Staatssecretaris Stientje van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat

Staatssecretaris: uitrol ERTMS kost één miljard euro extra

Om het Europese spoorbeveiligingssysteem ERTMS landelijk uit te kunnen rollen is ongeveer één miljard euro extra nodig. Dit bedrag is nodig voor de periode tussen 2030 en 2050. Dat meldde staatssecretaris Stientje van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat onlangs tijdens een debat in de Tweede Kamer.

Deze nieuwe kostenraming van het ministerie komt in de buurt van een eerdere berekening van de Europese Rekenkamer. Die stelde in oktober vorig jaar in een rapport dat de landelijke uitrol Nederland zo’n 4,9 miljard euro zou gaan kosten.

Het ministerie heeft voor de uitrol van ERTMS tot 2030 2,4 miljard euro vrijgemaakt. In mei werd uit een voortgangsrapportage van het project duidelijk dat voor dit budget slechts zeven tot acht baanvakken met het nieuwe systeem kunnen worden uitgerust. Eerder werd nog gedacht dat dit er twaalf zouden zijn.

Zorgen

Diverse Kamerleden spraken tijdens het Kamerdebat op 28 juni, waarin de voortgangsrapportage werd besproken, daarom ook grote zorgen uit over het verloop van het project. VVD-Kamerlid Remco Dijkstra zei dat het project “gigantisch uit de klauwen dreigt te lopen”. SP-Kamerlid Laçin gaf aan zich “zorgen te maken” over de uitrol “en de kosten die hiermee gepaard gaan”.

Naast de hoger uitvallende kosten, is het grote spoorprogramma ook vertraagd. Waar volgens de staatssecretaris eerst nog ‘indicatief’ was vastgesteld dat de eerste baanvakken in 2024 in gebruik zouden worden genomen, is nu vastgesteld dat deze pas tussen 2026 en 2028 klaar zijn. Volgens GroenLinks-Kamerlid Suzanne Kröger gaat het ‘niet goed’ met het ERTMS-project. “Het lijkt erop dat bij iedere twee stapjes vooruit, één stap achteruit wordt gezet. “Door deze vertraging ontstaat er volgens haar steeds meer risico. “Vertraging kan ertoe leiden dat de modal shift niet kan worden gerealiseerd.”

Van Veldhoven legde tijdens het Kamerdebat uit dat hier verschillende redenen aan ten grondslag liggen. “Tijdens de planuitwerking werd duidelijk dat dit programma niet alleen een technische maar ook een veranderopgave is binnen het hele vervoerssysteem”, verklaarde ze. “We gaan van analoog naar digitaal. Dat betekent dat we mensen moeten opleiden en processen aan moeten passen.”

Kosten

De kosten zijn volgens de bewindsvrouw opgelopen vanwege het opzetten van een testlab, een proefbaanvak, de opleiding van machinisten, het inspelen op Level 3 en extra kosten voor beheer, onderhoud en vervanging (BOV). ERTMS brengt volgens haar jaarlijks 15 tot 20 miljoen euro extra BOV-kosten met zich mee.

“De huidige kostenstijging werkt niet door in de totale uitrol”, verwacht Van Veldhoven. “We hebben nu een aantal basiskosten zoals opleiding, engineering, testen en ombouw van locomotieven. Daarna is de uitrol per baanvak goedkoper.” Volgens de staatssecretaris worstelen ook andere Europese landen met de invoering van ERTMS. “Het is lastig omdat het geen greenfield situatie is. Het gaat om bestaande infrastructuur die al in gebruik is.” Met greenfield wordt nieuwbouw bedoeld.

Van Veldhoven meldt verder dat Nederland onlangs 32 miljoen euro EU-subsidie heeft ontvangen om het beveiligingssysteem in 300 goederentreinen in te bouwen. Daarnaast liggen er volgens haar nog ‘aanvragen voor 55 locomotieven’ extra. Volgens haar zorgt het maatregelenpakket dat ze vorige maand met de spoorgoederenvervoerders heeft afgesproken ervoor dat de concurrrentiepositie van de sector toeneemt. “We kijken hoe we zo goed mogelijk kunnen zorgen dat goederenvervoerders de overgang kunnen maken.”

Overstap naar digitaal

Volgens Van Veldhoven kan Nederland niet achterblijven met de overstap naar het Europese beveiligingssysteem omdat het de ‘veiligheid, capaciteit en snelheid’ aanzienlijk verbetert. “Eigenlijk moet je je afvragen of je nog wil blijven investeren in een analoge situatie als de rest van de wereld overgaat op digitaal”, aldus de bewindsvrouw. “Anders wordt Nederland een soort analoog eiland in een digitaal Europa. Dat is voor belangrijke grensoverschrijdende verbindingen niet goed.”

Daarnaast wees ze erop dat het aantal experts mondjesmaat afneemt dat kennis heeft van het huidige ATB-beveiligingssysteem. “Als de industrie over is hoe houd je dan je systemen nog op orde?”

Lees ook:

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en adjunct-hoofdredacteur van de vakwebsites van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.