Een goederentrein op de Betuweroute, foto: ProRail

Gebruiksvergoeding spoor in Nederland omhoog in plaats van omlaag

Spoorvervoerders moeten met ingang van dienstregelingsjaar 2021 een annuleringsvergoeding gaan betalen voor gereserveerde treinpaden die niet gebruikt of geannuleerd zijn. De brief die spoorbeheerder ProRail hierover deze week stuurde aan zijn klanten, schoot bij veel van hen in het verkeerde keelgat.

Door de coronacrisis zijn de volumes bij spoorgoederenvervoerders sterk gedaald en wordt juist reikhalzend uitgekeken naar kortingen en het schrappen van vergoedingen voor gebruik van de spoorinfra zoals landen als Frankrijk eerder al aankondigden. Frankrijk volgt hiermee het wetsvoorstel van de Europese Commissie dat het schrappen of korten van de gebruiksvergoeding mogelijk maakt voor lidstaten. Op de vraag of Nederland ook van deze mogelijkheid gebruik gaat maken, kunnen zowel ProRail als het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat nog geen antwoord geven.

Empathie

Des te opvallender is dat ProRail in de brief schrijft met het invoeren van de annuleringskosten vooruit te willen lopen op een geharmoniseerd Europees systeem waarin spoorbeheerders werken met heffingen voor wijziging of annulering van treinpaden. “Het is op zich netjes dat ProRail de komst van deze annuleringsvergoeding ruim van te voren aankondigt en er is wat voor te zeggen dat je zoiets instelt als er een structureel tekort aan goederentreinpaden mocht zijn”, vindt Hans-Willem Vroon van brancheorganisatie RailGood.

“Maar de timing getuigt van weinig inlevingsvermogen in de positie van spoorgoederenvervoerders en hun klanten. De volumes in de sector zijn met 15 tot 35 procent gedaald en de concurrentie van het wegvervoer is moordend door de sterk gedaalde brandstofprijzen en goedkope Oost-Europese chauffeurs die voor een appel en ei rijden.”

Netverklaring

Volgens Vroon ontplofte zijn mailbox nadat de leden van zijn organisatie de brief van ProRail ontvingen. “We wisten via de inspraakprocedure op de nieuwe Netverklaring dat deze vergoeding er aan zat te komen en hebben er destijds ook bezwaar tegen gemaakt. We begrijpen het in rekening brengen van annuleringskosten indien schaarse verdeelde capaciteit onnodig wordt vastgehouden en dat ten koste van ander goederenvervoer gaat.”

“Maar we zijn er wel op tegen dat het eenzijdig is. Als vervoerder heb je immers ook vaak te maken met treinpaden die geannuleerd worden door ProRail. Ook onderhoudsroosters van ProRail op het spoor worden vaak niet of maar beperkt benut. Verder speelt mee dat treinpaden voor de jaardienstregeling acht maanden van tevoren besteld moeten worden. Zo zijn de huidige bestellingen gedaan voor het uitbreken van de coronacrisis er zijn dus ook veel annuleringen.”

Dynamische markt

Verder is het aanbod van ProRail volgens Vroon niet afgestemd op deze aanpak. “De spoorgoederenmarkt is heel dynamisch. In tegenstelling tot reizigerstreinen die een vaste dienstregeling hebben, werkt de spoorgoederensector aanbodgestuurd. De vraag naar vervoer wisselt heel sterk en er wordt ook veel gewisseld van vervoerder met transportpakketten. Dat maakt het lastiger om ver vooruit te ruimte te reserveren.”

Volgens de goederenvervoerders is de annuleringsvergoeding een nieuwe extra kostenpost die door ProRail in korte tijd wordt opgelegd. Eerder werd al bekend dat de tarieven aan het einde van het jaar met 1,7 procent omhoog gaan. Verder wordt onder meer het tarief voor het opstellen en rangeren van wagens op Kijfhoek de komende jaren met miljoenen euro’s verhoogd. En zijn de opstelkosten op de ProRail-sporen in de Rotterdamse haven per dienstregeling 2020 flink gestegen.

Gelijk speelveld

Door keer op keer kosten te verhogen in plaats van te verlagen is er van een gelijk speelveld met truck en binnenvaart of het stimuleren van een modal shift geen sprake meer, vinden de vervoerders. Naast lage brandstofprijzen profiteert het wegvervoer in hun ogen ook van het ontbreken van hoge parkeertarieven en zijn de kosten voor het gebruik van de infrastructuur relatief laag in vergelijking tot het spoor.

Lees ook:

U las zojuist één van uw gratis premium artikelen

Uw abonnement helpt onze journalisten bij het zoeken naar de waarheid in de spoorsector.

Onbeperkt lezen? Stap nu in en profiteer van de introductieaanbieding ‘eerste maand gratis.

start 1 maand gratis proefabonnement

Auteur: Paul van den Bogaard

Paul van den Bogaard is redacteur van SpoorPro.

3 reacties op “Gebruiksvergoeding spoor in Nederland omhoog in plaats van omlaag”

Ton Spies|06.08.20|14:11

Marktwerking en dichterbij de overheid (lees: Belastingdienst): Leuker zal het niet worden.

asierts|06.08.20|16:24

@Ton: zullen we dit maar gewoon geen marktwerking, maar ‘ambtenarenwerking’ noemen?
De heropstanding van de staatsgeleide economie, met de 4e macht als politburo. Dat was in de USSR ook al zo’n eclatant klant/markt-succes ;-)

Willem van Veen|07.08.20|17:28

Had Pier Eringa dit in de huidige situatie gedaan? Ik betwijfel dat ten zeerste. Maar nu ProRail zijn zelfstandigheid verloren heeft is deze bureaucratische, inflexibele opstelling te verwachten.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.