Staatssecretaris Stientje van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat

Veel zorgen bij Kamer over invoering ERTMS

Over de noodzaak van de invoering van beveiligingssysteem ERTMS is de Tweede Kamer het nog steeds wel eens. Toch leven er nog veel zorgen en twijfels over de keuzes en de voortgang binnen het megaproject na de negende voortgangsrapportage die onlangs verscheen. “We krijgen steeds minder voor meer geld en langzamer dan je hoopt”, zo verwoordde ERTMS-rapporteur Remco Dijkstra (VVD) dat gevoel van onbehagen tijdens het Algemeen Overleg van de vaste commissie Infrastructuur en Waterstaat dinsdagavond.

De voorbereidingen zijn volgens hem grondig, het nut van een goede beveiliging staat buiten kijf en de voortgangsrapportages zijn op orde, maar Dijkstra zei zich evengoed zorgen te maken. Het aantal baanvakken waarop ERTMS in eerste instantie wordt uitgerold is immers teruggebracht van twintig, naar twaalf, naar acht en uiteindelijk slechts naar zeven. En dat terwijl het budget hetzelfde is gebleven. “Als je alles optelt kom je op 6,5 à 7 miljard euro in 2050. Daar schrik je toch van.”

Reductie budget

Staatssecretaris Stientje van Veldhoven bestreedt dat er minder geleverd wordt voor meer geld. “Er is een reductie van het budget geweest van 1,2 miljard. Het is logisch dan je dan minder baanvakken kunt uitvoeren.” En ook benadrukte ze dat een complex en langdurig traject als de invoering van ERTMS, waaraan veel ICT te pas komt, nu eenmaal vraagt om zorgvuldigheid en een goede voorbereiding.

Verschillende Kamerleden plaatsen net als Dijkstra vraagtekens bij het voornemen om niet met twee maar met één leverancier in zee te gaan, zoals Boston Consulting Group adviseert. Die organisatie is ingehuurd door het programmabureau ERTMS om de uitgangspunten te toetsen waarop de programmabeslissing in het voorjaar van 2019 wordt gebaseerd. Is het risico van één leverancier niet veel groter? Van Veldhoven bestrijdt dat. Beide opties hebben voor- en nadelen, stelt ze. “Ook de keuze voor twee leveranciers is niet zaligmakend.” In Denemarken pakte die oplossing volgens haar minder gelukkig uit. Daar heeft de invoering inmiddels twee jaar vertraging opgelopen.

‘Papieren werkelijkheid’

Twee leveranciers zorgen volgens haar voor extra complexiteit. Een ander nadeel is dat die keuze twee relatief kleine aanbestedingen oplevert en daardoor mogelijk financieel minder gunstig uitpakken. De vrees voor een te grote afhankelijkheid of een onverwacht faillissement is niet terecht, meent ze. In een later stadium van de uitrol, kunnen alsnog andere leveranciers betrokken worden. “En natuurlijk stellen we eisen aan de financiële gezondheid.”

Wat Roy van Aalst van de PVV betreft wacht Nederland met de uitrol van ERTMS tot Duitsland datzelfde proces succesvol heeft afgerond. Zo kunnen eerst alle kinderziektes opgelost worden. In afwachting daarvan kan ATB nog prima een aantal jaren mee. “Zo antiek is ATB niet en er geen sprake van dat de veiligheid in het geding is.” Echt enthousiast is de fractie nog steeds niet over ERTMS, die Van Aalst omschrijft als “een papieren werkelijkheid” en een nieuwe “soap”.

Drielandentrein

“We kunnen niet eens een Drielandentrein laten rijden”, schamperde Van Aalst. Eerder deze week werd bekend dat de internationale treinverbinding tussen Luik, Maastricht en Aken voor onbepaalde tijd uitgesteld is. Vorige maand weigerde België de toelating op het Belgische spoor omdat de treinen niet geschikt zijn voor ERTMS. Deze week werd duidelijk dat Duitsland meer tijd nodig heeft voor de toelatingsprocedure, waardoor de trein nog niet in Duitsland kan rijden. “Helaas verschillen de toelatingseisen per land”, reageerde Van Veldhoven. “We respecteren dat België andere eisen stelt en blijven in gesprek. Voor mij staat de veiligheid voorop. We moeten zoeken naar een oplossing.”

In afwachting van de landelijke invoering van ERTMS ziet SP-Kamerlid Cem Laçin waarschuwingssysteem ORBIT als “goede tussenoplossing” om het spoor veiliger te maken. Het systeem waarschuwt machinisten als ze dreigen door een rood sein te rijden. Hij vreest voor een onveilige situatie tijdens de overgangsperiode waarin verschillende versies van ERTMS naast elkaar bestaan en zou graag zien dat Van Veldhoven de vervoerders overtuigt van de noodzaak om ORBIT te gebruiken. Dat zal ze niet doen, laat de bewindsvrouw weten. Het is aan de vervoerders zelf om ORBIT of een ander systeem te gebruiken in aanloop naar ERTMS, vindt ze. “We kunnen het niet verplicht stellen.”

HSL-Zuid

De zorgen van Suzanne Kröger van GroenLinks hebben vooral te maken met de HSL-Zuid. Ze mist duidelijke visie voor de uitrol van ERTMS voor deze verbinding, waardoor er nog lange tijd een “rare mix van allerlei systemen” blijft bestaan.“Als we internationale spoorverbindingen serieus nemen, kunnen we toch niet accepteren dat we tot 2030 een gemankeerde HSL hebben?”

Van Veldhoven bleef bij het standpunt dat ze onlangs ook al uitdroeg als reactie op het langetermijnplan van ProRail en NS om de HSL-lijn te verbeteren. De spoorbedrijven stellen in dat plan voor om de hogesnelheidslijn en emplacement Rotterdam, net als delen van het hoofdrailnet, uit te rusten met beveiligingssysteem ERTMS Level 2 Baseline 3. Daarnaast willen de spoorbedrijven twee van de tien spanningssluizen op de HSL-Zuid verplaatsen en vernieuwen. De investeringen kunnen oplopen tot 700 miljoen euro. Dat geld heeft Van Veldhoven niet, zo zei ze. Ze trekt 60 miljoen uit voor de lijn voor concrete maatregelen op korte termijn. Ook de komst van nieuw materieel moet volgens haar bijdragen aan betere prestaties van de lijn.

Lees ook:

Auteur: Yvonne Ton

16 reacties op “Veel zorgen bij Kamer over invoering ERTMS”

Marc Busio|05.12.18|11:28

Hier tekent zich al duidelijk af dat ERTMS net zo’n miljardendebacle gaat worden als de HSL en de Betuweroute. Op een vervoerssysteem dat dateert uit de negentiende eeuw en enkel op kunstmatige wijze de twintigste eeuw heeft overleefd, moet je geen technologie uit de eenentwintigste eeuw meer loslaten. In het volstrekt hypothetische geval dat de invoering zou slagen staan de twijfelachtige voordelen van ERTMS in geen verhouding tot de kolossale investeringen die hiervoor gedaan moeten worden.

Pat Rick|05.12.18|17:09

Waarschijnlijk is het project voorgesteld om zo duur mogelijk te zijn, waarschijnlijk op advies van de toeleverancier. Het kan goedkoper om eerst de minder drukke, makkelijke lijnen te doen en dan pas de Randstad. Dit zodat je kunt leren.

Nu gaan de drukke lijnen voor, en komt er een spagetti van problemen naar boven die heel moeilijk te ontwarren is en vooral heel duur (fijn voor de toeleveranciers, minder fijn voor de reizigers en belastingbetalers). Gaat bijna zeker uitlopen.

Wiebe Goossen|06.12.18|12:25

Dat gestuntel rond invoering van dat ERTMS is stuitend te noemen. Wáárom kon niet één systeem worden vastgesteld van tevoren? En vervolgens: wáárom duurt het zo verrekte lang voordat een relatief simpel traject geselecteerd kan worden om ervaring op te doen met maar één geselecteerde leverancier?
Wáárom hebben we wél treinen die voorbereid zijn op inbouw van dat al-zaligmakend systeem en nog nauwelijks een paar meter spoor om het op te gebruiken? Dit riekt toch naar amateurisme, of eh?

Arco Sierts|06.12.18|18:48

Grappig dat iedereen hier praat vanuit z’n eigen beelden & indrukken, maar ondertussen niemand echt iets inhoudelijks weet in te brengen.

“Dat riekt toch naar amateurisme” – om de vorige spreker te citeren ;-)

Arco Sierts|06.12.18|18:49

Opvallend dat iedereen hier praat vanuit z’n eigen beelden & indrukken, maar ondertussen niemand echt iets serieus inhoudelijks weet in te brengen.

“Dat riekt toch naar amateurisme” – om de vorige spreker te citeren ;-)

Arco Sierts|06.12.18|22:40

@Marc Busio: misschien dat je ons uit kunt leggen waarom de BR een miljardendebacle is?
In mijn beleving is de BR ruim binnen budget en plantijd gerealiseerd, en heeft ook ETCS-L2 vanaf dag 0 tot heden meer dan perfect gefunctioneerd. Datzelfde geldt voor Hanzelijn en Zevenaar Aansluiting – Staatsgrens. Allemaal topprestaties van ProRail ism leverancier, aannemers en technici. Maar ook op de HSL-Zuid rijdt Thalys al jarenlang feilloos op ETCS!
Ik snap daarom in alle oprechtheid je probleem niet.

Louk Kamp|06.12.18|22:46

Waarom wachten op Duitsland of Denemarken? We hebben die ervaring hier in al in eigen land opgedaan met meerdere leveranciers. De HSL, de Betuweroute, en Amsterdam – Utrecht zijn al voorzien van ERTMS en pas geleden is dit ook al gedeeltelijk gebeurd op de Hanzelijn.

Dus gewoon Jeroen Pauw inhuren met zijn befaamde uitspraak: We gaan beginnen!

Rene Vink|07.12.18|08:50

Een goed voorbeeld van de invoering van ERTMS is Zwitserland. De SBB is daar al ver mee, is inmiddels ook begonnen aan het innen van de baten, nl. een dichter treinverkeer én (niet te vergeten) de afbouw van de zeer kostbare klassieke beveiliging. Iedereen heeft het hier over kosten, maar zet hier de kosten naast van onderhoud en deels ook upgrade/vervanging van de ATB en trek dat af van de ERTMS-kosten. Je zult verbaasd staan. Polotici hebben last van tunnelvisie: op hun eigen carriere.

Marc Busio|07.12.18|10:10

Ter verduidelijking: De HSL is een miljardendebacle omdat het een peperdure spoorlijn is om een Thalystrein met een gemiddelde snelheid van 100 km/u van Amsterdam naar Brussel te laten rijden. De andere treinen die er rijden hebben met zoveel verstoringen te maken dat nog eens half miljard euro nodig is om hier misschien verbetering in te brengen. De Betuweroute is een miljardendebacle omdat deze ophoudt bij de grens en zo duur is voor de vervoerders dat deze liever over de Brabantroute rijden.

Marc Busio|07.12.18|10:16

Ter verduidelijking: het zal het publiek/de belastingbetaler worst zijn of ProRail en zijn leveranciers een topprestatie hebben geleverd. Die spoorlijnen hebben totaal niet opgeleverd wat er van werd verwacht. Daarom zal het publiek/de belastingbetaler ERTMS ook in hetzelfde rijtje gaan plaatsen als HSL en Betuweroute: weer een miljardeninvestering in het spoor die voortdurend geplaagd wordt door tegenvallers en waarvan het nut voor de reiziger uitermate twijfelachtig is.

Pat Rick|07.12.18|15:10

@Marc Busio: Betuwelijn in Nederland is weldegelijk een succes: de A15/A12 zouden compleet stilstaan als de lading van 100 treinen per dag over de weg zou gaan (5000 vrachtwagens). Doorgroeien naar 140 treinen per dag kan pas als de Duitsers hun afspraken nakomen mbt het 3de spoor. Verder wordt deze geplaagd door onrealistische en populistische beeldvorming

ERTMS heeft leiderschap nodig, maar de partij van de staatssecretaris is niet zo goed met infraprojecten (Uithoflijn, Hoekse lijn)

Marc Busio|08.12.18|12:12

Ter verduidelijking: Tussen 2007 (opening Betuweroute) en 2017 steeg het totale goederenvervoer per spoor met 0,5 miljoen ton naar 41,2 miljoen ton (bron: http://www.logistiek.nl). Dat is wel een heel schamel resultaat voor een investering van bijna 5 miljard Euro: omgerekend 10.000 euro per ton.

Pat Rick|12.12.18|15:51

@Marc Busio: dat is te makkelijk gedacht. Er is een verschuiving opgetreden naar de Betuweroute van de Brabantlijn. Die laatste zit namelijk vol, want er is verdringing door personenvervoer. De lijn moet ontlast worden (oa door boog bij Meteren). Ook willen plaatsen aan de Brabantlijn minder goederentreinen door hun kern, vooral ’s nachts.

Op de weg is ook geen plaats meer: de A15 zit ook vol en kan geen 5000 vrachtwagen per dag extra aan. Dus de Betuweroute doet precies wat hij moet doen.

Marc Busio|13.12.18|11:35

De Betuweroute heeft alleen enige betekenis voor het goederenvervoer van de Rotterdamse haven naar Duitsland en verder, terwijl de politiek zich bekommert om het dichtslibben van de wegen door het gehele land. Daar is het goederenvervoer per spoor juist teruggelopen omdat de trein op die afstanden geen partij is voor de vrachtauto. Zo’n marginaal effect voor vijf miljard Euro maakt de politiek huiverig om dit te herhalen voor ERTMS, zeker als er reeds in deze fase tegenvallers zijn.

Pat Rick|13.12.18|12:22

Dat is weer te simpel gedacht. Goederentreinen kunnen ook via de Betuweroute ook naar Venlo, de logistieke hotspot van Europa, waar nu een 3de railterminal wordt gebouwd. Ook wordt er eentje gebouwd bij Valburg: dus ook binnenlands vervoer heeft weldegelijk baat.
Voor de Rotterdamse haven is de lijn de mogelijkheid om duurzamer te groeien (minder CO2) en veiliger te transporteren.
Nu zeg je dat het spoorvervoer terugloopt en op 8 dec zeg je het tegenovergestelde. Waarom spreek je jezelf tegen?

Marc Busio|14.12.18|13:30

Quote: Het aandeel van het spoor in de modal split in Nederland is relatief bescheiden ten opzichte van het aandeel van de weg en de binnenvaart. Het aandeel spoor in het totale aantal lading-tonkilometers op Nederlands grondgebied ligt al jarenlang rond de 6 procent. In het vervoerd gewicht ligt het aandeel spoor rond de 3 procent. Bron: Marktontwikkelingen Spoorgoederenvervoer 2005-2016, rapport van Kennisinstituut v. Mobiliteitsbeleid, blz 18. 3%, 6%, jarenlang hetzelfde: niet indrukwekkend!!

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.