Twee metrovoertuigen van het GVB in Amsterdam, foto: GVB Verbindt

‘Beleidskeuzes voor investeren in mobiliteit zijn niet toekomstbestendig’

Doordat beleidsbeslissingen worden genomen op basis van scenario’s die het beste passen bij de portemonnee van de overheid, worden knelpunten in de infrastructuur niet op tijd aangepakt. De capaciteit en kwaliteit van mobiliteit in Nederland zal daardoor niet toekomstbestendig zijn. Daarvoor waarschuwen adviseur Berenschot en voormalig KNV-directeur Ad Toet en NS-directeur stakeholder- en concessiemanagement Jacco van der Tak in een opiniestuk voor SpoorPro.

OPINIE – Op 6 juni 2018 presenteerde de Europese Commissie haar voorstellen voor 30,6 miljard euro aan investeringen in mobiliteit voor de nieuwe planningsperiode 2021-2027. Er gaat fors geld naar duurzame mobiliteit. SpoorPro rapporteerde over deze plannen, maar verder hebben ze in Nederland weinig opzien gebaard. Gelukkig is men zich er in Brussel van bewust dat investeringen in infrastructuur worden gedaan voor de lange termijn en dat zij zich terugbetalen in termen van economische groei én een mobiliteitssysteem dat bijdraagt aan een duurzame samenleving.

Integraal mobiliteitssysteem

In Nederland maakt het huidige kabinet ondertussen slechts beperkt extra geld beschikbaar. Daarbij wordt de noodzakelijke discussie over een integraal mobiliteitssysteem naar 2030 verschoven. Een nieuw systeem waarbij niet de modaliteiten, maar de mobiliteit centraal staat én waar mobiliteit samenhang heeft met de ontwikkeling van de bevolking, inrichting van de ruimte en het gebruik van de infrastructuur.

Signalen dat de Europese, inclusief de Nederlandse, transportinfrastructuur er niet goed voor staat zijn er te over. De fileproblematiek is het gesprek van de dag én op de spoor zien we een ‘hyperspits’. Daarenboven komen er vooral uit de mobiliteitssector zelf veel waarschuwende geluiden, maar dat blijven voornamelijk preken voor eigen parochie.

Te lage prioriteit

Te lage prioriteit, maar waarom? Ten eerste, als je op de korte termijn de investeringen op een laag pitje zet, merk je niet onmiddellijk de negatieve gevolgen. Ten tweede, als de investeringen achterwege blijven, leidt dat tot minder economische groei en remt dat vanzelf ook weer de vraag naar capaciteit. Bij elkaar zorgt dat er voor dat investeringen in infrastructuur te weinig prioriteit krijgen.

Scenarioplanning is een veel gebruikt een hulpmiddel om knelpunten in alle omstandigheden tijdig te ondervangen zonder dat de samenleving daarvan eerst jarenlang schade ondervindt. De methode verschaft inzicht in nut en noodzaak, oftewel het (maatschappelijk) rendement, van investeringen.

Deze methode is geen manier om de toekomst te voorspellen, maar om met onzekerheden om te gaan. Wetenschappers kiezen bepaalde scenario’s om af te tasten wat er zou kunnen gebeuren. Voor de scenario’s rekenen zij door wat de gevolgen zijn van bepaalde omstandigheden. Echter, dan gebeurt er iets opmerkelijks: de lezers van de rapporten kiezen uit de doorgerekende scenario’s het scenario dat hen het beste uitkomt.

Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse

Een goede illustratie van dit fenomeen is de Nederlandse Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse (NMCA), die in mei 2017 werd gepubliceerd. De NMCA bevatte twee scenario’s met respectievelijk één en twee procent economische groei (BNP). In beide scenario’s ontstaan er knelpunten in de Nederlandse infrastructuur, maar uiteraard zijn de knelpunten veel ernstiger in het scenario met hogere economische groei. Terwijl de NMCA werd gepubliceerd, werd er gewerkt aan een nieuw regeerakkoord.

Daarbij werd er een beleidsbeslissing genomen die is gebaseerd op het scenario met lage groei dat het beste past bij de portemonnee van de staatskas. Zo hadden de bedenkers van de scenario’s het niet bedoeld. Daarenboven weten we inmiddels dat de groei wellicht hoger uitvalt dan één procent. Resultaat: knelpunten worden niet tijdig opgepakt, waardoor capaciteit en kwaliteit van de infrastructuur niet toekomst bestendig zijn.

Deze maand wordt er in bestuurlijk en parlementair Nederland intensief gedebatteerd over de planning van infrastructuur investeringen. Onze oproep is om nog eens goed naar de uitkomsten van allebei de NMCA scenario’s te kijken. Die maken de urgentie van deze investeringen pijnlijk duidelijk.

Ad Toet, adviseur bij Berenschot en voormalig directeur van KNV
Jacco van der Tak, NS-directeur stakeholder- en concessiemanagement

Auteur: Ad Toet

Ad Toet is adviseur bij Berenschot en voormalig directeur van Koninklijk Nederlands Vervoer (KNV)

2 reacties op “‘Beleidskeuzes voor investeren in mobiliteit zijn niet toekomstbestendig’”

Pat Rick|21.06.18|15:37

NMCA is verworden tot een politiek instrument, waar men de beste politieke keuzes kan maken, maar niet de verkeersproblemen oplost. Zo zijn alle autosnelwegprojecten in uitvoering, muv van de A7, in de Randstad te vinden, terwijl er op de A67 bijna dagelijks ongelukken zijn. NMCA zorft ook voor verdere concentratie, met hogere kosten voor de infra. Terwijl er juist een betere spreiding nodig is over het land. Dit vergt planning en visie, maar hierop kan ik de huidige ministers niet op betrappen

Jan-Willem Tinselboer|21.06.18|15:57

Spoorverdubbeling Delft Zuid – Rijswijk: ‘half-werk’ vanwege ontbrekende ongelijkvloerse kruising nabij de Binckhorstlaan.
Ieder uur zes sprinterparen en vier IC-paren kruisen onvermijdbaar gelijkvloers tussen verbindingsboog en de vier perronsporen den Haag Centraal.
Hoogteverschil tussen Rijswijk en Moerwijk: DAAR de ongelijkvloerse kruising!
Hollands Spoor: het ene eilandperron naar/van den Haag Centraal, het andere naar/van Leiden.
Delft overstapstation. HSL Zuid gestremd? Omleidingsroute!

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.