Consultant Peter Oomens van Joulz geeft een presentatie in Kasteel Woerden

‘Cyberveiligheid moet onderdeel zijn van assetmanagement spoor’

Assetmanagement voor het spoor richt zich traditioneel niet primair op cyberveiligheid, maar zou daar wel meer focus op moeten hebben. De laatste jaren worden er wel voorzichtige stappen in die richting gemaakt. Dat vertelde consultant Peter Oomens van Joulz tijdens een spoorseminar dat door Joulz Energy Solutions werd gehouden in Kasteel Woerden.

Volgens Oomens dient cyberveiligheid ook te worden gelinkt aan de risico’s, gedurende de gehele levenscyclus van de spooronderdelen. “Assetmanagement heeft nu nog een focus op willekeurige incidenten en niet op doelgericht veroorzaakte incidenten”, legt hij uit. Hij maakt een onderscheid tussen willekeurige en doelgerichte incidenten. Een voorbeeld van een willekeurig incident (non-intentional) is bijvoorbeeld een heipaal die een kabel beschadigt. Een voorbeeld van een doelgericht incident (intentional) zijn terroristische en cyberaanvallen. Hij stelt daarbij dat het assetmanagement-gebied uitgebreid moet worden met ‘intentional incidents’.

Normen

“Ook de normen op het gebied van assetmanagement en cyberveiligheid staan nu nog los van elkaar”, benadrukt de expert. Volgens hem zijn cyberveiligheid-incidenten een serieus probleem die jaarlijks wereldwijd zo’n 350 miljard euro aan kosten veroorzaken. “Omdat assetmanagement ook over ondersteunende systemen gaat voor de spoorinfrastructuur, is het logisch dat cyberveiligheid hier ook onderdeel van uitmaakt.”

Oomens wijst erop dat bijvoorbeeld netbeheerder TenneT een IEC27001 certificering voor de organisatie (en de daarbij behorende operationele techniek) verplicht gaan stellen aan leveranciers. Deze certificaten zorgen ervoor dat cyberveiligheid geïntegreerd is in beleid en processen. Daarmee zal uiteindelijk de identiteit van de gebruikers van technische netwerken bekend zijn en wordt op een veilige manier met allerlei data omgegaan. “Het zal niet lang duren voordat dit in Nederland algemeen gedachtegoed wordt”, verwacht hij.

Joulz heeft recentelijk een dergelijk certificaat behaald en ook de spoorsector zal zich hier volgens Oomens op moeten voorbereiden. “Beschermen van vitale infrastructuur is een maatschappelijke plicht”, stelt hij, maar dat werkt alleen als je het vertaald in meetbare doelen.

Tekorten

Voormalig adviseur assetmanagement Jan Swier van ProRail vertelde over het ontstaan van een assetmanagement-systeem in de Nederlandse spoorsector. Na de Tweede Wereldoorlog groeide de economie. “De spoorsector kampte met tekorten die werden gedekt met overheidssubsidie. Op een gegeven moment waren er evenveel subsidies als dat er inkomsten waren uit het vervoer. Toen kwam men tot het besef dat er iets moest veranderen.”

Dit heeft ertoe geleid dat in de jaren negentig het spoorbeheer is afgesplitst van de Nederlandse spoorwegen. De ingenieursbureaus werden losgekoppeld van de Nederlandse spoorwegen en het spooronderhoud werd uitbesteed aan spooraannemers.

In 2003 werken de dochters van Railinfratrust B.V., de eigenaren van de railinfrastructuur in Nederland, samen onder de handelsnaam ProRail. In 2005 fuseerden de drie Railinfratrust-dochters Railinfrabeheer, Railned en Railverkeersleiding tot de ProRail B.V. Alleen de spoorwegveiligheidstaak van Railned werd afgesplitst en ondergebracht bij de Inspectie Leefomgeving en Transport.

Pure assetmanager

Volgens Swier was een nieuw governance model nodig vanwege de gewijzigde omstandigheden in de spoorsector. “ProRail is nu een pure assetmanager. Alle uitvoerende werkzaamheden zijn uitbesteed.”

Dit heeft er volgens de spoorexpert toe geleid dat tussen 1994 en 2005 de punctualiteit met vijf procent is toegenomen, terwijl de gebruiksintensiteit is gestegen naar 33 procent. Het aantal technische storingen die leiden tot verstoringen van het treinverkeer (TAO’s) is gedaald naar 37 procent. De onderhoudskosten zijn gedaald.

Swier wijst erop dat risico’s “een universele taal” zijn die “alle partners en processen in de levenscyclus met elkaar verbindt”. Een wissel heeft meer dan duizend risico’s. Iedere installatie op het spoor heeft een risico-analyse. Deze gegevens stelt ProRail beschikbaar aan de ingenieursbureaus en aan de aannemers die daarmee werken in hun PGO-gebied.” Deze risico-analyses helpen ons om het spoor beter te beheren.

Cyberveiligheid en klimaatverandering

Patrick Kooij van Joulz wijst erop dat cyberveiligheid een steeds belangrijker onderdeel van assetmanagement wordt, maar ook klimaatverandering. “Het weer wordt steeds weerbarstiger en dat heeft invloed op het assetmanagement.” Maar ook verduurzaming speelt volgens hem een rol. “Elektrisch vervoer of zonnepanelen hebben bijvoorbeeld impact op de energievoorziening van het stroomverbruik van het spoor.”

“Assetmanagement is door de jaren heen verschoven van reactief naar proactief en van uitvoerend naar strategisch.” Essentiële data voor assetmanagement zijn volgens hem onderhoudsgegevens, storingsanalyses, weergegevens, financiële gegevens en toestandgegevens.”

Dit artikel is mede mogelijk gemaakt door Joulz Energy Solutions.

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en adjunct-hoofdredacteur van de vakwebsites van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.