 2017 nader onderzoek doen naar de manier waarop ProRail omgaat met de beschikbare capaciteit op het spoor. De ACM beoordeelt daarnaast of ProRail de gebruiksvergoeding op de juiste wijze berekent.”

Bekijk hier de Spoormonitor van ACM.

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is de vaste journalist van SpoorPro en hoofdredacteur van de vakwebsites van ProMedia Group.

1 reactie op “Spoorvervoerders bezorgd over kosten en ruimte op het spoor”

Het verhaal heeft iets tegenstrijdigs: de concurrentiepositie van de spoorvervoerder t.o.v. de wegvervoerder ligt in Duitsland gunstiger dan in Nederland. Om dit enigszins recht te trekken moet nu de gebruiksvergoeding voor de Nederlandse spoorvervoerder omlaag. Deze voorgestelde maatregel, die ProRail ook al zegt te hebben doorgevoerd, lijkt haaks te staan op het principe dat we ooit met elkaar omarmden: Marktwerking! De Transportmakelaar, Nijverdal – Erik Hengstman

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.