Europees_Parlement_Straatsburg

Steunmaatregelen voor de spoorsector blijken ingewikkeld en zorgen voor verdeeldheid

Landen als Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk ervaren dat het instellen van steunmaatregelen voor de spoorsector in hun land een complexe zaak is. Tegenstrijdige belangen blijken de COVID-19 pandemie te hebben doorstaan en zorgen nu voor hoofdpijn bij diverse regeringen in heel Europa.

Totdat de coronavirus-pandemie de krantenkoppen domineerde, was de gezondheid van de Duitse staatsspoorwegexploitant, Deutsche Bahn en zijn dochteronderneming DB Cargo een van de meest populaire gespreksonderwerpen van het land. DB Cargo zag zijn nettoverlies vorig jaar met maar liefst 43 procent toenemen tot 488 miljoen euro, op een omzet van 3,36 miljard euro.

Dominante staatsbedrijven

Met vijf jaar verlies op rij had de Duitse regering al een reddingsplan in voorbereiding, voordat de pandemie toesloeg. Nu is dat pakket herzien om het hele bedrijf te ondersteunen, dat blijkt een bittere pil te zijn voor onafhankelijke spelers op de Duitse markt.

Vooraan in de rij staat reizigersvervoerder FlixTrain, die een concurrerende treindienst wil aanbieden op trajecten tussen grote Duitse steden. AllRail, de alliantie van nieuwkomers in het reizigersvervoer per spoor, die particuliere Europese spoorwegexploitanten vertegenwoordigt, zegt dat de pandemie de gelegenheid biedt aan staatsexploitanten zoals DB om hun positie op de markt te versterken.

Concurrentievoordeel

“DB lijkt voortdurend gebruik te maken van crisissituaties om zijn concurrentievoordeel uit te breiden”, zegt de bezorgde algemeen directeur André Schwämmlein van FlixTrain’s moederbedrijf FlixBus. Hij heeft Eurocommissaris Margrethe Vestager verzocht maatregelen te nemen om de concurrentie op de Duitse spoorwegmarkt in evenwicht te brengen. “Een dergelijk patroon kan een gevaarlijk precedent scheppen in de Europese Unie, de klok terugdraaien van decennialange inspanningen en voorkomen dat andere particuliere spoorwegdiensten in de nabije toekomst concurrerende aanbiedingen in heel Europa lanceren.”

DB cargo

Ondertussen is ook bezorgdheid geuit over de dominante positie van DB Cargo door de in Berlijn gevestigde lobbygroep Netzwerk Europäischer Eisenbahnen (European Rail Network). Deze beweert dat staatssteun de normen bij de staatsvervoerder aantast, innovatie belemmert en dat op kosten van de belastingbetaler. Uiteindelijk zal dit volgens ERN het overheidsbeleid in de kiem smoren om de Duitse economie koolstofarm te maken.

Tijdelijke nationalisering

Voor de Britten zal deze ontwikkeling misschien bekend voorkomen. Daar wordt de trage voortgang naar een groene, op het spoor gerichte economie toegeschreven aan tegenstrijdig overheidsbeleid. In de jaren negentig droeg de Britse spoorsector zijn eigendom van het Britse spoor over bij de privatisering. In tegenstelling tot het Duitse model heeft de deregulering van de markt veel vervoerders in staat gesteld om deel te nemen in zowel reizigers- als vrachtactiviteiten – ironisch genoeg inclusief DB Cargo UK, een dochteronderneming van de Duitse staatsspeler.

Maar als noodmaatregel nationaliseerde de Britse regering in april het reizigersnetwerk. Het Office for National Statistics (ONS) zette deze week een belangrijke stap en classificeerde vervoerders die zich bezig houden reizigersvervoer opnieuw als ‘openbare niet-financiële bedrijven’. Dit plaatst hun prestaties op de nationale balans en betekent waarschijnlijk een verlenging van de noodmaatregel.

Frankrijk schrapt gebruiksvergoeding

Aangezien de infrastructuurbeheerder, Network Rail, onder toezicht van de overheid werd teruggebracht, is het goederenvervoer in feite de enige belangrijke commerciële operatie op het Britse spoornetwerk. Het betekent echter niet dat de investeringen zijn gestopt. In feite heeft Groot-Brittannië de intentie uitgesproken om zijn netwerk intensiever uit te bouwen dan de meeste Europese buurlanden.

Goederenvervoerder Fret van SNCF

De meest naaste van die buren, Frankrijk, heeft zojuist geprobeerd het goede voorbeeld te geven. Na de aankondiging van vorige week door de Franse president Macron dat een nieuw investeringsprogramma de regionale spoorwegen van het land een boost moet geven, werd deze week bekend dat de gebruiksvergoeding voor het spoor voor de rest van 2020 wordt afgeschaft en voor 2021 gehalveerd.

In navolging van zijn president kondigde de onlangs benoemde premier Jean Castex op 27 juli deze nieuwe steunmaatregel aan. Hij sprak na een rondleiding door de intermodale terminal Valenton in Bonneuil-sur-Marne in de zuidoostelijke buitenwijken van Parijs. “De regering geeft een heel krachtig signaal af, met wat gezien kan worden als de eerste stap in het herstelplan voor het goederenvervoer per spoor.”

Track Access Charges Summit 2020

De gebruiksvergoeding of track access charges zijn continue onderwerp van gesprek onder vervoerders, overheden en milieu-activisten. Alle belanghebbenden zijn het er over eens dat deze kostenpost een obstakel vormt voor de model shift en het spoor minder aantrekkelijk maakt als alternatief van vervoer over de weg. Er wordt vaak gezegd dat trucks niet betalen voor hun werkelijke effect op de infrastructuur en het milieu.

Met deze argumenten in het achterhoofd en als platform voor discussie, organiseert ProMedia het Track Access Charges Summit 2020. Dit vindt plaats op 14 en 15 oktober in Riga, Letland. Het programma is te vinden op de website van het evenement.

U las zojuist één van uw gratis premium artikelen

Uw abonnement helpt onze journalisten bij het zoeken naar de waarheid in de spoorsector.

Onbeperkt lezen? Stap nu in en profiteer van de introductieaanbieding ‘eerste maand gratis.

start 1 maand gratis proefabonnement

Auteur: Simon Walton

Simon Walton is de correspondent van SpoorPro, RailTech en RailFreight in het Verenigd Koninkrijk.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.