Slaaptrein op station Amsterdam Centraal, foto: NS

KiM: duur materieel staat succes nachttreinen in de weg

Een nieuw Europees netwerk van nachttreinen is volgens het Kennisinstituut Mobiliteit (KiM) een van de manieren om van de trein een aantrekkelijk alternatief te maken voor het vliegtuig. De hoge kosten zijn op dit moment echter een te grote hindernis voor vervoerders, signaleert het KiM in een recent onderzoek naar het potentieel van de internationale nachttrein van en naar Nederland.

De kosten per reiziger van een nachttrein zijn aanzienlijk hoger dan die van een dagtrein. Onder meer omdat het rollende materieel complexer is en relatief minder plaatsen bevat. Verder worden de materieelseries in kleinere hoeveelheden gebouwd dan dagtreinen. Dat het materieel overdag lang stil staat op opstelsporen en dus niet productief kan worden ingezet zet de rentabiliteit ook onder druk. Het KiM onderzocht de mogelijke herintroductie van nachttreinen in Nederland in opdracht van het ministerie van IenW. Het instituut sprak voor dit onderzoek onder meer met vervoerders en reisorganisaties en heeft gekeken naar de literatuur  over dit onderwerp. Bekijk hier het hele onderzoek.

Naast de kosten van het materieel zijn de personeelskosten op deze treinen ook hoger omdat er meer personeel nodig is dat ook ’s nachts werkt. Verder zijn er voor een nachttrein zijn aanvullende diensten nodig, zoals rangeerbewegingen om treindelen te splitsen of te combineren, kosten voor ‘hotelservices’ als het opmaken van bedden en reinigingskosten.

Verder speelt capaciteitsgebrek op het spoor de nachttrein parten. Deze moet ’s nachts vooral concurreren met het goederenvervoer. Ook vindt ’s nachts vaak onderhoud aan de infrastructuur plaats, waardoor geen of beperkt treinverkeer mogelijk is. Bij aankomst in de ochtend op de eindbestemming moet de nachttrein worden ingepast in het treinverkeer tijdens de plaatselijke ochtendspits. Hetzelfde geldt bij vertrek voor de avondspits.

Infratoeslagen

Naast ander materieel en personeel maakt ook de infraheffing voor het gebruik van het spoor de nachttrein prijzig. Dit vanwege de lange afstanden en de toeslagen bovenop het basistarief. Vooral op deze kosten ziet het KiM mogelijkheden om te besparen en zo de concurrentiepositie van het spoor ten opzichte van de luchtvaart te verbeteren. Verder wordt de spoormarkt benadeeld ten opzichte van de luchtvaart, omdat op vliegreizen geen btw wordt geheven en ook geen accijns rusten op kerosine. “Spoorvervoerders ervaren de heffingen op het gebruik van de infrastructuur als hoog. Niettemin dekken deze heffingen, in tegenstelling tot de luchtvaart, slechts een beperkt deel van de kosten voor aanleg, onderhoud en beheer van de infrastructuur”, aldus het KiM.

Wanneer de knelpunten op het gebied van overheidsheffingen, capaciteit van de infrastructuur en een gelijk speelveld voor alle vervoerders worden opgelost zijn er volgens het rapport kansen voor acht mogelijke verbindingen vanuit Nederland. Deze zouden op termijn circa 700.000 tot 1 miljoen reizigers kunnen trekken. Het gaat hierbij om verbindingen met Kopenhagen, Warschau, Praag, Wenen, München, Zürich, Milaan en Turijn. Dit zijn verbindingen op een afstand tussen de 800 en 1200 kilometer. Dit zijn de meest interessante afstanden vanwege de huidige snelheden van nachttreinen. Gemiddeld rijden die 80 kilometer per uur. Vanwege technische knelpunten en kosten is het volgens het KiM niet aannemelijk dat nachttreinen hogesnelheidslijnen kunnen gaan gebruiken en dus sneller kunnen rijden.

Lees ook:

Onderwerpen: , ,

Auteur: Paul van den Bogaard

Paul van den Bogaard is redacteur van SpoorPro.

4 reacties op “KiM: duur materieel staat succes nachttreinen in de weg”

Chris Laarman|15.07.19|13:59

Op zich lijkt het me een goed onderzoek. Wel denk ik, dat de vraag naar slaapgelegenheid /verhoudingsgewijs/ kleiner is: 24-uurs economie, voor- en natransport intercontinentale luchtreizigers.

Voorts zie ik bijvoorbeeld Stadler aan voor het ontwerpen en bouwen van Europa-wijd geschikte treinstellen, waarvan bovendien een deel van de inrichting /gemakkelijk/ kan worden omgebouwd van slaapstoelen op spitsvervoer (en terug). Omloop met verhuur overdag aan andere gebruiker?

Pat Rick|15.07.19|15:29

Jammer dat City Night Line eind 2016 is gestopt, maar dat was een beslissing van Deutsche Bahn. Ze rijden liever ICE bussen dan internationale treinen, en nog liever dan nachttreinen. Het kapitaalbeslag is natuurlijk enorm, en de rijdende hotelkamers gaan over nog duurder spoor. Dan kom je op een paar honderd Euro voor een enkeltje, wat niet opkan tegen de budget luchtvaartmaatschappijen, die 6, 7, of 8 vluchten uit een dag persen.

Het is raar dat KiM het toch aantrekkelijk vindt.

Teko Salverda|15.07.19|17:14

Kent iemand nog de rijtuigen Plan N? Deze couchettewagens werden ook als zitrijtuig ingezet. Het is misschien mogelijk low budget reizen aan te bieden zonder een reeks van stewards aan boord. Ook in FR van Paris naar Toulouse en v.v. word je op het perron gecontroleerd, zodat één conducteur voldoende is, althans zou moeten zijn.

Richard Bredero|16.07.19|10:06

Ik zie geen directe vergelijking met de service die het vliegtuig biedt, en dat lijkt me een gemiste kans.
Een slaaptrein lijkt me een achterhaald concept voor een onrendabele niche van een veel te kleine groep luxe reizigers. Misschien interessant voor welgestelde babyboom pensionados maar met een slaapservice zal het spoor geen marktaandeel van het vliegtuig terugwinnen.

Mogelijk wel met betere vertrektijden, vertrekplaatsen, en meer zitruimte, en vooral: een vergelijkbare prijs.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.