NS, trein, verkeersleidingspost, Utrecht

Wetsvoorstel omvorming ProRail naar Kamer ondanks negatief advies RvS

Minister Stientje van Veldhoven heeft maandag het wetsvoorstel voor de omvorming van ProRail tot zelfstandig bestuursorgaan naar de Tweede Kamer gestuurd. Daarmee gaat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in tegen een uitdrukkelijk advies van de Raad van State om de omvorming te heroverwegen.

Van Veldhoven schrijft in haar brief dat de omvorming zodanig is vormgegeven dat er aan “een belangrijke randvoorwaarde wordt voldaan”. “De omvorming leidt niet tot een hogere gebruikersvergoeding, ook de prijs van het treinkaartje zal niet stijgen en de omvorming gaat niet ten koste van de investeringen aan het spoor.” De bewindsvrouw maakt in haar brief geen verwijzing naar het rapport van de Raad van State.

Verantwoording

ProRail ontvangt jaarlijks ongeveer twee miljard euro subsidie van het ministerie van IenW voor het beheer, onderhoud en de aanleg van het spoor. Het ministerie verwacht met het omvormen van ProRail tot zbo scherper inzicht te krijgen in de besteding van deze middelen en zich beter te kunnen verantwoorden naar de Tweede Kamer.

Van Veldhoven: “Goed beheer van onder andere spoor, wissels, bovenleiding en seinen is cruciaal voor de reiziger. Dit is een publieke taak, betaald met belastinggeld. Transparantie en verantwoording zijn dan essentieel. Met de andere manier van samenwerken zijn we beter in staat om de grote mobiliteitsgroei die ons de komende tijd wacht, aan te kunnen. In de nieuwe situatie kunnen we beter samen optrekken en eerder bijsturen, mocht dat nodig zijn.”

Systeemwijziging

In het advies dat de Raad van State in december al met Van Veldhoven deelde maar pas maandag publiceerde staat dat de omvorming van de spoorbeheerder “kosten, inspanningen en risico’s” met zich mee brengen. “Deze risico’s zijn financieel, juridisch of organisatorisch van aard, en kunnen negatieve gevolgen hebben voor het draagvlak voor het beleid voor de spoorsector, de onderlinge verhoudingen, de noodzakelijke nauwe samenwerking, en kunnen uiteindelijk afbreuk doen aan de prestaties van de spoorsector.”

De hoogste bestuursrechter schrijft in zijn advies dat “de publiekrechtelijke omvorming” “een belangrijke systeemwijziging” van de spoorsector is. “De huidige ordening is het resultaat van een lange en geleidelijke ontwikkeling.” De Raad van State wijst erop dat “de prestaties van ProRail momenteel goed zijn”. “Het wetsvoorstel lost in zoverre geen knelpunten op.”

De Raad van State wijst erop dat de reacties van de meeste betrokken partijen in de spoorsector daarbij aansluiten. “Men ziet geen noodzaak tot de voorgestelde ingreep in de ordening op het spoor, maar ziet wel een risico op verstoring van de goede en nauwe samenwerking tussen betrokken partijen en het risico dat dit uiteindelijk ten koste kan gaan van de kwaliteit van het spoorvervoer.”

Terug naar de tekentafel

Als men “opnieuw vanaf de tekentafel” zou beginnen dan zou het volgens de Raad van State “goed denkbaar zijn” geweest dat het ministerie bij de splitsing van ProRail en NS de spoorbeheerder gelijk had ingericht zbo. Maar daarvoor is niet gekozen en “omvorming in de huidige situatie is een ingrijpende maatregel, gelet op de bijzondere kenmerken van ProRail en de specifieke omstandigheden waarin ProRail zich inmiddels bevindt.” Onderzoeker Wijnand Veeneman van de TU Delft gaf begin deze maand in een interview met SpoorPro ook al aan te verwachten dat de prestaties op het spoor na de omvorming tijdelijk achteruit zullen gaan.

De Raad van State is niet overtuigd door de argumentatie van het ministerie om ProRail om te vormen. Er zou “veel concreter moeten worden aangegeven welke voordelen in de specifieke context van ProRail met de voorgestelde omvorming kunnen worden behaald in vergelijking met de huidige situatie”.

Kosten

Minister van Veldhoven meldt in haar Kamerbrief dat ProRail na de omvorming geen BTW meer in rekening hoeft te brengen aan afnemers en kan deze ook niet meer in vooraftrek brengen bij de Belastingdienst. “Dat leidt tot hogere kosten voor ProRail en betekent dat ProRail die hogere kosten in principe ook moet doorberekenen aan opdrachtgevers van werken voor derden“, aldus Van Veldhoven.

Om dit op te lossen wordt volgens haar juridisch verankerd in de lage regelgeving dat ProRail “de hogere kosten niet zal doorberekenen” aan derden. “De Rijksoverheid zal ProRail daarvoor compenseren.” Hiermee worden volgens haar onder meer de zorgen van decentrale overheden getackeld over de investeringen die zij in het spoor doen.

Of met het oplossen van de BTW-verrekening alle zorgen van de spoorsector zijn weggenomen, wordt niet duidelijk uit de brief van de bewindsvrouw.

Zorgen spoorsector

Op 8 juni 2016 hebben reizigersvervoerders, goederenvervoerders, consumentenorganisaties, verladers, havens en bonden in een rondetafelgesprek georganiseerd door de Tweede Kamer hun zorgen geuit over de plannen voor de omvorming. Zij waarschuwden destijds dat een dergelijke ingrijpende wijziging impact heeft “op de dagelijkse operatie waarin vervoer, infrabeheer, verkeersleiding, capaciteitsverdeling, verladers en onderhoud nauw samenwerken”. Zij gaven aan dat de verbeteringen ten opzichte van de huidige situatie onvoldoende zijn aangetoond. Net als de Raad van State nu, was het volgens de markt destijds al onduidelijk “welk probleem er nu wordt opgelost”.

Het omvormen van ProRail is onderdeel van het Regeerakkoord. Nu het wetsvoorstel is ingediend, start het parlementaire proces. Maandag start ook de internetconsultatie van de lagere regelgeving.

Bekijk hier het wetsvoorstel.

Lees ook:

Meer weten over de gevolgen die de structuurwijziging van ProRail met zich meebrengt? Neem op 10 maart deel aan het SpoorPro Seminar ‘Omvorming ProRail tot zbo’ in Eenhoorn Meeting Center in Amersfoort.

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en algemeen hoofdredacteur van ProMedia Group.

5 reacties op “Wetsvoorstel omvorming ProRail naar Kamer ondanks negatief advies RvS”

Henk Derksen|17.02.20|15:25

Heel goed natuurlijk dat Prorail weer onder staatstoezicht komt immers wordt prorail betaald door de belastingbetaler, en dient dan ook gecontroleerd te worden door bewindslieden die het volk heeft gekozen.
Maar het is niet genoeg, de technische inhoudelijke kennis zit bij de aannemers dus ook het specialistische onderhoudspersoneel weer binnen prorail, de aannemers blijven dan (afgeslankt) de “”meters”” maken onder supervisie van prorail technici

John rdam|17.02.20|18:08

De zoveelste vrouw op dit ministerie die dwars tegen adviezen van deskundigen in gaat. Netelenbos, May-Weggen, Jorritsma, Peijs en nu weer deze dame die het beter weet en een nieuwe bijdrage aan de chaos levert. Overigens was Camiel Eurlings ook geen groot succes op deze post ;-) Blijkbaar is dit ministerie altijd een sluitpost bij het zoeken naar competente bewindslieden. Triest voor de reizigers en voor de spoormarkt.

Wiebe Goossen|17.02.20|18:40

Dat de Raad van State een negatief advies geeft, lijkt mij juist een reden ermee door te gaan. Want ik wantrouw alles wat uit dat onfrisse clubje vandaan komt!

Henk Bakker|22.02.20|13:17

Gelukkig hebben we de RvS nog, want tien jaar rechts (CDA, VVD) heeft al veel te veel kapot gemaakt.

Chris de Boer ✔|25.02.20|22:46

Na al het gehannes van vandaag met een toevallige seinstoring, begin ik inmiddels het idee te krijgen dat we het beter helemaal anders kunnen doen: ProRail verkopen aan SBB. De Zwitsers weten wél hoe ze de boel draaiend kunnen houden.

#sarcasme.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.