Een passagierstrein is ontspoord tussen Den Haag en Voorburg, foto: ProRail

Terugblik 2020 deel 1: ontsporingen, meer werk, minder hinder en corona dient zich aan

SpoorPro trapte het jaar 2020 af met een bericht over een ontsporing op oudjaarsdag. Het nieuws klonk spectaculairder dan het was. Want tijdens het rangeren van een Intercity Koploper in Leeuwarden, zag de machinist door de dichte mist het einde van het spoor en een stootjuk over het hoofd. De trein reed er dwars doorheen en ontspoorde. Met relatief weinig schade kon het materieel weer in het spoor gezet en afgesleept worden.

Een paar dagen later was het weer raak toen een DDZ-dubbeldekker uit de rails liep in de buurt van station Den Haag. Dit keer waren er wel reizigers aan boord. Niemand raakte gewond, maar er was wel veel schade aan spoor en materieel. Spoorwerkers werkten de hele nacht door om de ontspoorde trein af te kunnen voeren. Het voertuig beschadigde tijdens de ontsporing tientallen meters spoor en spoordelen. Zo moesten er drie wissels en negentien ES-lassen worden vervangen.

Later bleek uit technisch onderzoek dat de dubbeldekker ontspoorde door een defect aan twee wielen. NS controleerde daarop alle 49 DDZ-treinstellen die het in gebruik heeft. Volgens Rob Luyten, directeur Techniek bij NS zei destijds: “Zo’n ernstige beschadiging van de wielen is zeldzaam en het is essentieel te achterhalen hoe dit heeft kunnen gebeuren.’’ Uiteindelijk kwam naar voren dat de bewuste trein was ingesteld op het verkeerde onderhoudsregime. In plaats van 5 procent inzet op een sprintertraject reed de betreffende trein voor 90 procent op deze lijnen waar veel geremd moet worden.

Remblokken

De hoge frequentie leidde tot meer slijtage aan de remblokken. Daardoor raakten twee wielen beschadigd. Ondanks dat de spoorvervoerder het onderhouds- en controleproces van 49 DDZ-dubbeldekkers aanpaste, moesten de treinen begin december weer aan de kant gezet worden. Rijdend personeel constateerde opnieuw onverklaarbare trillingen.

Het andere dubbeldeksmaterieel van NS, de VIRM, liep zonder noemenswaardige problemen het jaar door. Er werd wel gewerkt aan de toekomst van dit materieel. Daarom startte de vervoerder in januari met een aanbestedingsprocedure voor de inbouw van ERTMS in de eerste 176 treinen.

Deze treinen dateren van halverwege de jaren negentig en zijn nu voorzien van het bestaande ATB-systeem. De opdracht bestaat uit de inbouw van ERTMS On-Board Equipment (OBE), voorzien van ERTMS/ETCS Level 2 Baseline 3 R2 en ATB-EG functionaliteit (door middel van een STM).

Minder hinder

Aan de infrakant sprak ProRail in januari de verwachting uit dat ondanks dat er in 2020 veertigduizend uur gewerkt zou gaan worden aan het spoor (7 procent meer dan in 2019) dit 3 procent minder hinder zou gaan opleveren voor reizigers. Niet wetende dat de uitgeklede coronadienstregeling er later in het jaar voor zou gaan zorgen dat reizigers sowieso minder hinder van werkzaamheden zouden gaan ondervinden, omdat er veel minder met de trein gereisd werd.

In dit geval zou de oorzaak liggen in het feit dat een van de grootste projecten de verbouwing van het opstelterrein in Lelystad zou zijn. De meeste hinder, in de vorm van geschrapte treinen, werd verwacht tijdens werkzaamheden op de drukke trajecten die langs Geldermalsen, Zwolle en Groningen – Assen lopen. Voor 2020 had ProRail ruim duizend buitendienststellingen op de planning staan.

Ziekteverzuim

Hiervan voorzag de spoorbeheerder wel dat ze gemiddeld langer zouden gaan duren dan voorheen. Onder meer vanwege de aanhoudende moeilijkheden die aannemers hebben bij het vinden van personeel dat ’s nachts en in de weekenden wil werken. Nu kwam daar later in het jaar nog ziekteverzuim door corona bij, maar kon wel meer overdag gewerkt worden, doordat er minder treinverkeer was. Zo konden ook grote projecten als de spoorvernieuwing in de Schipholtunnel naar voren gehaald worden.

Verder deed ProRail in januari nog een nieuwe poging om de blusvoorzieningen op emplacement Waalhaven te laten voldoen aan de eisen van de Veiligheidsregio Rijnmond. Het mocht niet baten, want bij een nieuwe test ging het opnieuw mis. Daarop werd de knoop doorgehakt om eerst een definitieve blusinstallatie aan te leggen en daarna het terrein in delen weer in gebruik te nemen voor het rangeren van treinen met gevaarlijke stoffen. Sindsdien is het stil op Waalhaven.

Eind januari kwamen de eerste berichten over het toen nog onbekende coronavirus binnen. In Wuhan werden luchthavens en stations afgesloten. Niet lang daarna kwam ook het vrachtvervoer per spoor vanuit China stil te liggen. Meer hierover in het tweede deel van de terugblik op 2020.

Auteur: Paul van den Bogaard

Paul van den Bogaard is redacteur van SpoorPro.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.

Terugblik 2020 deel 1: ontsporingen, meer werk, minder hinder en corona dient zich aan | SpoorPro.nl
Een passagierstrein is ontspoord tussen Den Haag en Voorburg, foto: ProRail

Terugblik 2020 deel 1: ontsporingen, meer werk, minder hinder en corona dient zich aan

SpoorPro trapte het jaar 2020 af met een bericht over een ontsporing op oudjaarsdag. Het nieuws klonk spectaculairder dan het was. Want tijdens het rangeren van een Intercity Koploper in Leeuwarden, zag de machinist door de dichte mist het einde van het spoor en een stootjuk over het hoofd. De trein reed er dwars doorheen en ontspoorde. Met relatief weinig schade kon het materieel weer in het spoor gezet en afgesleept worden.

Een paar dagen later was het weer raak toen een DDZ-dubbeldekker uit de rails liep in de buurt van station Den Haag. Dit keer waren er wel reizigers aan boord. Niemand raakte gewond, maar er was wel veel schade aan spoor en materieel. Spoorwerkers werkten de hele nacht door om de ontspoorde trein af te kunnen voeren. Het voertuig beschadigde tijdens de ontsporing tientallen meters spoor en spoordelen. Zo moesten er drie wissels en negentien ES-lassen worden vervangen.

Later bleek uit technisch onderzoek dat de dubbeldekker ontspoorde door een defect aan twee wielen. NS controleerde daarop alle 49 DDZ-treinstellen die het in gebruik heeft. Volgens Rob Luyten, directeur Techniek bij NS zei destijds: “Zo’n ernstige beschadiging van de wielen is zeldzaam en het is essentieel te achterhalen hoe dit heeft kunnen gebeuren.’’ Uiteindelijk kwam naar voren dat de bewuste trein was ingesteld op het verkeerde onderhoudsregime. In plaats van 5 procent inzet op een sprintertraject reed de betreffende trein voor 90 procent op deze lijnen waar veel geremd moet worden.

Remblokken

De hoge frequentie leidde tot meer slijtage aan de remblokken. Daardoor raakten twee wielen beschadigd. Ondanks dat de spoorvervoerder het onderhouds- en controleproces van 49 DDZ-dubbeldekkers aanpaste, moesten de treinen begin december weer aan de kant gezet worden. Rijdend personeel constateerde opnieuw onverklaarbare trillingen.

Het andere dubbeldeksmaterieel van NS, de VIRM, liep zonder noemenswaardige problemen het jaar door. Er werd wel gewerkt aan de toekomst van dit materieel. Daarom startte de vervoerder in januari met een aanbestedingsprocedure voor de inbouw van ERTMS in de eerste 176 treinen.

Deze treinen dateren van halverwege de jaren negentig en zijn nu voorzien van het bestaande ATB-systeem. De opdracht bestaat uit de inbouw van ERTMS On-Board Equipment (OBE), voorzien van ERTMS/ETCS Level 2 Baseline 3 R2 en ATB-EG functionaliteit (door middel van een STM).

Minder hinder

Aan de infrakant sprak ProRail in januari de verwachting uit dat ondanks dat er in 2020 veertigduizend uur gewerkt zou gaan worden aan het spoor (7 procent meer dan in 2019) dit 3 procent minder hinder zou gaan opleveren voor reizigers. Niet wetende dat de uitgeklede coronadienstregeling er later in het jaar voor zou gaan zorgen dat reizigers sowieso minder hinder van werkzaamheden zouden gaan ondervinden, omdat er veel minder met de trein gereisd werd.

In dit geval zou de oorzaak liggen in het feit dat een van de grootste projecten de verbouwing van het opstelterrein in Lelystad zou zijn. De meeste hinder, in de vorm van geschrapte treinen, werd verwacht tijdens werkzaamheden op de drukke trajecten die langs Geldermalsen, Zwolle en Groningen – Assen lopen. Voor 2020 had ProRail ruim duizend buitendienststellingen op de planning staan.

Ziekteverzuim

Hiervan voorzag de spoorbeheerder wel dat ze gemiddeld langer zouden gaan duren dan voorheen. Onder meer vanwege de aanhoudende moeilijkheden die aannemers hebben bij het vinden van personeel dat ’s nachts en in de weekenden wil werken. Nu kwam daar later in het jaar nog ziekteverzuim door corona bij, maar kon wel meer overdag gewerkt worden, doordat er minder treinverkeer was. Zo konden ook grote projecten als de spoorvernieuwing in de Schipholtunnel naar voren gehaald worden.

Verder deed ProRail in januari nog een nieuwe poging om de blusvoorzieningen op emplacement Waalhaven te laten voldoen aan de eisen van de Veiligheidsregio Rijnmond. Het mocht niet baten, want bij een nieuwe test ging het opnieuw mis. Daarop werd de knoop doorgehakt om eerst een definitieve blusinstallatie aan te leggen en daarna het terrein in delen weer in gebruik te nemen voor het rangeren van treinen met gevaarlijke stoffen. Sindsdien is het stil op Waalhaven.

Eind januari kwamen de eerste berichten over het toen nog onbekende coronavirus binnen. In Wuhan werden luchthavens en stations afgesloten. Niet lang daarna kwam ook het vrachtvervoer per spoor vanuit China stil te liggen. Meer hierover in het tweede deel van de terugblik op 2020.

Auteur: Paul van den Bogaard

Paul van den Bogaard is redacteur van SpoorPro.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.