Hanzelijn met het station Kampen in aanbouw, foto: Freddy Schinkel

‘ERTMS is twintig jaar na dato nog steeds niet interoperabel’

Interoperabiliteit van ERTMS was bij de eerste plannen voor het Europese beveiligingssysteem de heilige graal. Hoe staat het er twintig jaar verder voor met de Europese integratie van het systeem? ERTMS-deskundige Michiel Veltman van Ricardo Rail legt dit uit in zijn column voor SpoorPro.



COLUMN – Toen ik voor het eerst van ERTMS hoorde, trok ik gelijk de parallel met vliegtuigen. Alle vluchtverkeersleidingen zijn gekoppeld met elkaar en spreken een uniforme taal met de piloten. Afspraken over landings- en startbaan maken dat deze internationaal herkenbaar zijn. 

Voor ERTMS blijkt niets minder waar. Interoperabiliteit was de heilige graal, maar lopende de tijd zijn meerdere doelen – en zeker niet onterecht – gesteld aan ERTMS. Maar wat ik mij nog steeds afvraag is hoe interoperabel ERTMS na 20 jaar eigenlijk al gebruikt wordt.

ERTMS-baanvakken

Inmiddels zijn in Nederland grofweg vier ERTMS-baanvakken gebouwd die allemaal niet gelijk zijn aan elkaar. Dat voor ieder baanvak een ‘eigen’ toelating voor treinen doorlopen moet worden is het gevolg. Bijvoorbeeld omdat de aard en volgorde van het berichtenverkeer tussen trein en baan per baanvak verschilt, ook al voldoen beide aan de Europese specificaties – de subset – voor ERTMS. Gaat de trein de grens over, dan zijn er zelfs meer verschillen.

Binnen de mogelijkheden van de subset is veel ruimte voor interpretatie. Ik noem deze interpretatie van de specificaties het ERTMS-jargon. Het ERTMS-jargon komt steeds terug op tenminste twee zaken. Ten eerste de berichten tussen baan en trein. Bijvoorbeeld dat de trein een baandeel op mag rijden waarbij ‘het sein op groen staat’. Ten tweede het gesprek tussen machinist en verkeersleiding. Het is geen geheim dat het nationale vocabulaire één-op-één wordt vertaald naar ERTMS-termen.

Baseline-versies

En wat het er ook niet eenvoudiger op maakt, is dat meerdere versies van de subset geldig zijn. De meest recente en toekomst vaste versie (voorlopig dan) is de zogenaamde ‘baseline 3’ versie. De ERTMS-baanvakken in Nederland zijn baseline 2 of zelfs ouder zoals de Hogesnelheidslijn van Amsterdam via Rotterdam naar de Belgische grens. 

En met ouder bedoel ik dat daar geen actuele baseline tegenover staat maar gebaseerd is op ontwerpkeuzes uit die tijd. En wat voor het spoor geldt, geldt ook voor de treinen. Hoe dan ook, de Baseline 3 treinen komen eraan, maar zullen niet optimaal presteren zonder aanpassing van de baan.

Na 20 jaar is de toegepaste ERTMS nog steeds niet zodanig interoperabel zoals het ooit bedoeld was. En dat is precies het punt vandaag de dag. De inspanning ligt vooral in het bijhouden van de ontwikkelingen in Europa enerzijds en ondertussen de al gebouwde sporen en treinen ‘gelijktrekken’ aan die ontwikkelingen anderzijds. Ik zie wel dat stap voor stap interoperabiliteit meer realiteit wordt. Bovendien wordt ‘onze’ ERTMS ook mondiaal op steeds grotere schaal toegepast. En hoe meer gebruikers, hoe meer interoperabel het systeem wordt. Laten we vooral dát stimuleren.

Auteur: Michiel Veltman

Michiel Veltman is systeemdeskundige spoorwegveiligheid en senior adviseur bij Ricardo Rail.

15 reacties op “‘ERTMS is twintig jaar na dato nog steeds niet interoperabel’”

Marc Busio|31.08.17|12:17

Zoals zoveel Europese projecten is ook ERTMS een grote mislukking. Te duur en te ingewikkeld voor een transportsysteem dat nog uit de negentiende eeuw dateert en daar nog steeds de erfenis van meedraagt, d.w.z. erg nationaal georganiseerd. Het past helemaal in het bureaucratische denken van Brussel om daar met een technisch systeem verandering in te willen brengen. Verdere investering hierin is weggegooid geld en in politiek Den Haag is dit inmiddels ook doorgedrongen.

Rian van der Borgt|31.08.17|12:31

Marc Busio: heb je ook een alternatief? Alleen maar iets afkraken is wel erg gemakkelijk.

Arco Sierts|31.08.17|12:38

@Marc: 100% mee eens dat er nog veel te verbeteren valt en dat de kern van de problemen in de erfenis van nationale organisatie zit, maar het zou IMHO fataal zijn voor de toekomst van het spoor om ERTMS nu maar gewoon aan de kant te gooien. Dat is te gemakkelijk gezegd.
Verder ben ik het ook 100% met je eens dat de huidige ‘technische aanpak’ een typisch Brussel-burocratische benadering is die gedoemd is te mislukken.
Maar dat verdere investeringen weggegooid geld is: neen. Het moet anders.

Jack Van Hoof|31.08.17|13:02

Infrastructuur pas je niet zomaar op grote schaal aan, dat is duidelijk. Wellicht ware het beter om de “oude” infrastructuur als gegeven te hanteren en alles in te zetten op intelligentie in de trein. De vergelijking dringt zich op met de ontwikkelingen rondom zelfsturende voertuigen op de weg en samenwerkende drones in de lucht. Software laat zich gemakkelijker (en goedkoper) aanpassen dan infrastructuur. De ontwikkelingen en daarmee de mogelijkheden op dat gebied gaan sneller dan ooit.

Hans-Willem Vroon|31.08.17|13:21

Stop uitrol ERTMS in Nederland! ERTMS is geldverspilling van belastingbetalers en vervoerders. Slimme dwarsliggers + ATO is prima alternatief. Waarom voorop lopen met zeer kostbare niet beproefde technologie waaraan alleen enkele buitenlandse leveranciers goed geld verdienen? Volg de slipstream van Duitsland. Geen goederenvervoerder en verlader en accepteert de extra kosten en kinderziektes. ERTMS kent geen meerwaarde. Wie over kostenverlagingen rept, leeft in een droom die bedrog is.

Mark|31.08.17|15:34

@Hans-Willem Vroon
Niet beproefde technologie? Op de Betuweroute & HSL-Zuid ligt ERTMS er al 10 jaar, daarnaast de Kijfhoek, Havenspoorlijn, Maasvlakte/Waalhaven, Hanzenlijn & Amsterdam-Utrecht. Op één baanvak na worden al deze baanvakken dagelijks gebruikt.
Zwitserland is grotendeels over op Level2, net als Denemarken & België.
Het systeem is niet nieuw, en met Baseline3 (waar de leden van de ERA zich mee geconformeerd hebben) is de harmonisatie van bestaande & nieuwe baanvakken in EU een feit.

Gabby van Meer|31.08.17|15:43

Kijk eens naar zelfrijdende en zelfremmende auto’s of naar voetbalrobotjes. Allemaal moderne, betaalbare techniek op basis van interoperabele industrie standaarden. Met deze techniek moet het toch lukken om alle functionaliteit invulling te kunnen geven voor een railsysteem.
Het is maar goed dat de ERTMS discussie 20 jaar heeft geduurd en nog maar weinig is geïnvesteerd. Beter ten halve gekeerd dan geheel verdwaald. Nu kunnen we een systeemsprong maken en deze nieuwe technieken een boost geven!

Arco Sierts|31.08.17|21:19

@Gabby: het antwoord is een simpel nee. Alle door jou genoemde technieken hebben in de verste verten niet het betrouwbaar- en veiligheidsniveau dat we van spoor (of luchtvaart, of kerncentrales, of electronisch bankieren) verwachten.

Arco Sierts|31.08.17|21:21

@Hans-Willem: kan je ff uitleggen wat je met ‘slimme dwarsliggers’ bedoeld? Ik voel me af en toe ook wel zo, maar waarschijnlijk bedoel je iets anders.

Gabby van Meer|01.09.17|12:04

Beste Arco, misschien stellen we wel oneigenlijk hoge eisen aan toekomstige systemen terwijl de bestaande systemen dit level in de praktijk ook niet halen. Het zal niet voor het eerst zijn dat ‘de veiligheidskaart’ wordt getrokken om een niet realistisch besluit te forceren.

Michiel de Wijs|03.09.17|10:11

ERTMS heeft 2 hele grote nadelen: 1. de beloofde voordelen ten opzichte van meer capaciteit op het spoor, minder of geen kans op passage STS en kunnen doorrijden aan de grens onder hetzelfde systeem zijn totaal niet waargemaakt. 2. Het systeem is heel erg duur, en doordat de beloofde voordelen niet zijn en worden gehaald is de investering weggegooid geld. Heel veel weggegooid geld. Het oude systeem ATB aangevuld met VV functioneert beter!(storingsvrij) en je hebt alleen de lage onderhoudskosten.

Michiel de Wijs|03.09.17|10:13

Zwitserland en Duitsland zien dit ook, en praten intern over stoppen-niet verder investeren in ERTMS. België is een ander verhaal, die hebben geen toereikend bestaand systeem. Er is ook nog steeds geen oplossing om beveiligd te kunnen rangeren onder ERTMS, een groot veiligheidsrisico.

Gabby van Meer|03.09.17|22:03

Als we de veiligheid echt willen verhogen moeten we inzetten op onbemenst rijden. Wel een gastheer of gastvrouw aan boord natuurlijk, maar m.b t. De besturing de human factor tot een minimum beperken. Maar daar roer ik een ander taboe aan misschien.

Johan Tromp|05.09.17|16:06

Laten we het ook van een positive kant bekijken de ontwikkeling loopt langzaam maar er is vooruitgang. Grens overschreidend verkeer heeft nu nog steeds meer treinbeveiligingssystemen en ook meerspanningssystemen aanboord. Die elkaar kunnen beinvoeden. Machinsten moeten alle systemen en nationale regels kennen. Met ERTMS kan dit tot 1 systeem worden terug gebracht.
Laten we wel wezen we proberen in heel Europa systemen die voor lange tijd gebouwd zijn vervangen door een modern Europees systeem.

Marco van Zoen IEC|06.09.17|06:09

Dus ATB moet nog minstens 20 jaar meegaan…..

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.