De treinsimulator FAME van Movares bij Railcenter in Amersfoort

Treinsimulator NS meet rijgedrag van machinisten

Gepubliceerd op 24-08-2017 om 11:38

Ingenieursbureau Movares heeft in opdracht van spoorvervoerder NS een simulator ontwikkeld, waarmee onderzoek wordt gedaan naar het rijgedrag van machinisten. Bijzonder aan deze simulator is dat de cabine is geprint door een 3D-printer met enorme robotarmen, waardoor de verschillende delen van de bestuurdersruimte op levensecht formaat zijn afgedrukt. De stuurtafel van deze simulator is gebaseerd op de Sprinter Lighttrain (SLT) van NS en werd tijdens de opening van het Railcenter op 15 juni voor het eerst aan het publiek getoond.

“De komende jaren zijn er allerlei ontwikkelingen waar machinisten mee te maken krijgen zoals de introductie van het Europese beveiligingssteem ERTMS en hoogfrequent rijden op het Nederlandse spoor. Dat betekent dat machinisten meer informatie moeten verwerken tijdens de rit. Met deze simulator onderzoekt NS in hoeverre de machinist afgeleid wordt door deze extra informatie”, aldus manager Visuals Jan Beumer van Movares.

Hoogfrequent spoor

“Bij het hoogfrequent rijden volgen treinen elkaar straks sneller op. Een machinist krijgt daarbij bijvoorbeeld informatie over de trein die voor hem rijdt. Doordat machinisten steeds meer informatie erbij krijgen, heeft dit effect op hun gedrag. Het doel van het onderzoek is om te kijken wat de impact is van nieuwe zaken die worden geïntroduceerd in de cabine van de trein.”

“In deze simulator werken we ook met eyetrackers die de oogbeweging van de bestuurder volgt. Het is belangrijk voor NS om te weten of de machinist iets opmerkt. Zijn ze in staat om binnen enkele seconden informatie te verwerken en daarna hun ogen weer op de weg te richten?”

Doorontwikkeling

De simulator die in het Railcenter staat, is een doorontwikkeling van een simulator die Movares in 2014 op de SpoorParade in Amersfoort presenteerde. “Daarbij werkten wij met virtueel traject dat via een virtuele bril was af te leggen.”

Tijdens RailTech 2015 in de Jaarbeurs in Utrecht demonstreerde het ingenieursbureau een uitbreiding hiervan met een virtuele machinistencabine met een virtuele handbediening. “Wat we hebben geleerd van deze simulator is dat zelfs bedreven machinisten vanwege de virtuele handen te veel bezig waren met het maken van de juiste handbeweging. Daarom hebben we bij de simulator die we voor het Railcenter bouwden, besloten om de handel en de noodknop weer fysiek te maken. Alle overige zaken zijn virtueel.”

Simulatiemodel

“NS heeft ons naar aanleiding van RailTech 2015 de opdracht gegeven om een simulatiemodel te maken waarmee onderzoek gedaan kan worden naar het rijgedrag van machinisten. Dat is te volgen met een 3D-bril met eyetracking en allerlei technieken om te zien wanneer een machinist en door welke apparatuur een machinist afgeleid kan worden.”

De opdracht van NS moest binnen twee maanden uitgevoerd worden, omdat op de simulator voor de officiële opening van het Railcenter gereed moest zijn. “We hebben vanuit NS een begeleider gekregen, Menno Okkes die ons van de benodigde informatie kon voorzien en beslissingen kon nemen. De tijdsdruk zorgde ervoor dat we snel schakelden en dit heeft ons geholpen bij de realisatie.”

Treincabine met robotarmen geprint

Architect Peter Heideman bij Movares heeft het ontwerp gemaakt. Danny Prinsen van Movares heeft hier vervolgens een 3D-model van gemaakt. “Het motion platform, dat alle bewegingen van en in de trein genereert, bleek niet in de lift te passen. In overleg met de aannemer van het Railcenter is het motion platform met behulp van een hoogwerker via de buitenzijde naar de tweede verdieping gebracht. Maar de cabine moest nog wel geprint worden. Er werden tien componenten geprint, die later aan elkaar werden gemonteerd. Met de inzet van de robotarm van 3D-Robotprinting was het mogelijk om delen van meer dan één meter hoog en tachtig centimeter breed te printen.”

“Toen het allemaal klaar is, is deze opbouw in elkaar gezet om te kijken of het allemaal paste. Dat is gelukt. Daarna zijn de delen uit elkaar gehaald en naar de spuiter gebracht. Die heeft het geheel wit gespoten en de desk blauw. De achterkant kreeg vervolgens blauwe strepen.”

“We kregen van NS de opdracht om een zo generiek mogelijke cabine te maken. NS gaf ons de opdracht om de cabine op de Sprinter Lighttrain te baseren. Deze cabine komt in veel treinen weer terug. In de cabine zijn vijf tablets geplaatst, waarop alle bedienpanelen staan, bijvoorbeeld de DMI van ERTMS. De schermen worden aangepast, afhankelijk van het type trein.”

 Movares en NS slaagden erin om de treinsimulator voor de opening van het Railcenter gereed te hebben.

Opdracht voor tramsimulator

Ook GVB heeft inmiddels Movares de opdracht gegeven om eenzelfde type simulator te ontwikkelen. De stadsvervoerder wil met deze simulator trambestuurders opleiden. “Het GVB heeft een tekort aan trammaterieel ten behoeve van opleidingen en heeft daarom niet voldoende mogelijkheden om bestuurders in de praktijk op te leiden. Met de simulator kunnen nieuwe trambestuurders een groot deel van het bestaande traject oefenen, zonder dat daar een bestaande tram voor nodig is”, legt Beumer uit. De tramsimulator wordt half oktober door het GVB in gebruik genomen.

FAME simulator van Movares voor NS en GVBDe simulator van Movares is modulair opgebouwd. Links het ontwerp waar NS voor heeft gekozen en rechts de cabine van stadsvervoerder GVB.

Lees ook:

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is de vaste journalist van SpoorPro en hoofdredacteur van de vakwebsites van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.