V250, Fyra, AnsaldoBreda

Fyra-rapport: Alstom bood lager dan AnsaldoBreda

Alstom zat bij de eerste offertes voor de levering van een hogesnelheidstrein onder de vraagprijs van AnsaldoBreda. Dat blijkt uit het eindrapport van de parlementaire enquêtecommissie die onderzoek deed naar het Fyra-debacle. Lange tijd werd gedacht dat NS koos voor de goedkopere treinen van AnsaldoBreda, omdat er geen geld was voor treinen van een betere fabrikant. De commissie spreekt van “ernstige onregelmatigheden” in het aanbestedingsproces, waarin Alstom is benadeeld ten gunste van AnsaldoBreda.

De NS won de aanbesteding voor het vervoer op de HSL Zuid met een extreem hoog bedrag van 178 miljoen euro. Nadat de spoorvervoerder de aanbesteding won zette ze in 2002 een volgens de commissie “weinig aantrekkelijke vraag in de markt”. De specificaties maken dat geen enkele bestaande trein voldoet, waardoor “verschillende gerenommeerde treinenbouwers” al afvallen. Daarna bleven de Franse treinenbouwer Alstom en de voor NS onbekende Italiaanse fabrikant AnsaldoBreda alleen over. Die onderhandelingen voert NSFSC, de in Ierland gevestigde leasemaatschappij van NS.

Treinfabrikanten

De eerste offerte van Alstom voor zestien treinen lag ongeveer negen miljoen euro lager dan die van AlsaldoBreda. De Franse treinenbouwer kon bovendien twaalf extra zitplaatsen leveren. AnsaldoBreda kreeg van NS te horen dat zijn offerte duurder is dan de offerte van de concurrent, wat de aanleiding vormt voor zowel een nieuw ontwerp als een herberekende prijs. Het verschil met Alstom is in die fase klein verwaarloosbaar klein (1%), zo meldt de commissie. “Er is dus geen sprake van dat AnsaldoBreda verreweg de goedkoopste trein aanbood.”

Op verzoek van NS biedt AnsaldoBreda een trein aan met een maximumsnelheid van 250 kilometer per uur. NS legt deze vraag echter niet voor aan Alstom. NS verklaart daarna het een belangrijk pluspunt te vinden dat  AnsaldoBreda een enkeldekstrein aanbiedt. “Dit is opmerkelijk, omdat in de aanbestedingsdocumentatie nadrukkelijk wordt gesteld dat zowel enkeldeks- als dubbeldekstreinen aangeboden mogen worden.”

Ontwerp hogesnelheidstrein

Ook na indiening van de definitieve biedingen krijgt AnsaldoBreda een voorkeursbehandeling, zo beschrijft de commissie. Na de deadline van 5 december 2003 voor de definitieve offertes voert AnsaldoBreda wijzigingen door in het ontwerp, waardoor er meer zitplaatsen in de trein passen. NS overtreedt de aanbestedingswet door de wijzigingen die na de deadline wordt gedaan deel uit te laten maken van de beoordeling van de offertes.

NS doet dit met een reden, zo blijkt. De extra toegevoegde zitplaatsen zijn cruciaal, omdat de prijs per zitplaats van AnsaldoBreda net lager uitkomt dan die van Alstom. Dit is het belangrijkste gunningscriterium. De commissie beschouwt de voorkeursbehandeling van AnsaldoBreda en de “ongeoorloofde wijziging van het definitieve bod” als ernstige onregelmatigheden in de aanbestedingsprocedure van de treinen.

Wijziging bestelling

De tekortkoming met het grootste gevolg is volgens de commissie “de zeer late wijziging van het aantal te bestellen treinen”. Na de definitieve offertes van Alstom en AnsaldoBreda verlaagt NS het aantal te bestellen treinen van 23 naar 12. Het lagere aantal treinen is echter voor Alstom reden om geen nieuwe offerte uit te brengen. Daardoor blijft AnsaldoBreda als enige leverancier over. De Nederlandse overheid houdt echter vast aan het gecontracteerde vervoersaanbod en NS bestelt uiteindelijk zestien Fyra’s. NMBS bestelt drie Fyra’s, waarmee het totaal op negentien komt.

De commissie rekent het NS zwaar aan dat ze het aantal te bestellen treinen vermindert na ontvangst van de  definitieve offertes van AnsaldoBreda en Alstom. Dit is des te kwalijker, vindt de commissie, omdat NS er al eerder bekend was dat het eerder gevraagde aantal treinen niet besteld zou gaan worden. Daarnaast informeerde de NS Alstom onjuist door de Franse treinenbouwer na de gunning aan AnsaldoBreda mee te delen dat zij ook bij een bestelling voor 23 treinen, niet de beste prijs per zitplaats had. Dit was wel het geval.

Onregelmatigheden aanbestedingsprocedure

De commissie concludeert dat NS grote steken heeft laten vallen in de aanbestedingsprocedure. “Met name treinenbouwer Alstom heeft hiermee geen eerlijke kans gekregen in de procedure. De commissie acht het onverstandig dat NS zichzelf de mogelijkheid ontnomen heeft te kiezen uit verschillende aanbieders.”

Marieke van Gompel

Lees ook:

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en adjunct-hoofdredacteur van de vakwebsites van ProMedia Group.

7 reacties op “Fyra-rapport: Alstom bood lager dan AnsaldoBreda”

Antoine Berben|29.10.15|11:55

Alweer lees ik enkel maar meer gronden om van de nieuwe bewindspersoon op dit departement te mogen verwachten dat deze radicaal gaat opruimen zowel bij NS, zijn bedrijfsonderdelen en al helemaal bij prutsrail die deze “eer” voor mij reeds veel eerder verdiend heeft.

De mensen die tot vertrek gedwongen moeten worden dienen vervangen te worden door mensen die denken vanuit het belang van de reiziger en dat belang ook onderkennen als het belang van en voor hun bedrijf waar ze ook maar zitten.

Peter Vandermark|29.10.15|12:05

Ongelofelijk, bijna Grieks! Hoe heeft dit zo ongemerkt plaats kunnen vinden, hield de staat geen oog op wat er met de belastingcenten werd uitgevreten? En wat wordt er nu gedaan met de mensen die hier verantwoordelijk voor waren?

Harry De Haan|29.10.15|12:22

Wow! Ik dacht tot nu toe in dit dossier dat technisch management het had verloren van inkoopmanagement, maar dit is geen inkoopmanagement, dit is gesjoemel*. En dat terwijl er in de infrabranche in Nederland zoveel kennis is op het gebied van inkoop en aanbestedingen. Zeker ook bij het ministerie van I&M én bij de NS!
Al met al meer dan beschamend!

* Hebben we in Nederland ook een sjoemelschandaal; tellen we weer mee;-)

Udo Vossen|29.10.15|13:16

Onbestaanbaar dit! Echt, uiterst bedroevend en vooral beschamend onprofessioneel. Maar ook jammer dat Mansveld moet vertrekken. Mogelijk wordt Juffrouw Sharon Dijksma haar opvolger. Wordt het daar beter van? Wat zou haar houdbaarheidsdatum zijn?

Lon Maenen|29.10.15|13:24

Het kàn bijna niet anders dan dat hier steekpenningen betaalt zijn. Ik was ooit Hoofd Inkoop van een ziekenhuis in Amsterdam. Heb dan ook ervaring in de aankoop van High-Tech apparatuur. Is uiteraard niet helemaal te vergelijken, maar toch. Wat hier allemaal gebeurt is, daar zakt mij de broek vanaf. Dit zijn geen domme fouten meer, dit stinkt! Een strafrechtelijk onderzoek is hier dan ook op zijn plaats!

Jan Reijnders|29.10.15|14:28

ik zat gisteren te kijken naar Ter Zake, een rubriek op de BRT. Daar zat de vroegere baas van de Belgische spoorwegen. Het heeft de Belgen niks gekost. Sterker nog, zij kregen een uitkering van enkele miljoenen van Ansaldo breda.

Henk Derksen|30.10.15|10:44

Een aantal beslissers zitten met gekenepen billen op de bank, een dergelijk beschamend optreden kan alleen als “”gunsten”” verleend zijn, grootschalig onderzoek dus.
Maar hoe zit het bij al die andere aanbestedingen wordt hier ook gerommeld?

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.