Goederentrein SBB, Gotthardtunnel, foto: ©SBB CFF FFS

Zwitsers introduceren nieuw rekenmodel voor spoortarieven

Zwitserland gaat in 2017 een nauwkeurig en geavanceerd systeem introduceren voor de berekening van gebruikersvergoeding voor het spoor. Het huidige rekenmodel van de Zwitserse spoorwegen wordt vervangen door een model dat ‘voertuig gebaseerd’ is. Typen treinen die meer schade aan de spoorinfrastructuur veroorzaken, betalen straks een hogere gebruikersvergoeding. Met deze aanpak wordt de aanschaf van ‘infrastructuur-vriendelijk’ treinmaterieel gestimuleerd.

In Zwitserland vindt op 12 april de Track Access Charges Summit plaats in het hoofdkantoor van de  spoorbeheerder SBB in Bern. Bij deze conferentie komt onder andere het Zwitserse rekenmodel aan bod. Assistent-professor Stefan Marschnig van de Technische Universiteit in Graz voerde diverse onderzoeken uit naar gebruikersvergoedingen voor het spoor en is dagvoorzitter van deze conferentie. Hij legt uit waarom het Zwitserse model zo uniek is.

Wat gaat er in 2017 precies gebeuren bij de Zwitserse spoorwegen?

Met behulp van het ‘spoor stijtage model’ (track deterioration model) van spoorbeheerder SBB gaat de Bundesambt für Verkehr (BAV) het huidige rekenmodel dat met name naar de tonnage kijkt, vervangen door een voertuig gebaseerd model. Naast dat de directe kosten beter kunnen worden vastgesteld, zorgt deze aanpak ervoor dat de aanschaf van ‘infrastructuur-vriendelijk’ treinmaterieel wordt gestimuleerd.

Waarom is deze aanpak zo bijzonder?

De Zwitsers berekenen de directe kosten van het gebruik van het spoor op een zeer gedetailleerde manier. Er worden niet langer gemiddelden genomen van type voertuigen of type rails, maar er wordt precies in rekening gebracht wat de kosten van het gebruik zijn op basis van snelheid en spoor radius (vorm van het spoor, red.). Dit lijkt heel complex, maar het is erg simpel in gebruik voor de spoorbedrijven.

Hoe wordt dit in de rest van Europa gedaan?

De meeste infrastructuurbeheerders in Europe berekenen de kosten op basis van treinkilometers of tonkilometer. Deze berekeningen zijn toegestaan volgens de Europese richtlijn 2015/909, maar zijn zeer grove berekeningen. De kosten voor het gebruik van een spoorboog zijn bijvoorbeeld veel hoger dan een recht spoor en hogere snelheden leiden ook tot hogere kosten. Daardoor worden kosten vaak toegerekend aan de verkeerde gebruikers en op basis van de verkeerde spoorlijnen. Met dit model wordt de gemiddelde impact van kosten berekend op basis van het type trein of tonnages.

Wat kunnen andere landen leren van de Zwitserse aanpak?

Deze aanpak is gebaseerd op een simpele beschrijving van voertuig-rail-interactie. Hiermee worden spoorvervoerders gestimuleerd om ‘spoor-vriendelijk’ materieel te kopen. Op middellange termijn zullen de kosten van het gehele spoorsysteem omlaag gaan.

Wat betekent dit voor het internationaal spoorvervoer?

Voor spoorgoederenvervoerders zullen de voordelen toenemen als andere spoorbeheerders het Zwitsers voorbeeld volgen. Maar hoe dan ook moet iemand starten, en in dit geval zijn dit de Zwitsers.

Maakt het Zwitserse model het makkelijker om de gebruikersvergoeding te harmoniseren zoals ook de EU wil?

De Zwitserse aanpak is complexer dan die van andere landen, omdat het enkel in rekening brengen van kosten per trein niet klopt en leidt tot verkeerde economische beslissingen.

Een harmonisatie in Europa kan alleen bereikt worden door Europese regelgeving. Maar in deze regelgeving moet er rekening worden gehouden dat niet alle spoorbeheerders op dezelfde technische level zijn en dezelfde kennis hebben. Als dat niet gebeurt, dan kan dit tot een simpele berekening leiden die niet klopt. Daarnaast is het mogelijk voor alle lidstaten om met dezelfde regelgeving ieder hun eigen nationale invulling hieraan te geven. Er zullen verschillende interpretaties blijven over wat onder de directe kosten valt.

Marieke van Gompel

Op 12 april vindt Track Access Charges Summit plaats in het hoofdkantoor van de  spoorbeheerder SBB in Bern. Bezoek de website van dit evenement voor meer informatie: www.tacsummit2016.com.

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en algemeen hoofdredacteur van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.