BIM bootcamp, bron: Royal HaskoningDHV

Hoe stoom je een 180 jaar oude sector klaar voor BIM?

In de bouw en industrie is Building Information Modelling (BIM) al jaren gemeengoed, maar in de spoorbranche wordt het samenbrengen van data in één model of digitaal platform nog maar mondjesmaat toegepast. In het ene land zijn de infrabeheerders en hun partners wat verder dan in het andere, maar in de meeste gevallen worstelen ze er vooral mee. Reden voor Royal HaskoningDHV om een tweedaagse BIM-bootcamp te organiseren voor partijen in de railbranche op het hoofdkantoor in Amersfoort.

Dat het bureau hiermee in een behoefte voorziet blijkt wel uit de grote belangstelling vanuit de hele sector uit een groot deel van Europa. Zo’n 40 medewerkers van infrabeheerders, vervoerders, aannemers en hun toeleveranciers kwamen op de bootcamp af.

“BIM wordt steeds meer gebruikt en roept ook steeds meer vragen op”, weet Peter Boom, Director Rail Asset Management and Digitisation bij Royal HaskoningDHV. “Wat je nu ziet is dat veel partijen hun eigen aanpak ontwikkelen. Door partijen bij elkaar te brengen willen we er voor zorgen dat niet ieder land het wiel opnieuw gaat uitvinden. Het idee achter BIM is juist dat je gezamenlijk in dezelfde taal informatie deelt. Vanuit dat idee is het plan om deze bootcamp te organiseren ontstaan. Daarnaast spelen we als RHDHV natuurlijk graag een rol om BIM projecten te begeleiden.”

Geen waarde

Op de eerste dag werd de inleiding verzorgd door Building Smart, een internationale organisatie die samen met haar leden uit de bouwbranche standaarden definieert. BIM is nu ook overgenomen in de ISO 19650 standaard. Die beschrijft de samenwerkingsprocessen voor effectief beheer van informatie door de hele leverings- en operationele fase van een gebouw/ infrastructuurobject met behulp van BIM. Daarom wordt ook wel gesproken over Building Information Management.

BIM wordt vaak geassocieerd met het spectaculaire 3D-modellen, dit is ook wat software-aanbieders Autodesk, CGS Labs en Bentley lieten zien in hun presentaties op dag een van de bootcamp. Hoewel visueel aantrekkelijker dan cijfers en letters, zijn deze modellen niet hetgeen waar de deelnemers aan deze bootcamp warm voor lopen. “Zonder de bijbehorende data hebben die modellen geen waarde”, vindt een van de deelnemers, werkzaam bij een bekende toeleverancier uit de spoorsector. Tijdens de workshops in groepen van circa tien mensen op dag twee werd duidelijk waar wel behoefte aan is bij spoorbeheerders, ingenieursbureaus, aannemers, onderhoudspartijen en toeleveranciers.

“We willen onze assets in kaart brengen, zowel geografisch, maar vooral hun relatie tot elkaar”, aldus een medewerker van het Zwitserse SBB, dat met een delegatie van vijf personen naar Amersfoort kwam. Ook collega’s van het Britse Network Rail, Infrabel en hun Zweedse en Deense evenknieën wilden dit evenement niet missen. Allemaal zijn ze er van overtuigd dat ze iets met BIM moeten, maar wel met een duidelijk doel voor ogen en niet omdat BIM nu eenmaal hip is.

Leeg weiland

Duidelijk werd dat de ervaringen met BIM in andere sectoren niet zomaar een op een kunnen worden overgenomen door de spoorbranche. In de meeste gevallen gaat het immers om aanpassingen in een al bestaande infrastructuur. Er is in het spoor vrijwel nooit sprake van een leeg weiland waarin in alle vrijheid een nieuw bouwwerk neergezet kan worden. Het gaat vrijwel altijd om aanpassingen in een netwerk van vele decennia oud, met veel bestaande bouwwerken en veel verschillende soorten assets. Verder hebben de projecten op het spoor een lange of zelf oneindige looptijd. Het onderhoud van assets loopt immers altijd door.

In een van de workshops ging het over de toepassingen van BIM door de gehele levenscyclus van een project. Deelnemers van de bootcamp erkenden dat er nog te vaak gekeken wordt naar de BIM toepassingen in de ontwerpfase van een project, maar dat dit eigenlijk te beperkt is. Boom: “Als keten moeten we kijken naar toepassing van BIM over de gehele levenscyclus van objecten. Op die manier begrijpen we elkaar exact in het project en werken we met een ‘single source of thruth’. Royal HaskoningDHV heeft met deze BIM principes al ervaring opgedaan in projecten buiten de spoorbranche en ziet volop mogelijkheden om dit ook binnen het spoorse toe te passen.”

Erfenis

Van spoor, bruggen, tunnels en andere onderdelen bestaan al veel data, vaak analoog, zoals tekeningen, maar ook digitaal in de vorm van oude IT-systemen. Een van de grootste uitdagingen voor BIM in de spoorbranche is de integratie van deze erfenis, blijkt tijdens een workshop geleid door Thymo van den Brug, manager vernieuwing, Asset management informatie bij ProRail. Met het simpelweg scannen van documenten ben je er niet. Het moeten pure data zijn die door ieder systeem en applicatie om te zetten naar bruikbare informatie, weet Van den Brug. “Alles wat er al is vergeten en met moderne monitoringtools je hele infrastructuur scannen en omzetten in data is misschien wel de beste oplossing”, oppert een van de jongere deelnemers. Een andere deelnemer loopt al wat langer mee en vreest dat dit een te beperkt beeld zal geven van de infrastructuur en de objecten. “Het is leuk om in kaart te brengen wat je kunt zien in de huidige toestand, maar vaak wil je ook weten hoe het oorspronkelijk ontwerp er uit ziet. Dat is vooral van belang bij onderdelen van de constructie die je niet kunt zien.”

Een deelnemer van de Zwitserse spoorwegen SBB wijst er op dat het probleem met digitaliseren in het spoor is dat je niet alleen een klein stukje kunt doen, maar meteen alles moet digitaliseren. “Alles hangt immers met elkaar samen in het spoor, als je slechts een deel doet en daar je beleid op baseert, ontstaan gegarandeerd problemen.” ProRail wil onder meer door met BIM te werken juist storingen voorkomen en ze sneller kunnen verhelpen, legt Van den Brug uit. “Dat is vanwege de intensievere belasting van het spoor. Van vier naar acht treinen per uur, hard nodig.”

BIM-bootcamp RHDHV

In een andere workshop deelde Menno Koehorst van Rijkswaterstaat de opgedane ervaringen met BIM bij projecten in de weg- en waterbouw. Bij de nationale wegbeheerder wordt sinds 2012 gewerkt met COINS, een Zip-bestand dat over en weer gestuurd wordt door de bij een project betrokken partijen en waarbij iedere partij de aanwezige data verrijkt met die van hemzelf. Het probleem is alleen dat er op den duur verschillende versies van een COIN of container in omloop zijn en niet iedere partij dezelfde bestandsformaten of programma’s gebruikt. “Bij BIM gaat het meer en meer om data delen in plaats van data uitwisselen zoals wij nu doen, maar we hebben in de tussentijd wel veel ervaring opgedaan met het aanbrengen van structuur in zo’n COIN. Dit door middel van het toepassen van een zogenaamde ontology, een boomstructuur. Hierin zijn de verschillende objecten vermeld en in welke relatie ze tot elkaar staan.” ProRail ontwikkelt hiervoor een eigen Object Type Library (OTL Spoor). Deze wordt nadrukkelijk aangeboden aan collega infrastructuurbeheerders.

Magic Machine

De bootcamp werd afgesloten met een fictieve casestudie. De deelnemers moesten voor dit project in groepen in BIM-vorm een plan van aanpak bedenken voor een nieuwe spoorgoederenverbinding tussen een chemische fabriek en het bestaande spoornetwerk. Deelnemers werden uitgedaagd om vooral na te denken over de informatiestromen binnen het project. Alle resultaten werden voor de afscheidsborrel gepresenteerd. Hierbij verpakte een van de groepen zijn serieuze boodschap in een grap. “We hebben een magische machine tot onze beschikking, daar hebben we alle beschikbare data en de eisen van de opdrachtgever ingestopt. Vervolgens rolde er een een kant en klaar plan uit.” Een goede grap, aldus Peter Boom in zijn afsluitende speech, maar dat is uiteindelijk wel waar we naar op zoek zijn met BIM.

Een allesomvattende oplossing voor de snelle acceptatie van BIM in de spoorsector of een ‘Magic Machine’ werd tijdens deze bootcamp niet bedacht, maar dat was ook niet de opzet aldus Boom. “Mensen die er mee bezig zijn bij elkaar brengen en leren van elkaar. Enthousiast over het idee waren ze waarschijnlijk al, maar mogelijk heeft iedereen elkaar hier nog enthousiaster weten te maken en gaan ze met ideeën terug naar hun eigen organisatie om daar meer mensen enthousiast te maken en te werken aan een doorbraak. Ik denk dat we daar goed in geslaagd zijn.” Onder de deelnemers zelf was veel behoefte aan een snel vervolg. Royal HaskoningDHV wil er een jaarlijks terugkerend evenement van maken, maar de deelnemers zien zelf meer in een halfjaarlijkse bijeenkomst om de vaart er in te houden.

Lees ook:

Auteur: Paul van den Bogaard

Paul van den Bogaard is redacteur van SpoorPro.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.