Nachttrein naar Wenen, foto: NS

Spoorvervoerders naar de rechter vanwege subsidie aan NS voor nachttrein

Een aantal private spoorvervoerders heeft een zaak aangespannen bij het College van Beroep voor Bedrijfsleven (CBb) om een vergunning en subsidie aan NS voor het exploiteren van een nachttreinverbinding naar Oostenrijk aan te vechten. Volgens de spoorvervoerders is het besluit van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat om de ÖBB NightJet toe te voegen aan de bestaande hoofdrailnetconcessie in strijd met het Europees recht. Dit bevestigt een woordvoerder van FMN na berichtgeving hierover in het FD.

De start van de nachttrein-verbinding tussen Amsterdam en Wenen staat gepland voor 25 mei dit jaar. De zaak is door belangenorganisaties ALLRAIL en Federatie Mobiliteit Nederland (FMN) en vervoerder Flixbus aangespannen.

Subsidie

Staatssecretaris Stientje van Veldhoven meldde in januari van dit jaar de concessie voor het hoofdrailnet te wijzigen en nationale spoorvervoerder NS een subsidie van maximaal 6,7 miljoen euro te verstrekken voor een tijdelijke proef tot eind 2024, waarbij de nachttrein-verbinding Wenen/Innsbruck – Düsseldorf wordt doorgetrokken naar Amsterdam. De verbinding tussen Wenen en Düsseldorf wordt op dit moment al geëxploiteerd door staatsspoorvervoerder ÖBB. Dit betekent volgens de private partijen dat NS een subsidie van maar liefst vijfduizend euro per dag ontvangt voor deze verbinding, wat leidt tot oneerlijke concurrentie.

Arthur Kamminga, expert Autorisatie, Public Affairs en Legal bij FlixBus, geeft aan dat de wijziging van de concessie in strijd is met Europese regelgeving over de mogelijkheid tot onderhandse gunning van spoorcontracten. Hij wijst erop dat in PSO-verordening staat dat er een aankondiging in het Publicatieblad van de EU moet komen te staan en dat er een gunningsbesluit moet worden genomen.

Doordat er geen officiële beslissing is genomen die juridisch kan worden aangevochten blokkeert het ministerie volgens hem opzettelijk “de toegang tot een onafhankelijke rechtbank”. Dit zorgt er volgens hem voor dat het niet mogelijk is voor spoorvervoerders die niet in overheidshanden zijn om spoordiensten aan te bieden op de desbetreffende routes.

Kamervragen

In november 2019 stelden de VVD en het CDA in de Tweede Kamer al vragen aan minister van Nieuwenhuizen over de plannen van het ministerie om NS een subsidie te verstrekken voor de nachttreinverbinding naar Wenen. De minister gaf daarbij aan dat uit een marktanalyse uitgevoerd door onderzoeksbureau Rebel bleek dat alleen NS/ÖBB op korte termijn (dienstregeling 2021) deze vervoersdienst aan zou kunnen bieden.

Daarnaast wees zij erop dat aanbieders minimaal achttien maanden voorafgaand aan de dienstregeling capaciteit moeten aanvragen bij ProRail en bij de Autoriteit Markt en Consument (ACM) moeten meldden dat ze toegang willen tot het Nederlandse spoor. Daarnaast moet het spoorwegmaterieel worden toegelaten door ILT of ERA. Uit de marktanalyse zou blijken dat een private vervoerder dit niet eerder zou kunnen dan 2023/2024.

De minister gaf destijds aan dat de subsidie aan NS, als compensatie voor het exploitatietekort, binnen de kaders van de PSO-verordening, zou worden verstrekt. Volgens haar blijkt uit het onderzoek dat een open toegang-verbinding op korte termijn niet mogelijk is. “Als overbrugging is daarom gekozen voor “een proef met NS/ÖBB inclusief subsidiering van maximaal het netto financieel effect”.

Volgens Kamminga zijn de conclusies in het rapport van Rebel onjuist en zijn vervoerders destijds “woorden in de mond gelegd”. Hij wijst erop dat vorig jaar nog de nachttrein-verbinding Alpen-Sylt Express tussen Sylt en Salzburg is gestart en dat binnenkort een nieuwe verbinding start van Praag naar Split in Kroatië. Verder starten de Nederlandse initiatiefnemers van European Sleeper binnenkort in samenwerking met RegioJet een nachttreinverbinding tussen Brussel, Amsterdam, Berlijn en Praag en ook  in België is er een initiatief voor een nachttrein tussen Brussel en Berlijn. “Dit zijn allemaal  private initiatieven vóór 2023”, benadrukt hij.

Marktverkenning

Eind vorig jaar is het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat met een marktverkenning gestart naar het potentieel van internationaal spoorvervoer. Staatssecretaris Stientje van Veldhoven meldde daarover in een Kamerbrief kansen te zien “om de internationale verbindingen, inclusief het langeafstandsvervoer over de HSL-Zuid, vanaf 2025 door open toegang-vervoerders te laten uitvoeren”. Nachttrein-verbindingen worden ook meegenomen in dit onderzoek.

Lees ook:

Nachttrein van Amsterdam naar Wenen uitgesteld tot 2021

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en algemeen hoofdredacteur van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.