Haven Antwerpen, bron: Havenbedrijf Antwerpen

Studie bepleit nieuwe strategie voor Belgisch spoorgoederenvervoer

Bundelen van goederen, beprijzen van het wegvervoer, integraal overheidsbeleid en een sterke marktautoriteit kunnen de concurrentiepositie van het spoorgoederenvervoer in België ten opzichte van andere vervoersvormen verbeteren. Dat zijn enkele conclusies uit een gezamenlijk onderzoek van de universiteiten van Antwerpen en Luik die zij donderdag in Brussel presenteerden.

Het onderzoeksproject Brain-trains is uitgevoerd in opdracht van Belspo, de Federale instelling voor Wetenschapsbeleid in België. De wetenschappers van Brain-trains onderzochten nieuwe strategieën voor de ontwikkeling van het intermodale goederenvervoer per spoor.

In 2007 is de markt voor het spoorgoederenvervoer geliberaliseerd. Uit het onderzoek blijkt dat dit er uiteindelijk toe heeft geleid dat spoorvervoerders hun businessmodellen en strategieën vernieuwden, waardoor de productiviteit en winstgevendheid is toegenomen. Frank Troch van de Universiteit Antwerpen: “Zij bleven niet bij de pakken neerzitten en slaagden erin om aan te tonen dat spoor niet alleen sociaal rendabel, maar ook economisch rendabel kan zijn.”

Dat is onder meer te zien aan het succes van Belgische spoorgoederenvervoerder Lineas, voorheen volledig in handen van de nationale spoorwegmaatschappij NMBS, maar in 2015 deels geprivatiseerd.

Randvoorwaarden

Een verdere toename van het spoorgoederenvervoer is volgens de onderzoekers geen vanzelfsprekendheid, want de vrachtwagen is volgens professor Thierry van Elslander van de Universiteit nog ‘steeds koning’. Daarom moet volgens hem eerst een gelijk speelveld komen. Dat kan volgens hem onder meer door het wegvervoer te beprijzen. “Je ziet dat beprijzen van het wegtransport de afgelopen jaren al een positieve impact heeft gehad op het spoorgoederenvervoer.”

Daarnaast wijst de professor op het belang van een goede marktwaakhond, waar het volgens hem nu nog aan ontbreekt. “Het is cruciaal dat er een goede en sterke marktregulator is, die een goede marktobservatie doet en effectief marktmacht van grote operatoren kan beperken.” Tegelijkertijd is het volgens hem ook belangrijk dat de marktautoriteit invloed uitoefent op nieuwe spelers die de Belgische spoormarkt betreden.

Sociale impact

Uit het onderzoek blijkt dat spoorgoederenvervoer ten opzichte van wegvervoer 25 procent meer impact kan hebben op de nationale economie. Ook heeft deze sector een positievere invloed op de werkgelegenheid, vertelt onderzoeker Frank Troch van de Universiteit Antwerpen. “Per extra werkkracht die actief is in het spoorgoederenvervoer, worden vier extra werkposten binnen de nationale economie gecreëerd. Voor het goederenvervoer via de weg zijn dit slechts twee additionele banen.”

Een nog betere rentabiliteit van het spoorgoederenvervoer kan volgens de onderzoekers worden gerealiseerd door een maximale beladingsgraad te behalen. Van Elslander: “Door het bundelen van goederen kunnen operationele kosten tot een minimum herleid worden. Hierbij is het belangrijk om te luisteren naar de behoeftes van de klanten en de dienstverlening hier op af te stemmen. Daarnaast is ook een belangrijke rol weggelegd voor Infrabel en de overheid, om de initiatieven tot ontwikkeling en innovatie vanuit de sector zelf te ondersteunen.” In het onderzoeksproject is een toolbox ontwikkeld die door de sector kan worden gebruikt.

Integraal overheidsbeleid

Tijdens het congres werd verder ook duidelijk dat meer integraal overheidsbeleid kan helpen om de concurrentiepositie van het spoorgoederenvervoer verder te verbeteren. Van Elslander: “De overheid moet zich zo organiseren dat de verschillende overheidsniveaus en -diensten maximaal op elkaar inspelen en samenwerken. Met een ongecoördineerde beleidsimplementatie gaan niet alleen kostbare publieke middelen verloren, maar wordt spoorintermodaliteit heel lastig, waarbij individueel goedbedoelde maatregelen elkaar zelfs kunnen tegenwerken.” Volgens hem komt het nu regelmatig voor dat overheden soms in een tegengestelde richting bewegen en dat werkt volgens hem contraproductief.

Volgens Belgische minister François Bellot van Mobiliteit is dit onderzoek een eerste belangrijke stap in ‘een betere governance’ van de spoorgoederensector. “Ik deel de mening van de onderzoekers dat samenwerking tussen alle betrokkenen en beleidsmedewerkers daarbij van belang is.”

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en adjunct-hoofdredacteur van de vakwebsites van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.