NS-sprinter en Traxx-locomotief op station Breda Centraal

ERTMS-implementatie nadert aanbestedingsfase

Het merendeel van de twintig door het Bureau ICT-toetsing (BIT) geconstateerde verbeterpunten in het ERTMS-programma is inmiddels opgevolgd. Daarnaast zijn de aanbestedingen van het Europese treinbeïnvloedingssysteem ERTMS voor de infrastructuur en het materieel in voorbereiding. Dat meldt het ministerie van IenW in de elfde voortgangsrapportage ERTMS die deze week verscheen.

De aanvankelijk voor juni dit jaar geplande start van de verschillende aanbestedingsprocedures liep vier maanden vertraging en 23 miljoen euro meerkosten op. Dit doordat het Bureau ICT-toetsing (BIT) afgelopen voorjaar een twintigtal tekortkomingen vaststelde in de plannen van het Programma ERTMS.

Volgen het bureau waren de plannen voor de uitrol van het Europese beveiligingssysteem “te weinig inhoudelijk uitgewerkt om integrale systeemprestaties van het ERTMS-vervoerssysteem te kunnen garanderen”. Daarnaast gaf de organisatie aan zich zorgen te maken over de “kwaliteitsbeheersing bij de ontwikkeling van individuele ERTMS-componenten”. Verder vond het BIT de aanpak voor cyberveiligheid nog onderontwikkeld en het ketenbeheer onvoldoende op orde. Een van de belangrijkste adviezen van het BIT was om een centrale organisatie voor cyberveiligheid in te richten. Dit is inmiddels gebeurd en verwerkt in de aanbestedingsplannen.

Goederenlocomotieven

Verder vermeldt de voortgangsrapportage dat er voor het upgraden van goederenlocomotieven inmiddels offertegesprekken zijn gevoerd tussen materieel-eigenaren, het projectteam en leveranciers van ERTMS. Wanneer in 2026 de eerste trajecten met ERTMS in gebruik genomen worden, moeten er op grensoverschrijdende trajecten voldoende goederenlocomotieven beschikbaar zijn. Deze moeten dan zijn voorzien van ERTMS level 2 baseline 3. Dat is nodig om onder andere voldoende internationale meersysteem-locomotieven te hebben op de baanvakken die door het programma ERTMS worden voorzien van ERTMS only.

De gesprekken en de daaruit volgende aanbestedingsprocedure moeten nog voor het einde van 2019 leiden tot upgrade contracten. Ook is de vanuit de Europese Unie verplichte leningsconstructie voor materieeleigenaren uitgewerkt en goedgekeurd door de Europese Commissie. Voor de retrofit van bestaande vooral voor nationaal gebruik ingezette (rangeer)locomotieven is nog geen strategie. Deze wordt volgens het rapport in het komende half jaar uitgewerkt met betrokken partijen. Hetzelfde geldt voor de seriematige ombouw van nationale elektrische locomotieven.

Bedrijfseconomisch verantwoord

Onder meer vanuit de brancheorganisatie van spoorgoederenvervoerders RailGood was er kritiek op het ontbreken van een goede subsidieregeling voor de ombouw of vervangen van spoorgoederenmaterieel. In reactie hierop stelt het ministerie dat er met de vervoerders wordt gewerkt aan een oplossing “die in combinatie met andere maatregelen de spoorgoederenvervoerders in staat stelt kostenefficiënt en bedrijfseconomisch verantwoord te opereren. En het level playing field van het spoor ten opzichte van andere modaliteiten ten minste in stand houdt.”

Details over deze maatregelen vermeldt het rapport niet. Wel onderkent de programmadirectie dat moet worden voorkomen dat er steeds opnieuw geïnvesteerd moet worden in kostbare extra aanpassingen aan ‘On Board Units’ (OBUs) en in operationele processen. Dit wil het Programma ERTMS voorkomen door het aantal extra Nederlandse functionaliteiten bovenop de basisspecificaties van de ‘standaard’ ERTMS level 2 functionaliteit zo veel mogelijk te beperken.

VIRM-ombouw

Voor de ombouw van het materieel van de spooraannemers geldt dat de door IenW voorgestelde subsidieregeling, volgens de bouwers niet voldoende is. Zij hebben kenbaar gemaakt met ProRail in gesprek te willen over hoe de investering van de ombouw terug te verdienen is. De programmadirectie ERTMS zegt samen met de aannemers te blijven zoeken naar oplossingen. Voor het reizigersmaterieel is bij de NS een aanbesteding van de ombouw van het VIRM-materieel in voorbereiding. Het aanbestedingsplan voor de dubbeldekkkers is volgens het rapport bijna klaar.

Tekst loopt door onder afbeelding.VIRM op brug

Ombouw treinmaterieel

Om vervoerder Arriva te ondersteunen bij de ombouw van het Flirt-materieel op het drielandentraject (Aken-Heerlen-Luik) wordt een projectteam in het leven geroepen. Verder werkt de programmadirectie ERTMS, in samenwerking met ProRail, aan een quickscan van de overgang op ERTMS tussen de HSL-Zuid en de baanvakken van het hoofdspoornet. Het streven is om de eerste resultaten van deze quickscan voor het einde van dit jaar te hebben.

Met de aanbesteding van ERTMS in de baan loopt het wat minder voorspoedig. Dat komt volgens de rapportage onder meer door het kabinetsbesluit om ERTMS landelijk uit te rollen in plaats van een integrale baansgewijze aanpak. “Daarmee gaat het programma van een statische oplossing naar een adaptieve oplossing die kan meegroeien met techniek, functionaliteit en gevraagde omvang.” Om meer kennis op dit gebied toe te voegen wordt een ervaren projectleider aangetrokken. “ProRail heeft tijd nodig om deze koppeling met de landelijke uitrol goed te verwerken in zijn aanbestedingsdossier.”

Kennisalliantie

In de vorige voortgangsrapportage werd al gemeld dat er gesprekken liepen om een kennisalliantie (pool) te starten met erkende ingenieursbureaus om het programma ERTMS minder afhankelijk te van de capaciteit bij systeemleveranciers. Inmiddels is de vertrouwelijkheidsverklaring door drie ingenieursbureaus ondertekend.

Onder de noemer ‘capaciteits- en performancemanagement GSM-R’ worden het proces en instrumenten ingericht om de prestaties van het GSM-R-netwerk beter te kunnen monitoren en managen. Dit is nodig omdat ERTMS hogere eisen stelt aan de beschikbaarheid en prestatie van GSM-R. Verder nodigde ProRail zes systeemleveranciers uit voor een bijeenkomst om de aanpak en aanbesteding toe te lichten. Vijf systeemleveranciers zijn ingegaan op de uitnodiging. De gesprekken zijn gebruikt om toekomstvisies te delen en de mogelijkheden voor een proefbaanvak te bespreken.

Lees ook:

Auteur: Paul van den Bogaard

Paul van den Bogaard is redacteur van SpoorPro.

1 reactie op “ERTMS-implementatie nadert aanbestedingsfase”

Pat Rick|04.11.19|14:56

Kijk vooral naar de Deense implementatie: van buiten naar binnen, zodat de kinderziektes eruit worden gehaald bij eenvoudige, rustige trajecten.

Vooral weinig overhead, zodat verantwoordelijkheden duidelijk blijven. Het moet geen melkoe zijn voor de leveranciers, maar een leermoment om dit vaker te doen

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.