Spoorwegramp Harmelen

Snelheidsmeter te zien in expositie over treinramp Harmelen

Het is de boeken ingegaan als de grootste treinramp in de Nederlandse geschiedenis: de spoorwegramp in Harmelen op 8 januari 1962. Omdat het op 8 januari 2022 precies 60 jaar geleden is dat dit ongeluk gebeurde, staat het Spoorwegmuseum hierbij stil met een bescheiden expositie. Nieuw is de snelheidsmeter van een locomotief, een ‘stille getuige’ van het drama.

Op 8 januari 1962 botsten bij Harmelen twee treinen frontaal op elkaar bij dichte mist. De ravage was enorm, het aantal slachtoffers hoog. Met 93 doden en 52 gewonden is het tot op de dag van vandaag de grootste treinramp uit de Nederlandse geschiedenis.Op 8 januari 2022 is het precies 60 jaar geleden dat het ongeluk plaatsvond, reden voor het Spoorwegmuseum om met een kleine expositie stil bij te staan deze nationale ramp.

Wat was de oorzaak van de ramp, en wat waren de gevolgen? Daar probeert het Spoorwegmuseum in de expositie inzicht in te geven. Bijzonder onderdeel is de onlangs aan het museum geschonken snelheidsmeter van locomotief die bij de ramp betrokken was. Het ongeval in Harmelen was destijds de aanleiding voor het versneld invoeren van Automatische Treinbeïnvloeding (ATB), het nationale spoorbeveiligingssysteem van Nederland.

Dichte mist in de polder bij Harmelen

Op 8 januari 1962 hing er een dichte mist in de polder bij Harmelen. Om 9.15 uur vertrok stoptrein 464 uit Woerden richting Breukelen met circa 180 reizigers aan boord. Uit de andere richting naderde vanuit Utrecht sneltrein 164 met bestemming Rotterdam. De trein met 11 rijtuigen en circa 900 inzittenden had 6 minuten vertraging.

Met een vaart van 125 kilometer per uur passeerde de sneltrein een geel sein, het teken om af te remmen. De machinist merkte, waarschijnlijk door de dichte mist, dit gele sein niet op. Met fatale gevolgen. Op het moment dat de machinist het rode sein zag was het te laat.

Spoorwegramp Harmelen. Bron: Spoorwegmuseum
Spoorwegramp in Harmelen. Bron: Spoorwegmuseum

Dag van nationale rouw

Ondanks de remming botste de sneltrein in volle vaart op de stoptrein. De ravage was enorm en het aantal slachtoffers was hoog. Het ongeluk maakte veel los in Nederland en de beelden maakten diepe indruk. Op 12 januari werd een dag van nationale rouw afgekondigd. Koningin Juliana onderbrak haar wintersportvakantie in Lech om gewonden en nabestaanden te bezoeken en een hart onder de riem te steken. Ook bezocht zij de Buurkerk in Utrecht waar de slachtoffers in dichte kisten lagen opgebaard.

Snelheidslocomotief van de sneltrein

De foto’s van de ravage na het ongeluk laten zien hoe heftig de gevolgen waren. In een filmpje vertellen overlevende André Smeding en nabestaande Robert Tiggelman hun aangrijpende verhaal. Ir. A.M. Tordoir, districtsingenieur voor de tractie van NS, deed op de dag van het ongeluk onderzoek op de rampplek. Hij nam daarbij de snelheidsmeter van Locomotief 1131, de locomotief van de sneltrein, mee voor onderzoek.

De meter geeft 107 kilometer per uur aan. Dat was de snelheid van de trein had toen de botsing gebeurde. De snelheidsmeter is door de nazaten van Ir. A.M. Tordoir aan het museum geschonken. Het is een stille getuige van het drama in Harmelen. Oorzaak van het ongeluk was een menselijke fout.

Om herhaling te voorkomen eiste de toenmalige Spoorwegongevallenraad dat NS zo snel mogelijk begon met de invoering van een waarschuwings- en correctiesysteem als hulpmiddel voor machinisten. Hieruit kwam Automatische Treinbeïnvloeding (ATB) voort.

Spoorwegramp Harmelen

Lees ook:

U las zojuist één van de gratis premium artikelen.

Wilt u onbeperkt lezen? Sluit nu een gratis proefabonnement af en 

krijg onbeperkt toegang tot vakinformatie over de spoormarkt.

1 maand gratis proefabonnement

Auteur: Hendriëlle de Groot

1 reactie op “Snelheidsmeter te zien in expositie over treinramp Harmelen”

Tabe Annema|13.12.21|22:22

Met interesse heb gelezen over de inrichting van een kleine expositie over de treinramp uit 1962.
Wordt er op de herdenkingsdag ( 8 januari 2022) in het museum aandacht aan besteed ?
Ik zou dat als overlevende uit die ramptrein graag bij willen wonen.

met vriendelijke groet
T.J.Annema

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.

Snelheidsmeter te zien in expositie over treinramp Harmelen | SpoorPro.nl
Spoorwegramp Harmelen

Snelheidsmeter te zien in expositie over treinramp Harmelen

Het is de boeken ingegaan als de grootste treinramp in de Nederlandse geschiedenis: de spoorwegramp in Harmelen op 8 januari 1962. Omdat het op 8 januari 2022 precies 60 jaar geleden is dat dit ongeluk gebeurde, staat het Spoorwegmuseum hierbij stil met een bescheiden expositie. Nieuw is de snelheidsmeter van een locomotief, een ‘stille getuige’ van het drama.

Op 8 januari 1962 botsten bij Harmelen twee treinen frontaal op elkaar bij dichte mist. De ravage was enorm, het aantal slachtoffers hoog. Met 93 doden en 52 gewonden is het tot op de dag van vandaag de grootste treinramp uit de Nederlandse geschiedenis.Op 8 januari 2022 is het precies 60 jaar geleden dat het ongeluk plaatsvond, reden voor het Spoorwegmuseum om met een kleine expositie stil bij te staan deze nationale ramp.

Wat was de oorzaak van de ramp, en wat waren de gevolgen? Daar probeert het Spoorwegmuseum in de expositie inzicht in te geven. Bijzonder onderdeel is de onlangs aan het museum geschonken snelheidsmeter van locomotief die bij de ramp betrokken was. Het ongeval in Harmelen was destijds de aanleiding voor het versneld invoeren van Automatische Treinbeïnvloeding (ATB), het nationale spoorbeveiligingssysteem van Nederland.

Dichte mist in de polder bij Harmelen

Op 8 januari 1962 hing er een dichte mist in de polder bij Harmelen. Om 9.15 uur vertrok stoptrein 464 uit Woerden richting Breukelen met circa 180 reizigers aan boord. Uit de andere richting naderde vanuit Utrecht sneltrein 164 met bestemming Rotterdam. De trein met 11 rijtuigen en circa 900 inzittenden had 6 minuten vertraging.

Met een vaart van 125 kilometer per uur passeerde de sneltrein een geel sein, het teken om af te remmen. De machinist merkte, waarschijnlijk door de dichte mist, dit gele sein niet op. Met fatale gevolgen. Op het moment dat de machinist het rode sein zag was het te laat.

Spoorwegramp Harmelen. Bron: Spoorwegmuseum
Spoorwegramp in Harmelen. Bron: Spoorwegmuseum

Dag van nationale rouw

Ondanks de remming botste de sneltrein in volle vaart op de stoptrein. De ravage was enorm en het aantal slachtoffers was hoog. Het ongeluk maakte veel los in Nederland en de beelden maakten diepe indruk. Op 12 januari werd een dag van nationale rouw afgekondigd. Koningin Juliana onderbrak haar wintersportvakantie in Lech om gewonden en nabestaanden te bezoeken en een hart onder de riem te steken. Ook bezocht zij de Buurkerk in Utrecht waar de slachtoffers in dichte kisten lagen opgebaard.

Snelheidslocomotief van de sneltrein

De foto’s van de ravage na het ongeluk laten zien hoe heftig de gevolgen waren. In een filmpje vertellen overlevende André Smeding en nabestaande Robert Tiggelman hun aangrijpende verhaal. Ir. A.M. Tordoir, districtsingenieur voor de tractie van NS, deed op de dag van het ongeluk onderzoek op de rampplek. Hij nam daarbij de snelheidsmeter van Locomotief 1131, de locomotief van de sneltrein, mee voor onderzoek.

De meter geeft 107 kilometer per uur aan. Dat was de snelheid van de trein had toen de botsing gebeurde. De snelheidsmeter is door de nazaten van Ir. A.M. Tordoir aan het museum geschonken. Het is een stille getuige van het drama in Harmelen. Oorzaak van het ongeluk was een menselijke fout.

Om herhaling te voorkomen eiste de toenmalige Spoorwegongevallenraad dat NS zo snel mogelijk begon met de invoering van een waarschuwings- en correctiesysteem als hulpmiddel voor machinisten. Hieruit kwam Automatische Treinbeïnvloeding (ATB) voort.

Spoorwegramp Harmelen

Lees ook:

U las zojuist één van de gratis premium artikelen.

Wilt u onbeperkt lezen? Sluit nu een gratis proefabonnement af en 

krijg onbeperkt toegang tot vakinformatie over de spoormarkt.

1 maand gratis proefabonnement

Auteur: Hendriëlle de Groot

1 reactie op “Snelheidsmeter te zien in expositie over treinramp Harmelen”

Tabe Annema|13.12.21|22:22

Met interesse heb gelezen over de inrichting van een kleine expositie over de treinramp uit 1962.
Wordt er op de herdenkingsdag ( 8 januari 2022) in het museum aandacht aan besteed ?
Ik zou dat als overlevende uit die ramptrein graag bij willen wonen.

met vriendelijke groet
T.J.Annema

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.