Een goederentrein met gevaarlijke stoffen op treinstation Tilburg Centraal

Spoorsector bezorgd over ‘afdwingen’ gevaarlijke stoffen via Betuweroute

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu wil dat nog meer goederentreinen met gevaarlijke stoffen via de Betuweroute gaan, om de dichtbevolkte Brabantroute en Bentheimroute te ontlasten. Als de spoorgoederenvervoerders hier in samenwerking met ProRail en verladers niet voor zorgen, dan wil staatssecretaris Dijksma dit via een ‘routeringsbesluit’ afdwingen. De spoorsector maakt zich grote zorgen over haar voornemen.

Op dit moment gaat nog veel van het goederenvervoer naar Duitsland over de Brabantroute (Eindhoven-Venlo) en de Bentheimroute (Amersfoort-Apeldoorn), die door bewoonde gebieden gaan. Met het routeringsbesluit dat de staatssecretaris nu aan het voorbereiden is, komt er mogelijk een einde aan de vrije keuze voor het rijden met gevaarlijke stoffen over deze routes, ook als dat goedkoper en sneller is.

Risicoplafonds

In de wet Basisnet staan risicoplafonds aangegeven voor het vervoer van gevaarlijke stoffen. Op spoortrajecten door bewoonde gebieden zijn de risicoplafonds bijvoorbeeld lager dan op de Betuweroute. Vanwege overschrijdingen van deze plafonds op de Brabantroute en de Bentheimroute zijn er de afgelopen jaren diverse maatregelen genomen. Hoewel de maatregelen voor een omslag hebben gezorgd zijn er volgens Dijksma nog steeds overschrijdingen, ook al geven diverse onderzoeksrapporten aan dat de veiligheid momenteel overal is gewaarborgd. Dijksma bereidt een routeringsbesluit voor dat eind 2017 kan worden genomen om overschrijdingen van risicoplafonds te voorkomen.

Een obstakel voor het instellen van het routeringsbesluit is dat Betuweroute vanwege werkzaamheden waarschijnlijk tot 2025 beperkt beschikbaar zal zijn. “Er wordt nu voor een paardenmiddel gekozen terwijl er voldoende mogelijkheden zijn om binnen het huidige systeem slimmer te sturen en te komen tot een toekomstbestendig Basisnet. Inclusief een zorgvuldige herijking van de risicoplafonds op basis van de lokale externe veiligheidssituatie”, aldus Hans-Willem Vroon van belangenorganisatie RailGood.

Praktische bezwaren

Daarnaast heeft het gebruik van de Betuweroute volgens RailGood een aantal praktische bezwaren, zoals extra tijd en hogere kosten en internationale aansluiting op met name het Duitse spoornet. “Als je van Tilburg komt met de auto dan rijd je ook niet via de Waalhaven van Rotterdam richting Duitsland. Daarnaast dienen locomotieven voor de Betuweroute te zijn uitgerust met het beveiligingssysteem ETCS, waarvoor vervoerders ook extra kosten moeten maken.”

“Als de Nederlandse overheid specifieke wet- en regelgeving bovenop de Europese maakt om te stimuleren dat er meer vervoer over de Betuweroute wordt afgewikkeld, dan moeten de vervoerders hierin ook voor de extra kosten worden gecompenseerd om competitief te blijven met de truck en de buitenlandse logistieke ketens. De Betuweroute moet beduidend goedkoper worden ten opzichte van de Brabantroute en de Bentheimroute.”

Aanvragen treinpaden

Volgens Vroon worden er besluiten genomen die in de praktijk moeilijk uitvoerbaar zijn. “In het HART-rapport (Handleiding Risicoanalyse Transport, red.) staat bijvoorbeeld dat ketelwagens via de Twentekanaallijn naar Bentheim kunnen. Maar deze lijn wordt niet gebruikt omdat er op deze route ATB NG ligt. Slechts twee vervoerders hebben een beperkt aantal locomotieven met dit beveiligingssysteem dat een exoot is in Europa. Betuweroute-locomotieven met ERTMS zijn technisch niet uitgerust met ATB NG. We leven in een vrije markt, maar niet alle vervoerders kunnen gebruikmaken van deze route.”

Daarnaast speelt er volgens hem ook nog mee dat buitenlandse spoorbeheerders bij het aanvragen van treinpaden sommige routes ook afdwingen. “We zijn ook afhankelijk van DB Netz en Infrabel voor het afhandelen van onze goederenstroom. Ook in andere landen wordt er gereden door dichtbevolkt gebied, zoals het Rhein Ruhr-gebied.”

Spoorgoederenloket

Dijksma meldt in haar brief aan de Tweede Kamer dat ze ProRail de opdracht heeft gegeven om zo snel mogelijk een loket in te richten, waar vervoerders en verladers terechtkunnen om hun goederenstroom af te wikkelen. “Dat betekent dat ProRail ook zelf vervoerders pro-actief zal benaderen om het transport zo veel mogelijk via de Betuweroute af te wikkelen.”

Vroon: “Wij zijn groot voorstander van het loket. Het is goed dat ProRail van tevoren aangeeft welke routes beschikbaar zijn voor het type goederen dat vervoerd gaat worden. ProRail moet de risicoplafonds uit de Wet Basisnet meenemen in het dienstregelingsontwerp en de capaciteitsverdeling. Goederenvervoerders willen weten wanneer en waar ze kunnen rijden en willen zich niet bezighouden met de complexe risicoplafonds van de gevaarlijke stoffen in Nederland.”

“Nu krijgen vervoerders achteraf te horen over dat ze stout zijn geweest door met gevaarlijke stoffen over een bepaalde route te rijden. Het zou goed zijn als ProRail vervoerders van tevoren informeert over de verschillende beschikbare routes voor bepaalde type goederen”, aldus Vroon. Ook belangenvereniging KNV stipt aan dat het onpraktisch is om achteraf te meten wat er daadwerkelijk is vervoerd. “Van de maatregel om een speciaal loket bij ProRail in te richten om proactief te kunnen sturen op goederenstromen met gevaarlijke stoffen verwachten we dat een veel optimaler gebruik van beschikbare capaciteit gemaakt kan worden en de halve minder kans op overschrijdingen van risicoplafonds.”

Constructieve gesprekken

Volgens KNV wordt de problematiek rondom het vervoer van gevaarlijke stoffen constructief besproken door ministerie, verladers, chemische industrie, omgeving en vervoerders om “tot een voor alle partijen zo optimaal mogelijke oplossing te komen”. “KNV heeft veiligheid voor alle betrokkenen hoog in het vaandel en ondersteunt derhalve Basisnet zoveel mogelijk”, aldus de belangenvereniging.

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is de vaste journalist van SpoorPro en hoofdredacteur van de vakwebsites van ProMedia Group.

4 reacties op “Spoorsector bezorgd over ‘afdwingen’ gevaarlijke stoffen via Betuweroute”

Henk Angenent|10.08.17|16:39

We moeten helemaal van die Wet basisnet af. Die frustreert het spoorgoederenvervoer alleen maar. De Europese regels, die in andere landen gelden, zijn al streng genoeg.
Spoorvervoer is een van de veiligste transportmodaliteiten. Vele malen veiliger dan de weg.
De Wet basisnet is ingegeven door hysterische angst. Het is onmogelijk risico’s voor 100% uit te sluiten. Als even strenge regels voor het wegverkeer zouden worden ingevoerd, zou de wereld waarschijnlijk te klein zijn…

Gejah Nijman|10.08.17|19:15

henk heel mooi, maar niet door onze dorpen en steden. Wij slapen nl ;s nachts niet meer. En de overheid kan het geen bal schelen. Er zijn onderzoeken geweest die aantonen dat je ziek kunt worden van geluid en trillingen. En dat is nu precies het probleem. Maar ja geld he?

Hans Schoenmakers|10.08.17|19:43

Veel bedrijven die ‘gevaarlijke’ stoffen produceren, zijn nu eenmaal niet gevestigd op de Maasvlakte. Dat betekent dat er òf andere routes mogelijk moeten blijven of dat de bedrijven verplaatst worden. Dat laatste zal niet gebeuren, dus er blijven ketelwagens uit Zuid-Limburg via Roermond en Venlo naar Duitsland en verder rijden.
Bij de Betuweroute is te eenzijdig naar de ontsluiting van Rotterdam en de Randstad gekeken en voorbij gegaan aan de belangen en ontwikkeling van de rest van NL.

Marco Knol|12.08.17|05:12

Toen ik studeerde in Utrecht en op het IBB-complex woonde (jaren 90) reden de chloortreinen op 10 meter van mijn studentenkamer. Tussen een studentencomplex en een woonwijk door (en de rest van de stad). Nu ligt er een fietspad (Oosterspoorbaan Utrecht). Er lijkt mij voldoende reden om kritisch te kijken naar dit soort routes.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.