Sicco Santema, Scenter

Start proef met nieuwe manier aanbesteden spoor

Bij aanbestedingen in de spoorsector moeten aannemers en ingenieurs zich als expert opstellen in de relatie met spoorbeheerder ProRail. Daarmee kan het proces enorm versneld worden. Dat zegt Sicco Santema van bureau voor organisatie-onwikkeling Scenter. De onderzoeker beschreef deze werkwijze in het boek Prestatieinkoop. ProRail voert op dit moment een aantal pilots uit met deze nieuwe manier van aanbesteden.

Prestatieinkoop houdt in dat de opdrachtnemer de verantwoordelijkheid krijgt en dat hij het werk met minimale controle en inspectie vanuit de opdrachtgever kan doen. ProRail blijft daarbij echter eindverantwoordelijk.

Proces versnellen

In het huidige aanbestedingsproces duurt het enorm lang voordat er een leverancier is gevonden, onder meer omdat de opdracht van tevoren heel uitgebreid wordt gedefinieerd door ProRail. Met prestatieinkoop wordt dit versneld van anderhalf tot tot twee jaar naar vier tot zes maanden doordat de aannemer vanaf het begin bij het proces wordt betrokken.

Santema: “We gaan met prestatieinkoop uit van de kennis van de aannemers en ingenieursbureaus. Op basis daarvan kan worden aanbesteed en geleverd. Ze moeten bewijsvoering leveren van de prestaties in het verleden.” Sicco Santema is naast zijn werkzaamheden bij Scenter hoogleraar marketing en ketenmanagement bij de Technische Universiteit Delft.

Ketenorganisatie

Prestatieinkoop is een vorm van ketenorganisatie. Dat komt erop neer dat de manier waarop de verschillende spelers in de railsector met elkaar omgaan moet veranderen. Dit zou ook bij storingen op het spoor toegepast kunnen worden.

“Een machinist zou bijvoorbeeld een storing die hij ervaart direct kunnen uploaden op een storingssite, zodat de aannemer daar mee aan de slag kan. Nu komt dat eerst bij NS terecht, daarna bij ProRail”, stelt Santema.

Spoedwet wegverbreding

Prestatieinkoop kreeg voor het eerst bekendheid nadat Rijkswaterstaat het in 2009 toepaste bij de Spoedwet wegverbreding. Daarbij moesten voor dertig knelpunten op de weg snel maatregelen worden genomen. Het toepassen van prestatieinkoop zorgde ervoor dat de doorlooptijd van twaalf naar vijf maanden werd teruggebracht.

Door de korte aanbestedingsprocedure werden de aannemers gedwongen om snel tot de kern van het project te komen. De kosten werden daardoor met 0,4 procent van de aanneemsom teruggebracht. Bij vergelijkbare projecten zouden dit normaal gesproken 1 procent van de aanneemsom zijn. Zowel Rijkswaterstaat als de marktpartijen waren tevreden over de aanpak.

Pilots ProRail

Ook ProRail ziet de voordelen van prestatieinkoop en voert op dit moment een aantal pilots uit bij spoorprojecten. Het gaat om pilots bij een groot emplacement op de Maasvlakte, een project voor de technische verbeteringen van enkele relaishuizen en een ICT-project. Elles in ‘t Hout: “Als de uitkomsten van de pilots positief zijn, dan willen we prestatieinkoop verder in het contracteringsbeleid opnemen.” ProRail gaat hiermee in op de wensen van de aannemers.

Volgens Santema is het onnodig om spooraannemers alles voor te schrijven, zoals nu door ProRail gebeurt. “De wet controleert al of zaken goed worden uitgevoerd. Zo bewaakt de Inspectie voor Leefomgeving en Transport de uitvoering van spoorprojecten.”

Meetinstrumenten

De onderzoeker stelt dat meetinstrumenten zoals de veiligheidsladder en de CO2-ladder hun doel voorbij streven. Met deze meetinstrumenten kan ProRail voorafgaand aan een aanbesteding kijken of aannemers aan bepaalde milieu- of veiligheidseisen voldoen.

“Het differentieerbare vermogen van de CO2-ladder is verdwenen, want het merendeel van de aannemers staat inmiddels op de bovenste trede. Bij Scenter menen we dat de aannemers hier zelf mee zullen komen door bijvoorbeeld een milieuparagraaf in het contract op te nemen.”

Sicco Santema is een van de sprekers tijdens het Nationaal Wegencongres dat op 26 en 27 september in Nieuwegein plaatsvindt.

Marieke van Gompel

U las zojuist één van uw gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Stap nu in en profiteer van de introductieaanbieding.

start 1 maand gratis proefabonnement

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en algemeen hoofdredacteur van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.