Minister Schultz van Haegen, Staatssecretaris Mansveld, Tweede Kamer

Excuses Mansveld voor ambtelijk geblunder rond PGO-rapport

Staatssecretaris Wilma Mansveld ging donderdag diep door het stof tijdens het debat van de Tweede Kamer over het maandenlang achterhouden van een quick scan van de Inspectie Leefomgeving en Transport naar de werking van Prestatie Gerichte Onderhoudscontracten (PGO-contracten). Maar tot een motie van wantrouwen, waar de SP eerder mee gedreigd had, kwam het niet.

“Ik vind dat niet had mogen gebeuren. Ik bied u dan ook mijn excuses aan”, zo liet Mansveld de Kamerleden weten die geen goed woord overhadden voor de hele gang van zaken. De quick scan was in het voorjaar al beschikbaar, maar de Kamerleden kregen de uitkomsten pas doordat ze door een publicatie in de Volkskrant eerder deze week van het bestaan van rapport hoorden. De krant kreeg inzage in het rapport na een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur.

Rapport

In de quick scan zijn 27 medewerkers van ProRail en spooraannemers geïnterviewd. De Inspectie constateert in het rapport dat PGO in principe een werkbare vorm is voor het uitbesteden van kleinschalig onderhoud, maar dat PGO-contracten wel een negatief effecten lijken te hebben op de veiligheid.

Ambtelijk geblunder was de reden dat het rapport niet naar de Kamer is gestuurd, verklaarde Mansveld in het urenlange debat donderdagmiddag en -avond. De quick scan maakte deel uit van een set van vier spooronderzoeken. Omdat een van de sets vertraagd was, kwam de complete set pas begin september 2012 bij minister Schultz van Haegen. Zij was toen nog verantwoordelijk voor het spoor. De minister gaf de opdracht om de rapporten naar de Tweede Kamer te sturen, maar dat is niet gebeurd.

Procedures aangescherpt

Twee afdelingen op het ministerie verschilden van mening of die rapporten al wel naar de Kamer moesten. De afdeling die vond dat dat nog niet moest gebeuren won. De ambtenaren van die afdeling meenden dat ProRail al begonnen was met verbeteringen en dat het daarom niet nodig was of mogelijk beter in combinatie met een ander dossier verstuurd kon worden.

Dit is onvergeeflijk, oordeelde Mansveld. “Dat soort discussies horen daar niet thuis.” Toen minister Schultz van Haegen het dossier spoor overdroeg aan Mansveld bij de start van het kabinet Rutte II, is het onderzoek niet aan bod gekomen.Schultz ging er van dat de Kamer de stukken gewoon ontvangen had.

Niet op de hoogte

Mansveld was tot vorige week niet op de hoogte van het bestaan van de quick scan. Pas op 21 januari van dit jaar nam ze naar eigen zeggen kennis van het rapport. Dat was dan volgens haar dan ook de reden dat ze er in haar Kamerbrief van december over de onderhoud van het spoor niet over heeft gerept.

“Is dit wel geblunder of is het obstructie?”, vroeg een verbijsterde Roelof Bisschop (SGP) zich af. “Bij mij komt het over als grote chaos op het spoor”, aldus Farshad Bashir (SP). Stientje van Veldhoven (D66) repte van ‘het departement van de zwarte gaten’. Mansveld liet weten dat de ambtelijke procedures aangescherpt worden om dit soort zaken te voorkomen. Inspectierapporten moeten vooraan standaard binnen zes weken naar de Kamer of gepubliceerd worden op de website. Ook de betrokken ambtenaren kunnen binnenkort disciplinaire maatregelen verwachten.

Excuses

De Kamerleden hadden veel waardering voor de excuses van Mansveld. Evengoed werd pas na veel spraakverwarring duidelijk dat de staatssecretaris pas vorige week door haar ambtenaren was geïnformeerd over het rapport.

Inhoudelijk gingen de Kamerleden alleen zijdelings in op de quick scan. PvdA-Kamerlid Duco Hoogland kreeg veel kritiek van collega’s van andere fracties die vonden dat hij het rapport bagatelliseerde. Conclusies over de veiligheid van het spoor zijn volgens Hoogland pas goed te trekken na een onderzoek naar de technische staat van het spoor, waar hij op aandrong.

Afspraken

Hij wierp ook vraag op of de spoorbedrijven niet jarenlang te veel gevraagd hebben voor spooronderhoud. “En zijn er onderling afspraken gemaakt tussen de drie bedrijven die al jarenlang onderhoud aan het spoor doen?”, zo vroeg hij zich af.

“Dat is een kwestie voor de NMa. Dat is mij in ieder geval niet bekend”, antwoordde Mansveld. De staatssecretaris liet weten dat er inmiddels al verschillende verbeteracties in gang gezet zijn, die nog niet meegenomen zijn in de quick scan.

Audit

Zo noemde ze de audit die ProRail samen met drie spooraannemers is gestart om te kijken naar mogelijke verbeteringen. Ze betreurt het dat Strukton daar niet aan meedoet. Dat zei ze als reactie op vragen die Kamerleden haar stelden over de brandbrief die de spooraannemer eind vorig jaar aan de Tweede Kamer. Daarin sprak Strukton Rail zorgen uit over de veiligheid van het spooronderhoud.

De uitkomsten van de audit worden voor de zomer verwacht. De Inspectie Leefomgeving is begonnen met een 0-meting in drie PGO-regio’s – Gelre, Zeeland en Eemland – als basis voor een vervolgonderzoek naar het effect van PGO-contracten. Ook minister Schultz van Haegen kwam op verzoek van de Kamerleden naar het debat om vragen te beantwoorden. Zij sloot zich aan bij haar collega en maakte eveneens excuses.

Moties

Tot de motie van wantrouwen, waar de SP eerder deze week mee dreigde kwam het niet. Wel werden er twee moties ingediend waar de Tweede Kamer volgende week dinsdag over stemt. In een van die moties wordt er een ultimatum gesteld aan de staatssecretaris en minister om voor 1 april orde op zaken te stellen op hun departement en de communicatie te verbeteren.

Yvonne Ton

Auteur: Bart Pals

Bart Pals is hoofdredacteur van Nieuwsblad Transport, een zusteruitgave van SpoorPro.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.