Ongeluk op spoorovergang Hooghalen, bron: ProRail

NS en ProRail nemen direct veiligheidsmaatregelen bij NABO’s na rapport over Hooghalen

De NS en ProRail nemen per direct maatregelen om de risico’s van Niet Actief Beveiligde Overwegen (NABO’s) in te dammen. Zes ervan worden met spoed opgeheven, bij vier geldt met ingang van donderdag 11 maart een snelheidsverlaging en bij nog eens 17 NABO’s volgen op korte termijn maatregelen.

De nieuwe veiligheidsmaatregelen volgen op de presentatie van het afgeronde onderzoek naar het ongeluk in mei vorig jaar op een onbewaakte spoorwegovergang in Hooghalen in de provincie Drenthe. Daarbij kwam een 58-jarige NS-machinist om het leven na een botsing met een trekker.

Het rapport stelt dat er op bepaalde NABO’s voor lange en/of zware voertuigen te weinig tijd is om over te steken. ProRail heeft 137 onbeveiligde spoorwegovergangen geïdentificeerd waar deze situatie zich kan voordoen. Van dat aantal komt de NS komt er 109 tegen.

Snoeiharde conclusies

FNV noemt de conclusies van het rapport “snoeihard” en vindt dat NS en ProRail onterecht veilig dachten te leunen op de ‘soepelere EU-normen’ die de oude Nederlandse normen van onder andere zichtlijn en botsbestendigheid hebben vervangen. “Nergens is bepaald dat vervoerders die ‘Nederlandse normen’ moesten vervangen voor de soepelere EU-normen. Dat zijn keuzes van onder andere NS zelf geweest”, aldus de vakbond.

Een van deze EU-normen is de botsbestendigheidsnorm (EN 15227). Bij het ongeval in Hooghalen werd het pas kort voor de botsing duidelijk dat er een ongeval dreigde, waardoor vluchten voor de machinist niet haalbaar had en de machinist weinig handelingsopties op. Op circa 120 meter voor de overweg heeft de machinist getyfoneerd en daarna een snel remming ingezet. De beschikbare remafstand was echter veel korter dan wat een SNG nodig heeft bij een snelheid van 138 kilometer per uur om een botsing te voorkomen. Ook was de beschikbare tijd voor een vluchtmanoeuvre korter dan wat daarvoor nodig is.

Botsvoorzieningen

Simulatie en veldonderzoek hebben uitgewezen dat de botsvoorzieningen van de SNG bij de botsing in Hooghalen gefunctioneerd heeft zoals ontworpen en genormeerd. Maar uit de impact van het ongeluk blijkt dat een trein die voldoet aan de botsbestendigheidsnorm (EN 15227) geen garantie dat de veiligheid van de machinist gewaarborgd is bij elk type botsing.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid pleitte in 2016 naar aanleiding van een dodelijk ongeluk in Dalfsen onder meer om de Europese norm voor botsveiligheid van treinen (EN-15227) zo aan te scherpen dat de overlevingsruimte voor de machinist – los van de mogelijkheid van een vluchtmogelijkheid – zich bij de bestuurdersstoel moet bevinden. De wijziging van deze Europese norm loopt op dit moment nog.

Bij de botsing in Hooghalen botste de trein met hoge snelheid op een zware oplegger, waarbij de laadbak is losgekomen van het onderstel. Geen enkele NS-trein die voldoet aan deze botsbestendigheidsnorm is bestand tegen een botsing met een dumperonderstel-combinatie zoals in Hooghalen wordt in het onderzoek geconcludeerd. “Door de aanname dat een trein die aan de norm voldoet een veilige trein is, is NS zich niet bewust geweest van de beperkingen die het materieel heeft in de context van de Nederlandse omgeving”, stellen de onderzoekers vast.

Hinder voor reizigers niet uitgesloten

Op 28 locaties geldt een hoog risico voor zwaar verkeer, waar dan ook per direct maatregelen genomen worden. Zoals gezegd worden zes NABO’s met spoed opgeheven. Daarnaast wordt bij vier onbeveiligde spoorwegovergangen een tijdelijke snelheidsbeperking (TSB) ingevoerd.

Bij de eerder genoemde 17 onbeveiligde spoorwegovergangen worden de komende tijd veiligheidschecks uitgevoerd ter voorbereiding op een TSB tot 90 kilometer per uur. Of de reizigers daar hinder van zullen ondervinden, kunnen de partijen nog niet zeggen. “NS en ProRail willen bij nieuwe snelheidsbeperkingen de overlast voor reizigers zoveel mogelijk beperken, maar kunnen dat niet op voorhand uitsluiten”, zo zeggen ze.

Een locatie blijft over. De aldaar woonachtige boer mag tot aan het einde van het jaar, wanneer deze NABO gesloten moet zijn, alleen nog onder begeleiding van een zogeheten “procedure bijzondere oversteek” met zwaar wegverkeer van de overgang gebruik maken.

Verdere maatregelen

ProRail werkt tenslotte in overleg met vervoerders en decentrale overheden aan tijdelijke maatregelen die op korte termijn bij de overige 109 NABO’s ingevoerd kunnen worden. Van de in totaal 277 onbeveiligde spoorwegovergangen zijn er de afgelopen drie jaar 67 helemaal opgeheven.

De NS, op hun beurt, gaat de kleurstelling van de treinen wijzigen. “Op basis van dit onderzoek heeft NS besloten om de kleurstelling van de nieuwe NS livery voor VIRMm 2-3, ICNG NL, ICNG B, Vectron en de huidige SNG aan te passen”, aldus de vervoerder. Machinisten op sprinters reden sinds het ongeluk overigens ook al met de frontlampen op een fellere stand, om zo de zichtbaarheid te vergroten.

Eerdere ongelukken met groot materieel

Het is niet voor het eerst dat wordt vastgesteld dat het lastig is voor lange en zware voertuigen om een spoorwegovergang over te steken. De Onderzoeksraad concludeerde in 2015 na een dodelijk ongeval in Dalfsen, waarbij een machinist van Arriva om het leven kwam, dat er een procedure moet worden ingericht voor weggebruikers die zonder extra informatie niet kunnen oversteken. Ook gaf de Raad als aanbeveling mee om een alarmeringssysteem te implementeren, waarmee een overweggebruiker in problemen alarm kan slaan en dat machinisten gewaarschuwd worden voor een geblokkeerd spoor.

Naast ongelukken met groot materieel, zijn er ook andere dodelijke ongevallen op NABO’S te betreuren. Afgelopen zondag kwam in Twente nog een 21-jarige maaltijdbezorger om het leven bij een NABO. Zijn bestelbusje werd geschept door een goederentrein.

Lees hier het volledige rapport over Hooghalen.

Lees meer: 

Onbeperkt lezen?

Ontwikkel jezelf met vakblad SpoorPro.nl.

Krijg onbeperkt toegang tot vakinformatie over de spoormarkt.

1 maand gratis proefabonnement

Auteur: Nick Augusteijn

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.