NedTrain, onderhoud, werkplaats, Leidschendam, treinen, NS

Alle partijen schoten tekort bij chroom-6 zaak NS-werkplaats

Er is heel veel mis gegaan tijdens het reïntegratieproject tROM van de gemeente Tilburg tussen 2004 en 2012. De ongeveer 800 langdurig werklozen die daar verplicht moesten werken aan het onderhoud van treinen in de werkplaats van NS NedTrain zijn onnodig blootgesteld aan het kankerverwekkende chroom-6. Er is hen onnodig leed berokkend. Sommigen zijn ernstig ziek geworden. En dat terwijl de gevaren bekend waren blootstelling aan de gevaarlijk stof dus voorkomen had kunnen worden. Compensatie is op zijn plaats.

De conclusies van de Onafhankelijke Commissie Tilburg Chroom-6 zijn spijkerhard. Donderdag rond het middaguur presenteerde de commissie die in 2016 werd ingesteld haar eindrapport ‘Door het stof’. Daarin heeft de commissie vooral gekeken naar de gezondheidsrisico’s van mogelijke blootstelling aan chroom-6 bij werkzaamheden bij tROM, de arbeidsomstandigheden en genomen beschermingsmaatregelen, het arbeidsregime en de verhouding tussen tROM, NS-NedTrain en het Spoorwegmuseum.

De presentatie gebeurde in aanwezigheid alle partijen die betrokken waren bij het tROM-project: de gemeente Tilburg, NS NedTrain en het Spoorwegmuseum. Over de rol van deze partijen en andere betrokken organisaties heeft de commissie geen goed woord over.

Zorgplicht gemeente Tilburg

De gemeente Tilburg schoot als werkgever tekort in haar zorgplicht door zich niet aan de Arbowet te houden en geen of toereikende beschermingsmiddelen ter beschikking te stellen aan werklozen die werkten aan treinen die bestemd waren voor het Spoorwegmuseum. Weliswaar was de gemeente niet op de hoogte van de aanwezigheid van het antiroestmiddel chroom 6 in de oude verflagen, die vrijkwam bij onder meer het schuren van de treinen, maar Tilburg heeft wel verzuimd om samenstelling van de stof te laten onderzoeken. Ook liet de gemeente de bedrijfsleiders bij tROM aan hun lot over. Ze waren niet toegerust op hun zware taak en gedroegen zich daardoor autoritair tegen de deelnemers aan het project.

NS NedTrain wist als enige partij al bij de start hoe gevaarlijk chroom 6 kan zijn, maar deelde die kennis niet met de andere projectpartners. Het bedrijf kwam ook niet in actie toen medewerkers zelf waarschuwden dat werken bij tROM onveilig was. “Schokkend”, zo oordeelde commissievoorzitter Peter van der Velden. “Het niet informeren van de partners neemt de commissie NedTrain zeer kwalijk.” De verschillen in werkomstandigheden bij tROM en bij de reguliere NS-werkplaatsen waren groot. Het ontbrak de tROM-werknemers aan goede werkkleding, mechanische ventilatie en er was geen valbeveiliging.

Gebrek aan zorgvuldigheid

Twee externe bureaus hebben ook niet op de gevaren van schuurstof gewezen toen ze ingeschakeld werden door de gemeente Tilburg bij het opstellen van een risico-inventarisatie. Ook als dat niet precies binnen hun opdracht viel, vindt de commissie toch dat ze dat hadden moeten doen. “Het gebrek aan zorgvuldigheid is zorgwekkend”, menen de onderzoekers.

De voormalige Arbeidsinspectie (tegenwoordig Inspectie SZW) schoot eveneens tekort, stelde Van der Velden. Misschien dat de inspectie wettelijk wel juist handelde, maar ze vatte haar taak volgens hem te beperkt op. Zo verzuimde de inspectie de risico-inventarisatie en het bijbehorende plan van aanpak te controleren.

Compensatie

Compensatie voor de oud-werknemers bij tROM of eventueel hun nabestaanden is op zijn plaats, meent de commissie, omdat ze lang in onzekerheid hebben geleefd. De commissie doet in het rapport voorstellen voor hoe zo’n compensatieregeling eruit moet zien. De hoogte zou moeten afhangen van de mate en de duur van de blootstelling aan chroom 6 en de ernst van de eventuele aandoening die de slachtoffers hebben opgelopen. Dan moet het wel gaan om ziektes die mogelijk verband houden met het werken met chroom-6, zoals onder meer longkanker, chronische longziektes en allergieën.  Er zou ook een onafhankelijk steunpunt ingericht moeten worden.

Met het rapport wil de commissie voorkomen dat dit soort incidenten zich vaker voordoen, ook elders in het land. Die situatie in Tilburg staat niet op zichzelf. Er zijn meer risicovolle werkplekken, in het bijzonder als mensen er met chroom-6 in aanraking kunnen komen. “Elke werkende die gezondheidsschade oploopt is er een te veel”, aldus Peter van der Velden.

Excuses

Na afloop van de presentatie van het rapport boden NS, gemeente Tilburg en het Spoorwegmuseum hun excuses aan aan de slachtoffers. “Dit had niet zo mogen gebeuren”, aldus burgemeester Theo Weterings van de gemeente Tilburg. “Er zijn zaken niet goed gegaan. Daar lopen wij niet voor weg. Een veilige werkomgeving gaat boven alles”, zei NS-bestuurder Susi Zijderveld. “Wij zullen hier lessen uit trekken.”

Hoewel de drie partijen zeiden blij te zijn dat het rapport er nu ligt, konden ze nog niet inhoudelijk reageren. Dat doen ze uiterlijk volgende week woensdag.

Auteur: Yvonne Ton

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.