Hans Smits

Directeur Verkeersleiding ProRail: “Onvoldoende scherp geweest op signalen van medewerkers”

Het rommelt bij de afdeling verkeersleiding van ProRail. Treinen vallen uit, er is veel ziekteverzuim onder treinverkeersleiders, die een hoge werkdruk ervaren. Het probleem speelt liniebreed, maar is op de post in Utrecht het sterkst voelbaar. Hoe gaat de nieuwe directeur verkeersleiding Hans Smits van ProRail dit vraagstuk oplossen? 

“Collega’s op de post zeggen wel eens dat ik in een gespreid bedje val, en daar lachen ze dan een beetje smalend bij”, zegt Hans Smits, die middenin alle hectiek en tumult het stokje overnam van zijn voorganger, die tot de conclusie was gekomen dat hij niet de juiste persoon was om de verkeersleidingsposten aan te sturen. In oktober werd Smits officieel aangesteld als directeur verkeersleiding.

Smits heeft een lange staat van dienst bij het spoor. Hij begon in 1985. In 2006 startte hij bij de verkeersleiding, waarbij hij de eerste jaren werkzaam was in de ICT en later als manager verantwoordelijk was voor het reilen en zeilen van de Incidentenbestrijding en later van de landelijke verkeersleiding. Nu is hij directeur, juist in een tijd waarin de positie van treinverkeersleiders volop in de picture staat.

De laatste tijd is het tekort aan treinverkeersleiders een nijpend probleem. Hoe heeft het zo ver kunnen komen? Hadden jullie daar niet eerder maatregelen voor kunnen treffen?

“De afgelopen jaren begon het probleem te ontstaan. De opleidingscapaciteit is sterk vergroot, maar de benaderde instroom bleef achter bij de uitstroom. Er was een gebrek aan kandidaten, maar ook aan geslaagde kandidaten. Dit ondanks de arbeidsmarktcampagne. Met name in de zomermaanden, toen iedereen verlof wilde nemen, zagen wij grote problemen ontstaan. Wij zijn daar onvoldoende scherp op geweest. Als we forser hadden ingegrepen, hadden we dit niet of in mindere mate gehad. Medewerkers hebben ook aan de bel getrokken in de hoop dat het goed kwam, maar daar is onvoldoende naar geluisterd.”

Waarom is er niet voldoende geluisterd naar de signalen die medewerkers hebben afgegeven?

“Ik denk dat het cultuurgebonden is. Op een bepaalde mate is de verbinding tussen wat er op de posten gebeurt en beleefd wordt en de directie, er onvoldoende geweest. Het kanaal is onvoldoende open geweest. Er zijn inderdaad signalen geweest, en ook een gesprek met de Raad van Bestuur, maar die zijn onvoldoende serieus genomen. Dat is kwalijk, ja. Het enige wat ik nu nog kan doen, zijn twee dingen, namelijk het herstellen van de verbinding met medewerkers en het personeelstekort oplossen.”

Hoe wilt u dat gaan aanpakken?

“Door beter te luisteren en in gesprek te gaan met medewerkers. De laatste maanden bezocht ik twee posten per week. Aan het eind van de week stuur ik een mail over wat ik heb ervaren. Daarnaast hebben we een Taskforce ingericht die zich richt op het aanpakken van de problematiek. Ook kijken we naar een andere sturing van Verkeersleiding. Wij zijn eerder ook begonnen met een prestatiedialoog, wat inhoudt dat mensen aan het begin en einde van de dienst kunnen aangeven waar ze tegenaan lopen. Door corona is dat wel een tijdje vertraagd, omdat mensen niet op posten mochten komen. Het komt erop neer dat je beter moet luisteren en de medewerkers serieus moet nemen. Samen met de vakbonden hebben we een onderzoek ingesteld. Daar zullen nog aanbevelingen uit voortkomen.”

Hoe reageerden medewerkers op uw bezoek?

“Mensen vonden het mooi en positief dat ik kwam. De bezoeken werden enorm geapprecieerd. Ze waarderen mijn stijl in de vorm van transparantie. Ik ben zelfs op posten geweest waar werd gezegd: ‘Ik heb je vaker gezien dan mijn eigen manager.’ Het kan natuurlijk voorkomen dat mensen hun manager een week of twee niet zien.”

Wat gaven zij terug inhoudelijk gezien?

“Wat zij teruggaven, was met name het personeelsvraagstuk. Dat speelt al zolang als menigeen daar werkt. Het is altijd een probleem geweest, de onderbezetting. Mensen zeggen ook dat ze wel geroepen hebben maar niet gehoord zijn. Het gaat overigens niet alleen over personeelsproblemen, het kan bijvoorbeeld ook gaan over werkinhoudelijke kwesties of zelfs de airco op een zaal. Het zijn eigenlijk heel brede thema’s die onvoldoende gehoord en gezien waren en niet zijn opgelost.”

Treinen vallen uit, medewerkers zitten ziek thuis. De personeelsproblematiek heeft veel impact, ook op de maatschappij. Wat gaan jullie anders doen dan in het verleden?

“In het verleden hebben wij te veel geprobeerd om het binnen de verkeersleiding op te lossen, om zelf onze boontjes te doppen. Maar het is een ProRail-probleem. De taskforce is echt iets nieuws, waarmee we proberen het personeelstekort op te lossen. Verder halen we treinverkeersleiders die nog binnen ProRail werken en gepensioneerde verkeersleiders terug naar de posten. Op de Taskforce-aanpak hebben we een externe toets door een consultancybureau ingesteld. We wachten het werkbelevingsonderzoek af. Waarschijnlijk komen de resultaten in het eerste kwartaal van volgend jaar naar buiten.

De negativiteit trekt gek genoeg ook weer nieuwe mensen aan (in november maar liefst 900). Er zitten heel goede sollicitanten tussen. De opleidingscapaciteit is vergroot en tegelijk is het slagingspercentage van 50 naar 70 procent verhoogd. Ik denk ook dat wij de laatste periode nog nadrukkelijker kijken naar wie we toelaten. Toch zitten de klassen tot en met april vol.

Mensen krijgen de kans om op een post te kijken en met treinverkeersleiders in gesprek te gaan. Ook hebben wij een externe opleider in de arm genomen. We hebben een compensatietoeslag en ook een paar arbeidsrechtelijke zaken geregeld, zo denken we na over een breder loopbaanpad voor als je treinverkeersleider bent. Wij willen ook de flexibiliteit verhogen, dat medewerkers meerdere werkplekken kennen en op meerdere posten inzetbaar zijn.”

Op de post in Utrecht, waar het ziekteverzuim hoog lag, gaan jullie ‘extra dijkbewaking’ inzetten. Wat bedoelen jullie daarmee?

“In Utrecht hadden we de verwachting dat in oktober, na de vakantie-periode, de personeelsproblemen minder zouden worden, maar dat was onvoldoende het geval. De senior manager van Utrecht, is nu een groot deel van haar tijd aanwezig om het lokale management bij te staan. We hebben ook een aantal mensen die structureel komen helpen in Utrecht de komende maanden. Wat we ook op alle posten doen, is verzuimbewaking; kijken of we mensen sneller of eerder terug aan het werk kunnen krijgen.”

Medewerkers zouden niet voldoende verlof op kunnen nemen. Is er zicht op dat dat in de toekomst wel kan?
“Verlof is nog wel een ‘ding’, ja. Maar voor nu is het belangrijkst dat mensen normaal pauze kunnen genieten. Nu kan dat niet altijd: als er geen aflosdienst is, kan een treinverkeersleider niet zomaar een ommetje maken. Met de ‘verhoogde dijkbewaking’ moet er bijvoorbeeld meer ruimte komen om pauze te nemen. Dat is de eerste stap. Daarna kijken we naar verlof.. Mensen willen ook de flexibiliteit van vroeger weer terug, dat ze bijvoorbeeld volgend weekend een ommetje kunnen maken of naar CenterParcs kunnen gaan. Dat lukt nu .”

De consolidatie van treinverkeersposten is uitgesteld naar 2025. Waarom?

“Medewerkers werden er onrustig van. Het geeft persoonlijke vraagstukken. Bovendien zou het ook leiden tot een nog groter verloop. . We hebben daarom besloten om met elkaar in gesprek te gaan en niet voor 2025 te beginnen met de postenconsolidatie. We hebben nog steeds dat beleid, maar ik sluit mijn ogen niet voor de realiteit. Ik wil wel weten wat de ‘benefits’ zijn voor medewerkers.”

Welke uitdagingen ziet u voor de komende jaren?

“Nou, ik vind dit voorlopig wel genoeg. Het oplossen van het vraagstuk rondom de personele inzetbaarheid, vraagt veel tijd en energie. Het meenemen van medewerkers is een belangrijke verandering. We willen ook meer uniformiteit qua werkwijze: nu hebben we 12 posten die op teveel verschillende manieren hun werk doen.

Een andere uitdaging is dat het treinverkeer fors toeneemt. Nu rijden we al met tienminutentreinen op sommige trajecten. We hebben goede systemen, maar als je met meer treinen wilt rijden en het probleem krijgt dat mensen uitstromen, moet je naar automatisering kijken. We zijn onder andere in Zwitserland geweest om kennis daarover op te doen. Maar die ontwikkeling staat echt nog in de kinderschoenen.”

Lees ook:

U las zojuist één van de gratis premium artikelen.

Wilt u onbeperkt lezen? Sluit nu een actie abonnement af en 

krijg onbeperkt toegang tot vakinformatie over de spoormarkt.

start actie abonnement

Auteur: Hendriëlle de Groot

1 reactie op “Directeur Verkeersleiding ProRail: “Onvoldoende scherp geweest op signalen van medewerkers””

Kees Boer|26.12.21|12:13

Dit soort problemen hoorde men vroeger nooit

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.

Directeur Verkeersleiding ProRail: “Onvoldoende scherp geweest op signalen van medewerkers” | SpoorPro.nl
Hans Smits

Directeur Verkeersleiding ProRail: “Onvoldoende scherp geweest op signalen van medewerkers”

Het rommelt bij de afdeling verkeersleiding van ProRail. Treinen vallen uit, er is veel ziekteverzuim onder treinverkeersleiders, die een hoge werkdruk ervaren. Het probleem speelt liniebreed, maar is op de post in Utrecht het sterkst voelbaar. Hoe gaat de nieuwe directeur verkeersleiding Hans Smits van ProRail dit vraagstuk oplossen? 

“Collega’s op de post zeggen wel eens dat ik in een gespreid bedje val, en daar lachen ze dan een beetje smalend bij”, zegt Hans Smits, die middenin alle hectiek en tumult het stokje overnam van zijn voorganger, die tot de conclusie was gekomen dat hij niet de juiste persoon was om de verkeersleidingsposten aan te sturen. In oktober werd Smits officieel aangesteld als directeur verkeersleiding.

Smits heeft een lange staat van dienst bij het spoor. Hij begon in 1985. In 2006 startte hij bij de verkeersleiding, waarbij hij de eerste jaren werkzaam was in de ICT en later als manager verantwoordelijk was voor het reilen en zeilen van de Incidentenbestrijding en later van de landelijke verkeersleiding. Nu is hij directeur, juist in een tijd waarin de positie van treinverkeersleiders volop in de picture staat.

De laatste tijd is het tekort aan treinverkeersleiders een nijpend probleem. Hoe heeft het zo ver kunnen komen? Hadden jullie daar niet eerder maatregelen voor kunnen treffen?

“De afgelopen jaren begon het probleem te ontstaan. De opleidingscapaciteit is sterk vergroot, maar de benaderde instroom bleef achter bij de uitstroom. Er was een gebrek aan kandidaten, maar ook aan geslaagde kandidaten. Dit ondanks de arbeidsmarktcampagne. Met name in de zomermaanden, toen iedereen verlof wilde nemen, zagen wij grote problemen ontstaan. Wij zijn daar onvoldoende scherp op geweest. Als we forser hadden ingegrepen, hadden we dit niet of in mindere mate gehad. Medewerkers hebben ook aan de bel getrokken in de hoop dat het goed kwam, maar daar is onvoldoende naar geluisterd.”

Waarom is er niet voldoende geluisterd naar de signalen die medewerkers hebben afgegeven?

“Ik denk dat het cultuurgebonden is. Op een bepaalde mate is de verbinding tussen wat er op de posten gebeurt en beleefd wordt en de directie, er onvoldoende geweest. Het kanaal is onvoldoende open geweest. Er zijn inderdaad signalen geweest, en ook een gesprek met de Raad van Bestuur, maar die zijn onvoldoende serieus genomen. Dat is kwalijk, ja. Het enige wat ik nu nog kan doen, zijn twee dingen, namelijk het herstellen van de verbinding met medewerkers en het personeelstekort oplossen.”

Hoe wilt u dat gaan aanpakken?

“Door beter te luisteren en in gesprek te gaan met medewerkers. De laatste maanden bezocht ik twee posten per week. Aan het eind van de week stuur ik een mail over wat ik heb ervaren. Daarnaast hebben we een Taskforce ingericht die zich richt op het aanpakken van de problematiek. Ook kijken we naar een andere sturing van Verkeersleiding. Wij zijn eerder ook begonnen met een prestatiedialoog, wat inhoudt dat mensen aan het begin en einde van de dienst kunnen aangeven waar ze tegenaan lopen. Door corona is dat wel een tijdje vertraagd, omdat mensen niet op posten mochten komen. Het komt erop neer dat je beter moet luisteren en de medewerkers serieus moet nemen. Samen met de vakbonden hebben we een onderzoek ingesteld. Daar zullen nog aanbevelingen uit voortkomen.”

Hoe reageerden medewerkers op uw bezoek?

“Mensen vonden het mooi en positief dat ik kwam. De bezoeken werden enorm geapprecieerd. Ze waarderen mijn stijl in de vorm van transparantie. Ik ben zelfs op posten geweest waar werd gezegd: ‘Ik heb je vaker gezien dan mijn eigen manager.’ Het kan natuurlijk voorkomen dat mensen hun manager een week of twee niet zien.”

Wat gaven zij terug inhoudelijk gezien?

“Wat zij teruggaven, was met name het personeelsvraagstuk. Dat speelt al zolang als menigeen daar werkt. Het is altijd een probleem geweest, de onderbezetting. Mensen zeggen ook dat ze wel geroepen hebben maar niet gehoord zijn. Het gaat overigens niet alleen over personeelsproblemen, het kan bijvoorbeeld ook gaan over werkinhoudelijke kwesties of zelfs de airco op een zaal. Het zijn eigenlijk heel brede thema’s die onvoldoende gehoord en gezien waren en niet zijn opgelost.”

Treinen vallen uit, medewerkers zitten ziek thuis. De personeelsproblematiek heeft veel impact, ook op de maatschappij. Wat gaan jullie anders doen dan in het verleden?

“In het verleden hebben wij te veel geprobeerd om het binnen de verkeersleiding op te lossen, om zelf onze boontjes te doppen. Maar het is een ProRail-probleem. De taskforce is echt iets nieuws, waarmee we proberen het personeelstekort op te lossen. Verder halen we treinverkeersleiders die nog binnen ProRail werken en gepensioneerde verkeersleiders terug naar de posten. Op de Taskforce-aanpak hebben we een externe toets door een consultancybureau ingesteld. We wachten het werkbelevingsonderzoek af. Waarschijnlijk komen de resultaten in het eerste kwartaal van volgend jaar naar buiten.

De negativiteit trekt gek genoeg ook weer nieuwe mensen aan (in november maar liefst 900). Er zitten heel goede sollicitanten tussen. De opleidingscapaciteit is vergroot en tegelijk is het slagingspercentage van 50 naar 70 procent verhoogd. Ik denk ook dat wij de laatste periode nog nadrukkelijker kijken naar wie we toelaten. Toch zitten de klassen tot en met april vol.

Mensen krijgen de kans om op een post te kijken en met treinverkeersleiders in gesprek te gaan. Ook hebben wij een externe opleider in de arm genomen. We hebben een compensatietoeslag en ook een paar arbeidsrechtelijke zaken geregeld, zo denken we na over een breder loopbaanpad voor als je treinverkeersleider bent. Wij willen ook de flexibiliteit verhogen, dat medewerkers meerdere werkplekken kennen en op meerdere posten inzetbaar zijn.”

Op de post in Utrecht, waar het ziekteverzuim hoog lag, gaan jullie ‘extra dijkbewaking’ inzetten. Wat bedoelen jullie daarmee?

“In Utrecht hadden we de verwachting dat in oktober, na de vakantie-periode, de personeelsproblemen minder zouden worden, maar dat was onvoldoende het geval. De senior manager van Utrecht, is nu een groot deel van haar tijd aanwezig om het lokale management bij te staan. We hebben ook een aantal mensen die structureel komen helpen in Utrecht de komende maanden. Wat we ook op alle posten doen, is verzuimbewaking; kijken of we mensen sneller of eerder terug aan het werk kunnen krijgen.”

Medewerkers zouden niet voldoende verlof op kunnen nemen. Is er zicht op dat dat in de toekomst wel kan?
“Verlof is nog wel een ‘ding’, ja. Maar voor nu is het belangrijkst dat mensen normaal pauze kunnen genieten. Nu kan dat niet altijd: als er geen aflosdienst is, kan een treinverkeersleider niet zomaar een ommetje maken. Met de ‘verhoogde dijkbewaking’ moet er bijvoorbeeld meer ruimte komen om pauze te nemen. Dat is de eerste stap. Daarna kijken we naar verlof.. Mensen willen ook de flexibiliteit van vroeger weer terug, dat ze bijvoorbeeld volgend weekend een ommetje kunnen maken of naar CenterParcs kunnen gaan. Dat lukt nu .”

De consolidatie van treinverkeersposten is uitgesteld naar 2025. Waarom?

“Medewerkers werden er onrustig van. Het geeft persoonlijke vraagstukken. Bovendien zou het ook leiden tot een nog groter verloop. . We hebben daarom besloten om met elkaar in gesprek te gaan en niet voor 2025 te beginnen met de postenconsolidatie. We hebben nog steeds dat beleid, maar ik sluit mijn ogen niet voor de realiteit. Ik wil wel weten wat de ‘benefits’ zijn voor medewerkers.”

Welke uitdagingen ziet u voor de komende jaren?

“Nou, ik vind dit voorlopig wel genoeg. Het oplossen van het vraagstuk rondom de personele inzetbaarheid, vraagt veel tijd en energie. Het meenemen van medewerkers is een belangrijke verandering. We willen ook meer uniformiteit qua werkwijze: nu hebben we 12 posten die op teveel verschillende manieren hun werk doen.

Een andere uitdaging is dat het treinverkeer fors toeneemt. Nu rijden we al met tienminutentreinen op sommige trajecten. We hebben goede systemen, maar als je met meer treinen wilt rijden en het probleem krijgt dat mensen uitstromen, moet je naar automatisering kijken. We zijn onder andere in Zwitserland geweest om kennis daarover op te doen. Maar die ontwikkeling staat echt nog in de kinderschoenen.”

Lees ook:

U las zojuist één van de gratis premium artikelen.

Wilt u onbeperkt lezen? Sluit nu een actie abonnement af en 

krijg onbeperkt toegang tot vakinformatie over de spoormarkt.

start actie abonnement

Auteur: Hendriëlle de Groot

1 reactie op “Directeur Verkeersleiding ProRail: “Onvoldoende scherp geweest op signalen van medewerkers””

Kees Boer|26.12.21|12:13

Dit soort problemen hoorde men vroeger nooit

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.