Staatssecretaris Vivianne Heijnen van Infrastructuur en Waterstaat

Belangenorganisatie ALLRAIL waarschuwt Kamer: ‘NS concessie in strijd met marktregels’

Printscreen van Kamerdebat

De Europese belangenorganisatie ALLRAIL waarschuwt in een brandbrief de kamercommissie voor Infrastructuur en Waterstaat voor een “extreme tunnelvisie” van het ministerie aangaande een nieuwe onderhandse concessie voor NS. Daarbij zegt de belangenorganisatie dat het ministerie de Europese marktordeningsregels niet naleeft, waardoor de “geloofwaardigheid van het Europese spoorbeleid wordt ondermijnt”.

“Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat leidt aan een extreme tunnelvisie als het gaat om de toekomst van het Nederlandse Hoofdrailnet die haar basis vindt in het “voornemen” dat voormalig staatssecretaris Van Veldhoven in juni 2020 naar de Tweede Kamer stuurde. Daarin presenteerde de voormalige Staatssecretaris haar plan om NS een nieuwe onderhandse concessie te geven, waarmee zij van 2025 tot 2035 alle treindiensten van het hoofdrailnet verzorgt”, aldus ALLRAIL in een brandbrief aan de kamercommissie voor Infrastructuur en Waterstaat.

Informatieplicht geschonden

In de brief waarschuwt ALLRAIL de Tweede Kamer dat het voornemen van Van Veldhoven “in strijd is met Europese marktordeningswetgeving en de rechtmatigheidstoets bij het Europese Hof van Justitie in Luxemburg nooit zal kunnen doorstaan.” Volgens de belangenorganisatie zou het ministerie al “diverse waarschuwingen hebben ontvangen, maar deze structureel wegwuiven en bovendien verzwijgen voor het politieke besluitvormingsniveau.” ALLRAIL zegt dat het ministerie daarmee haar “actieve informatieplicht richting de Tweede Kamer” heeft geschonden.

Er komt op Europees niveau een verbod op onderhandse gunningen per 1 januari 2025. Dit zou het ministerie willen ontlopen door de geplande hoofdrailconcessie in december 2023 te gunnen, claimt ALLRAIL, dat toevoegt dat IenW hiermee “veel kwaad bloed” heeft gezet in Brussel.

“Op onjuiste gronden gebaseerd”

Het voornemen voor een nieuwe hoofdrailconsessie is volgens ALLRAIL op “inhoudelijke onjuiste gronden gebaseerd”. Volgens de belangenclub heeft het ministerie een verkeerd begrip van wat “concessie en open toegang” is: “Het ministerie denkt dat zij een ‘basisniveau’ in een concessie kan voorschrijven en er aanvullend treinen in ‘open-toegang’ kunnen rijden.” ALLRAIL wijst erop dat het ministerie per treinverbinding moet kiezen tussen concessie -één vervoerder die een exclusief recht krijgt de verbinding aan te bieden- of open toegang waarbij meerdere vervoerders de verbinding mogen aanbieden.

ALLRAIL: “Wanneer vervoerders de gevraagde treinverbindingen zonder subsidie kunnen aanbieden -naar verwachting het gehele intercitynet en de toekomstige Airport Sprinter naar Schiphol-, dan móeten deze volgens de Europese regelgeving via ‘open toegang’ gereguleerd worden.” Volgens ALLRAIL is er een groot verschil tussen ‘open toegang’ en ‘vrije markt’. “Daardoor kan het ministerie nog steeds regels vaststellen”.

Kwetsbaar spoorwegnet

ALLRAIL waarschuwt dat het hoofdrailnet tot 2035 op slot gaat en er hooguit enkele nieuwe niche-treindiensten kunnen worden aangeboden, zoals internationale nachttreinen. “Er blijft de facto een lucratief monopolie voor NS, wat het Nederlandse spoorwegnet kwetsbaar maakt voor problemen in en rondom Utrecht.” De belangenorganisatie stelt verder dat de angst dat NS zonder concessie geen intercity´s meer zou rijden ongegrond is: “NS is nu al niet verplicht om intercitytreinen aan te bieden, en zal dit zeker blijven doen aangezien deze zeer winstgevend zijn, ook zonder concessie. Het zijn alleen de onrendabele sprinters waarvoor een concessie nodig blijft.”

Op 27 september en 11 oktober wordt er gesproken over het programma voor de nieuwe hoofdrailnetconcessie. ALLRAIL roept de commissie op om “aan de noodrem te trekken” en de huidige Staatssecretaris van IenW, Vivianne Heijnen, eerst tot “herbezinning” aan te sporen.

‘Belangen van de reiziger het beste gediend door onderhandse gunning’

“De continuïteit, frequentie en kwaliteit van de dienstverlening voor de reiziger is voor het ministerie van IenW van het allergrootste belang”, verklaart een woordvoerder in een reactie tegenover SpoorPro. “Reizigers hebben openbaar vervoer nodig, om mee te kunnen doen aan het openbare leven in heel Nederland (en daarbuiten). Ons huidige complexe netwerk is een groot goed.”

Over het voornemen tot onderhandse gunning van het openbaar vervoer op het Hoofdrailnet zegt de woordvoerder: “na zeer uitvoerige onderzoeken en een zorgvuldig proces is duidelijk geworden dat de belangen van de reiziger de komende jaren het beste kunnen worden gediend door onderhandse gunning onder het overgangsrecht dat het vierde spoorpakket biedt.”

Momenteel is het ministerie bezig dit voornemen nader uit te werken in een Programma van Eisen. Ook dat verloopt via een zorgvuldig proces, waarbij met alle relevante stakeholders in binnen- en buitenland wordt gesproken en worden betrokken bij het proces, zo ook de Europese Commissie en bijvoorbeeld AllRail, vult de zegspersoon aan.

In september wordt het tussenresultaat van dit proces – het Programma van Eisen – met de Tweede Kamer gedeeld. Het wordt op 11 oktober besproken in de Tweede Kamer. “Daarna gaat het ministerie aan de slag met het feitelijke besluit: de concessie.”

U las zojuist één van de gratis premium artikelen.

Wilt u onbeperkt lezen? Sluit nu een actie abonnement af en 

krijg onbeperkt toegang tot vakinformatie over de spoormarkt.

start actie abonnement

Auteur: Kenneth Steffers

Kenneth Steffers is (politiek) verslaggever, journalist en redacteur voor SpoorPro.nl

1 reactie op “Belangenorganisatie ALLRAIL waarschuwt Kamer: ‘NS concessie in strijd met marktregels’”

Cornelius Koelewijn|15.09.22|14:15

Het lijkt me vrij stompzinnig om het hoofdrailnet weg te geven aan Arriva (staatsbedrijf DB) of Keolis (staatsbedrijf SNCF). De liberalisering van het reizigersvervoer heeft al genoeg ellende veroorzaakt. Niet voor niets worden in Groot-Britannië alle privatiseringen van het spoorvervoer teruggedraaid. Heel opmerkelijk als je bedenkt dat het Nederlandse aanbestedingsmodel is gebaseerd op het Britse.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.