Havenspoorlijn Rotterdam

ILT wil puntensysteem spoorveiligheid in Rotterdamse haven

Er moet een puntensysteem komen om de veiligheid van goederentreinen te duiden. Die aanbeveling doet de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) in het maandag verschenen rapport ‘Staat van mainport Rotterdam 2021’. In de Rotterdamse haven wordt al een dergelijke methode gebruikt om de veiligheid van vrachtschepen te duiden met een cijfer. In het rapport meldt de ILT dat in de haven Rotterdam ongeveer 55 ongevallen met goederentreinen per jaar gebeuren.

Met alle betrokken partijen in de scheepvaart is een minimumniveau en ambitie geformuleerd, waartegen dit wordt afgezet. Volgens de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) zou er een soortgelijke methodiek moeten komen voor de andere modaliteiten, waaronder spoorgoederenvervoer. In het rapport meldt de ILT dat in de haven Rotterdam ongeveer 55 ongevallen met goederentreinen per jaar gebeuren. Dit zijn zowel kleine als grote ongevallen. Vaak gaat het om incidenten en ongevallen van beperkte omvang en met geringe materiële schade.

Bij het transport van gevaarlijke stoffen in bulk werden in 2019 in totaal 26 ongevallen geregistreerd waarvan twaalf met een trein. Bij containers met gevaarlijke stoffen waren er 115 incidenten waarvan 20 containers die op dat moment werden vervoerd per spoor, truck of binnenvaartschip. Volgens het rapport wordt ongeveer 1 procent van de gevaarlijke stoffen in Nederland per spoor vervoerd. In de meeste gevallen worden deze door een buisleiding van producent naar afnemer getransporteerd.

7 procent wagons voldoet niet

Van de ruim 15.000 ketelwagens die in 2019 door de Rotterdamse haven reden, had 66 procent een brandbare stof aan boord, 18 procent een toxisch gas en 10 procent toxische vloeistoffen. 240 reservoirwagens werden gecontroleerd door de ILT in de periode tussen 2018 en 2019. Hierbij werd onder meer gekeken naar de technische staat van de wagons, de belading en de documentatie van de belading. Ongeveer 7 procent voldeed niet aan de Europese regeles voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over het spoor (RID). Vaak ging het over administrative overtredingen. Bij de (tank)containerwagons was dit 18 procent.

De ILT signaleert een enorme toename van het vervoer over het spoor, in 2019 waren er meer dan 35.000 goederenbewegingen over de Havenspoorlijn tegenover 30.950 een jaar eerder. Om te voorkomen dat het aantal incidenten evenredig stijgt, doet de inspectie in zijn rapport de aanbeveling om de methodiek voor het beoordelen van de ‘nautische veiligheid’ in de haven van Rotterdam uit te breiden naar alle modaliteiten. De Havenmeester ontwikkelde voor de schepen in de haven een methode om hun veiligheid te duiden in een cijfer.

Verbeterpunten

“Hierdoor kunnen de betrokken partijen gezamenlijk beoordelen of het veiligheidsniveau voldoet aan de gemaakte afspraken, doelen en ambities. En waar concrete verbeterpunten nodig zijn. Voor het transport over het spoor en de weg zijn dergelijke afspraken niet gemaakt”, schrijft de Inspectie in het rapport. Zij beveelt aan dat voor spoor en weg een vergelijkbare methodiek wordt ontwikkeld, om de veiligheid te kunnen beoordelen.

In het rapport worden ook de problemen met achterstallig onderhoud van het spoor op de havenspoorlijn, de problemen met de blusvoorziening en de wissels op Kijfhoek aangehaald. Maar ook het verbeterplan dat er voor moet zorgen dat de staat van spoor in de Rotterdamse haven in 2025 weer stabiel is. “De spoorinfrastructuur is oud en verkeert in een kwetsbare staat van onderhoud. Dit geldt zowel voor de Havenspoorlijn als voor het rangeerterrein Kijfhoek. Deze laatste ligt weliswaar buiten de geografische afbakening van de Rotterdamse haven, maar speelt wel een essentiële rol in de aan- en afvoerlogistiek van de haven per spoor.”

Incidenten

Bij de registratie van ongevallen op het spoor maakt ProRail onderscheid tussen verschillende soorten ongevallen en verschillende schalen voor de ernst van een ongeval. In onderstaande figuur staat het aantal en de aard van de ongevallen en incidenten die plaatsvonden op de Havenspoorlijn in de periode 2015-2019. Hierbij gaat het veelal om ongevallen met lage snelheid met relatief beperkte impact.

Bij significante/ernstige ongevallen is er sprake van: eén of meer dodelijke slachtoffers of zwaargewonden, een totale schade van 150.000,- euro of meer, of een stremming van een hoofdspoorbaanvak van zes uur of langer. In 2018 en 2019 waren in de mainport Rotterdam 40 incidenten op weg, spoor of binnenvaart met (tank)containers met gevaarlijke stoffen. Dus gemiddeld 20 per jaar. In de meeste gevallen (87 procent) gaat het om lekkage van tankcontainers. Deze incidenten vonden hoofdzakelijk plaats op bedrijfs- (40 procent) en rangeerterreinen (40 procent).

Ongeveer 10 procent (57.000) van de (tank)containers gaat via het spoor. Circa 40 procent wordt vervoerd over de weg; 230.000 (tank)containers. De rest, zo’n 20 procent, wordt vervoerd via binnenwater. Dit komt neer op 115.000 (tank)containers.

In 2018 en 2019 hebben zich in de mainport Rotterdam (inclusief Kijfhoek) 24 incidenten voorgedaan met reservoirwagens met gevaarlijke stoffen in bulk. Dus gemiddeld twaalf per jaar. Alle incidenten in 2018 en 2019 hebben plaatsgevonden op rangeerterreinen. 78 procent van de gebeurtenissen betrof (druppel)lekkages.

Eerste editie

Het was de eerste keer dat de ILT een Staat van mainport Rotterdam uitbrengt. Dit in navolging van de al drie keer verschenen Staat mainport Schiphol. “De Staat laat zien dat er vele partijen bij het toezicht betrokken zijn, maar dat het totaalplaatje ontbrak”, aldus inspecteur generaal Jan van den Bos.

Bekijk hier het hele rapport

“De optelsom van gegevens brengt risico’s beter én in samenhang in beeld. Bij het samenstellen van deze Staat hebben een groot aantal organisaties en diensten gegevens aangeleverd en meegedacht. Het is hopelijk een opmaat voor verdere samenwerking en versterking van de keten. Ik nodig alle partijen dan ook uit om de Staat de komende jaren door te ontwikkelen.”

Lees ook:

Auteur: Paul van den Bogaard

Paul van den Bogaard is redacteur van SpoorPro.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.