Rood sein, station Tilburg Universiteit

ILT: gevaarlijke situaties door rood sein-passages toegenomen

De spoorveiligheid in Nederland is hoog, maar er hebben zich in 2016 meer gevaarlijke situaties voorgedaan op het moment dat treinen door een rood sein reden. In 2014 en 2015 daalde het aantal STS-passages nog. In 2016 bleef dat aantal met honderd rood sein-passages gelijk aan het jaar daarvoor. Bovendien steeg het aantal keren dat hierbij het gevaarpunt werd bereikt. Dat constateert de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) in het Jaarverslag Spoorveiligheid 2016. 

Vanwege het verhoogde risico door rood sein-passages heeft staatssecretaris Stientje van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat al laten weten dat het belangrijk is om verder te gaan met de verbetermaatregelen. Het gaat daarbij onder andere om het voorzien van seinen met de verbeterde versie van de Automatische Trein Beïnvloeding Verbeterde versie, kortweg ATB Vv. Dit systeem grijpt in als een trein met een te hoge snelheid een rood sein nadert. ProRail heeft in 2016 al 2600 seinen uitgerust met ATB Vv. STS-passages, bron: Inspectie Leefomgeving en Transport

Gevaarpunt

In totaal reden er in 2016 honderd treinen door rood, evenveel als het jaar daarvoor. Maar het risicocijfer bij een STS-passage is in 2016 flink hoger uitgekomen dan in 2015. Het risicocijfer stijgt als een trein een zogenaamd gevaarpunt bereikt, zoals een wissel of een openstaande overweg. Het aantal keren dat een trein dit gevaarpunt heeft bereikt is fors gestegen, namelijk van 27 keer in 2015 naar 39 keer in 2016.

Ontwikkeling risico bij STS-passages

Het risicocijfer is bovendien flink hoger uitgekomen, vanwege een gevaarlijke situatie op 14 oktober. Het ging hier om een goederentrein op de Betuweroute richting Arnhem die niet op tijd kon remmen en pas 550 meter na het sein tot stilstand komt. De machinist heeft de treindienstleider hiervan op de hoogte gesteld. Volgens ILT is een botsing met een reizigerstrein voorkomen doordat de trein vertraagd was. Hier was het risico dus zeer hoog.

Oorzaak STS-passage

Vaak is het maken van een STS-passage het gevolg van een menselijke fout, aldus de ILT. In 2016 kon ‘verwachting’ in 21 procent van de gevallen worden aangerekend als de oorzaak van de fout, wat inhoudt dat de machinist een ander seinbeeld had verwacht. Opvallend is ook dat voor het eerst in 2016 ‘bedienen treindienstleider’ vaak is aangewezen als oorzaak, namelijk in 13 procent van de gevallen. In de hele periode tussen 2012 en 2016 is de ‘procedure boord’ een belangrijke reden voor een STS-passage.

ERTMS moet op termijn het ATB-beveiligingssysteem vervangen, waardoor de menselijke factor een minder grote rol zal spelen. Naar verwachting neemt dan ook het aantal keren dat een trein een rood sein passeert af. Maar volgens de ILT blijkt dat STS-passages ook bij ERTMS blijven voorkomen. ProRail heeft in 2016 negentien passages gemeld in ERTMS beveiligd gebied van emplacementen. Dit komt onder andere door de ‘shunting modus’, waarbij de de machinist tijdens het rijden op zicht op stopseinen dient te reageren. ILT laat weten de ontwikkeling met ERTMS nauwgezet te volgen.

Ongevallen

Het aantal dodelijke slachtoffers dat valt op overwegen, is volgens de ILT in 2016 al in 15 jaar niet zo laag geweest. In 2015 vielen er nog dertien doden en in 2016 ‘slechts’ drie en één zwaargewonde. Ook het aantal suïcides op het spoor blijft zo goed als gelijk, namelijk 221 in 2016 tegenover 223 een jaar daarvoor. Wel merkte de ILT een stijging op van het aantal ernstige ongevallen bij personeel, omdat een treinmachinist en baanwerker om het leven kwamen.

Bovendien adviseert de ILT sinds 2016 om in de laatste wagen van een goederentrein geen gevaarlijke stoffen meer te vervoeren. Dit advies volgt op een in 2016 gepubliceerd rapport over de botsing in Tilburg tussen een reizigerstrein en een trein geladen met gevaarlijke stoffen in 2015. De reizigerstrein botste achterop een ketelwagen, al had het ongeval geen ernstige gevolgen. Een vergelijkbare situatie gebeurde op 27 mei 2016, omdat de remmen van een goederentrein vastlopen. De ketelwagens van deze trein waren geladen met LPG.

Spoorveiligheid

De ILT heeft in dit jaarverslag opgemerkt dat het aantal spoorstaafbreuken in 2016 flink is toegenomen. In 2015 werden er 54 breuken geregistreerd tegenover 77 in 2016. Een gebroken spoorstaaf kan een voorloper zijn van een incident dat kan leiden tot een ongeval. Overigens behoort Nederland tot een van de vijf best presterende lidstaten van Europa als het gaat om spoorveiligheid en blijft dit naar verwachting ook zo in 2016.

Lees hier het volledige Jaarverslag Spoorveiligheid 2016

Auteur: Inge Jacobs

Inge is redacteur van SpoorPro en vaste redacteur van OVPro, het vakblad voor OV-professionals.

3 reacties op “ILT: gevaarlijke situaties door rood sein-passages toegenomen”

Henk Angenent|05.01.18|09:10

Toegegeven, sts-passages zijn verkeerd, maar wellicht kunnen de veiligheidsfetisjisten van ILT zich ook eens richten op het wegverkeer. Naar ik heb begrepen zijn er jaarlijks 5000 ongevallen met botsende, omvallende en anderszins ladingverliezende vrachtwagens. Hier ligt nog een hele markt voor vuistdikke veiligheidsrapporten open. Dat houdt de ILT-ambtenaren voorlopig wel aan het werk…

Erik Mulder|08.01.18|10:08

Heel fijn dat het zo veilig is op het spoor.
Aanhakend bij wat Henk schrijft:
Bekijken we het gehele vervoerssysteem, inclusief autoverkeer, dan kon het aantrekkelijker maken van trein t.o.v. auto (door prijs en comfort) weleens een hele kosteneffectieve veiligheidsmaatregel zijn. Op basis van ruwweg bekijken van slachtoffers per reiziger kilometer, lijkt het erop dat elke automobilist die we in de trein weten te krijgen een factor 100 veiliger reist.

John rdam|08.01.18|12:59

aansluitend op Henk: Indien de veiligheidsnormen voor het spoor zouden worden toegepast op het wegverkeer, dan zou dit per direct verboden worden wegens veel te grote risico’s voor gebruikers en omgeving. En vlak ook de grote risico’s van het vervoer van gevaarlijke stoffen over het water niet uit.
Dus goed dat de ILT het spoor in de gaten houdt, maar er zijn dus echt levensgevaarlijke braakliggende terreinen waar de ILT veel grotere resultaten zou kunnen bereiken.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.