De goederenspoorlijn Betuweroute, foto: ProRail

‘Ombouw stroomvoorziening grensovergang Zevenaar was uitdagende klus’

Goederentreinen kunnen sinds deze week weer over twee sporen via de Betuweroute naar Duitsland rijden. Het noordelijke spoor van Zevenaar tot in Duitsland was het afgelopen half jaar afgesloten om de stroomvoorziening bij de grensovergang Zevenaar om te bouwen van 1500 Volt naar 25.000 Volt. In juli was eerder al het zuidelijke spoor omgebouwd. Ingenieursbureau Movares en spooraannemer Dura Vermeer hebben in opdracht van ProRail twee jaar lang aan dit omvangrijke spoorproject gewerkt. Dat was een uitdagende klus volgens bouwmanager Dirk van Ginkel van ProRail en ontwerpmanager Frank Hasper van Movares. Het was voor het eerst dat een dergelijke ombouw van bovenleidingsspanning in Nederland is uitgevoerd.

Het ombouwproject bestond uit twee delen. Het eerste deel vond in 2015 plaats waarbij de sporen-layout werd gewijzigd en het treinbeveiligingssysteem aangepast. Bouwmanager Dirk van Ginkel van ProRail: “We hebben het ATB-eiland bij Zevenaar weggehaald en de installatie van het ERTMS beveiligingssysteem doorgetrokken zodat treinen niet meer hoeven om te schakelen naar twee verschillende systemen.”

Spoorproject

In het tweede deel van het project werd het spoor tussen Zevenaar en de grensovergang voorzien van 25.000 Volt bovenleidingsspanning. In feite werden in dit project twee ‘eilanden’ in de route tussen de Maasvlakte tot aan de Duitse grens weggehaald, vertelt Van Ginkel.

“Het ATB-eiland bij Zevenaar werd verwijderd en de ERTMS-spoorbeveiliging is doorgetrokken, zodat treinen niet meer tussen verschillende systemen hoeven over te schakelen. En het ‘bovenleiding-eiland’ bij Zevenaar is weggehaald doordat de stroomvoorziening is omgebouwd naar 25.000 Volt.” Dat betekent in de praktijk dat internationale goederentreinen bij Zevenaar niet meer van bovenleidingsspanning hoeven te wisselen. Dat is een belangrijke verbetering van de doorstroming.

Bovenleidingsspanning

Movares en Dura Vermeer kregen eind 2014 van ProRail de opdracht om de ombouw van 1500 Volt bovenleidingsspanning naar 25.000 Volt te realiseren. Deze ombouw ging niet over een nacht ijs, vertelt ontwerpmanager Frank Hasper van Movares.

“25.000 Volt is een andere soort spanning dan 1500 Volt, namelijk wisselstroom in plaats van gelijkstroom. Dat vraagt om een andere benadering. Bij wisselstroom mag je, anders dan bij gelijkstroom, bijvoorbeeld minder lange kabels toepassen. De wisselstroom van 25 kV kan bij te lange kabels telefoonverbindingen maar ook de spoorbeveiliging en andere systemen tot buiten de spoorinfrastructuur verstoren. Daarom is het belangrijk dat je daar bij de installatie rekening mee houdt.”

Spanningssluis

“Goederentreinen komen nu vanuit Duitsland onder 25.000 Volt wisselspanning en gaan zonder spanningswisseling door naar de Betuweroute. Vanuit Nederland gezien loopt het nieuw aangelegde 25.000 Volt systeem tot ongeveer vijf kilometer door in Duitsland, waarna de overgang naar het Duitse 15.000 Volt-systeem volgt”, vertelt Hasper.

Treinen die echter vanaf Duitsland richting Arnhem rijden, passeren in Zevenaar een spanningssluis die zorgt voor de overgang tussen 25.000 Volt wisselspanning naar 1500 Volt gelijkspanning. Voor het passeren van de spanningssluis laten de treinen hun pantograaf zakken, waarna de pantograaf voor de andere spanning na passage van de sluis weer opgezet wordt. In de tussentijd rollen de treinen een korte tijd door zonder dat ze energie van de bovenleiding kunnen ontvangen. Dat geldt bijvoorbeeld voor de ICE en voor de stopdienst Arnhem-Duisburg die medio 2017 zal gaan rijden.”

Spanningsdetectie

Als een machinist bij de overgang naar een andere bovenleidingsspanning vergeet de pantograaf te verwisselen, of de techniek hem in de steek laat, dan kan dit grote schade aan zowel het materieel als de elektrische installaties van het spoor veroorzaken. Movares en Dura Vermeer installeerden een bijzonder systeem dat dit voorkomt. “We hebben een systeem geïnstalleerd waarbij via detectiedraad wordt vastgesteld dat er nog een pantograaf omhoog staat terwijl dit op dat punt niet meer de bedoeling is. De bovenleiding wordt dan automatisch direct uitgeschakeld, zodat er geen schade aan het spoor wordt aangericht.”

“Na de ombouw van het zuidelijke spoor, hebben we samen met ProRail uitgebreide praktijkproeven uitgevoerd. We hebben een ICE en een goederenlocomotief testritten laten rijden om te kijken of het systeem op de juiste manier ingrijpt.”

Tijdens het ontwerp van de bovenleidingsinstallatie voerde Movares tevens simulaties met gevalideerde rekenmodellen uit om vast te stellen dat het spoorsysteem in Zevenaar ook na de omschakeling goed en veilig blijft functioneren. Hasper: “Dit goed en veilig blijven functioneren van verschillende spoorsystemen in elkaars nabijheid wordt ook wel Electro-Magnetische Compatibiliteit (EMC, red.) genoemd. Met de modellen is ook bepaald dat het voor de mens veilig is.”

Spoorwerkzaamheden

Met het afronden van de werkzaamheden in Zevenaar komt voorlopig een einde aan de langdurige omleidingsperiode van het spoorgoederenvervoer via de Brabant- en Bentheimroute. Sinds deze week kunnen goederentrein tevens gebruikmaken van een nieuwe aansluiting op de Betuweroute; de dubbelsporige zuidoostboog bij Meteren.

Tot 2022 wordt er nog aan het spoor van de Betuweroute gewerkt. Vanaf volgend jaar wordt er verder het Derde Spoor bij Zevenaar aangelegd, zowel aan Duitse als Nederlandse zijde. Tot aan Oberhausen wordt er over de lengte van ruim zeventig kilometer een derde spoor aangelegd. Dit zorgt ervoor dat de capaciteit van het spoorgoederenvervoer flink toeneemt.

Lees ook:

Ombouw bovenleiding Zevenaar-Duitse grens afgerond

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en algemeen hoofdredacteur van ProMedia Group.

1 reactie op “‘Ombouw stroomvoorziening grensovergang Zevenaar was uitdagende klus’”

Johan van Dijk|23.10.16|16:38

In aanvulling hierop mag wel genoteerd worden dat de bouw van het 25 kV-onderstation is uitgevoerd door de combinatie Van Gelder Rail (150 kV-kabelverbinding en het civiele gedeelte) en Joulz (elektrische installaties).
Van Gelder Rail/Joulz heeft hiervoor een opdracht gekregen van ProRail.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.