‘Batterijtreinen goed alternatief voor diesel of elektrificatie spoorlijnen’

Er is geen enkele reden om te wachten met batterijtreinen in Nederland. Dat de techniek er nog niet rijp voor zou zijn, is een misvatting, meent Martien Janse, directeur Rolling Stock bij Strukton. Het kan bovendien ook nog eens op een snelle en betaalbare manier. “Onze boodschap is: mensen, wordt wakker, het rijdt al en het is succesvol. Batterijtreinen zijn een goed alternatief voor dieseltreinen of voor elektrificeren.”

Strukton heeft de afgelopen jaren vermogenselektronica voor treinen ontwikkeld die verschillende soorten stroomvoorziening aankan. De elektronica is niet alleen geschikt voor dieseltreinen, maar ook voor hybride of elektrische treinen, batterijtreinen en waterstoftreinen. Dat maakt vervoerders heel flexibel. “Ze zijn nu volledig vrij in de keuze van aandrijving”, aldus Janse. Daardoor kunnen ze de stroomvoorziening kiezen die het beste past bij het traject, de omstandigheden waar ze een trein willen inzetten en de concessie-eisen.

Vivarail

Het begon allemaal in 2015 met een project van het jonge Britse bedrijf Vivarail, opgericht door specialisten uit de railsector. Vivarail kocht 165 oude D78-treinen van London Underground als basis voor de ombouw naar nieuwe modulaire dieselvoertuigen, zodat ze daarna geschikt zouden zijn voor het reguliere spoor op trajecten zonder bovenleiding. Ombouwen van bestaand materieel gaat immers een stuk sneller dan compleet nieuwe treinen bouwen. Bovendien is het duurzamer om bestaand materieel te gebruiken.

Met de 165 metrostellen kunnen maximaal 75 treinen gebouwd kunnen worden. Vivarail wil ze verkopen of verhuren, waarna ze ingezet kunnen worden op lijnen die nog niet geëlektrificeerd zijn. In het Verenigd Koninkrijk is dat ongeveer 30 procent, in Nederland ligt dat percentage een stuk lager. Strukton kreeg de opdracht voor de levering van de tractiesystemen en boordnetsystemen die de stroom omvormen naar het juiste voltage voor de motoren, de batterijen en de installaties in de trein, zoals airco en verlichting.

Nadat Vivarail de eerste metrostellen succesvol omgebouwd had tot dieseltreinen met daarin de vermogenselektronica van Strukton Rail, kreeg de samenwerking een vervolg. In die fase lag voor Vivarail de focus op de ontwikkeling van voertuigen met verschillende mogelijkheden voor stroomvoorziening, dus ook hybride treinen (een combinatie van diesel en batterijen of bovenleiding en batterijen) en treinen die volledig op batterijstroom rijden. Ook voor de vervolgfase leverde Strukton Rolling Stock de tractiesystemen en de boordnetsystemen.

Vliegwieleffect

Inmiddels heeft Vivarail al acht treinen gebouwd en verkocht. Ook de toelatingsprocedure is inmiddels doorlopen. Drie dieseltreinen zijn verkocht aan Northwestern Railway in Londen voor gebruik op de Marston Vale line. Ze gaan binnenkort rijden. Vervoerder KeolisAmey gaat vijf hybride treinen (diesel/batterij) inzetten in het concessiegebied Wales and Borders. Ook voor Strukton is het een mijlpaal dat de treinen gaan rijden. “We verwachten een vliegwieleffect”, aldus Janse.

Vivarail heeft inmiddels ook de eerste batterijtrein van het Verenigd Koninkrijk gelanceerd met een bereik van 60 mijl. “We geloven dat de batterijtrein de toekomst is. Met de overschakeling op een batterijtrein wordt een enorme CO2-reductie bereikt. We hebben een bereik van 60 mijl tussen de oplaadbeurten, waardoor ze geschikt zijn voor veel treinverbindingen. Met ons gepatenteerde snellaadsysteem kunnen we voldoen aan de servicevereisten van vervoerders”, aldus Alice Gillman, hoofd marketing bij Vivarail.

Andere landen

Volgens Gillman is er veel belangstelling voor de omgebouwde treinen van Vivarail, zowel in het Verenigd Koninkrijk als in de Verenigde Staten. Voor het Europese spoor zijn de treinen nog niet toegelaten, maar Vivarail zegt actief de mogelijkheden te onderzoeken om dat probleem op te lossen.

Nu de technologie eenmaal ontwikkeld is, overweegt het Britse railbedrijf niet alleen de aanschaf en ombouw van nog meer bestaand materieel, maar ook de bouw van complete nieuwe batterijtreinen met een zelfde ontwerp als de omgebouwde metrostellen van London Underground.

Nieuwe opdracht

Aan de samenwerking tussen Strukton en Vivarail komt voorlopig nog geen einde, want beide partijen zijn in de afrondende fase van de onderhandeling over een nieuwe grote opdracht: de productie van de vermogenselektronica voor de ombouw van alle nog resterende metrostellen. “We weten nog niet om welke configuratie het gaat, maar dat maakt voor ons niet uit omdat we een universele oplossing hebben bedacht”, aldus Janse. Hij verwacht dat Strukton tot 2024 nog wel bezig zal zijn met de productie van jaarlijks zo’n 20 tot 25 systemen. De engineering van de elektronica, die vervat zit in stalen kasten die onder de treinen komen te hangen, vindt plaats in de vestiging in Alblasserdam. Bij Strukton in Enschede worden ze geproduceerd.

Beide partijen zijn erg te spreken over de samenwerking de afgelopen jaren. “Het klikt goed en dat is essentieel in zo’n intensief traject”, aldus Janse. Voor Vivarail is Strukton een van de voornaamste leveranciers, zegt Gillman. “Strukton heeft zijn uiterste best gedaan ons te ondersteunen en dat heeft een uitstekende relatie opgeleverd tussen onze bedrijven en individuele medewerkers.”

Ombouwen eigen werkloc

Vivarail is niet de enige partij die interesse heeft in de oplossing van Strukton waarbij treinen uitgevoerd kunnen worden met verschillende soorten aandrijvingen. Zo is het bedrijf in gesprek met een aantal Britse treinleasemaatschappijen. En voor Gmeinder, een Duitse fabrikant van locomotieven, heeft Strukton de elektronica geleverd voor een aantal hybride treinen die voor industriële toepassingen worden gebruikt.

Janse: “We hebben zelf een elektrische locomotief gekocht die we gaan ombouwen tot hybride (bovenleiding-batterij) om te laten zien dat het werkt.” Strukton zal de locomotief in eerste instantie inzetten voor vervoersritten, waarbij de loc gebruik zal maken van de stroom van de bovenleiding. Vervolgens zal de locomotief worden uitgebreid met een batterij zodat hij ook zonder bovenleiding kan rijden en breder kan worden ingezet.

Nederlandse markt

Gaat het om de Nederlandse markt, dan kijkt Strukton met veel belangstelling naar de plannen die er in het noorden van het land bestaan. De provincies Friesland en Groningen willen dit jaar of volgend jaar gaan experimenteren met batterijtreinen. Arriva is concessiehouder van het spoor in het noorden van Nederland op de route Leeuwarden-Groningen en van 2020 tot 2035 in de provincies Friesland en Groningen. De vervoerder verwacht dat er over zo’n drie jaar al batterijtreinen kunnen rijden in het concessiegebied. Bij Stadler heeft Arriva achttien nieuwe hybride WINK-treinen besteld. De treinfabrikant gaat 51 bestaande GTW-treinen moderniseren en ombouwen zodat ze ook op batterijstroom kunnen rijden.

De techniek is in ieder geval geen belemmerende factor. Batterijtreinen zijn volgens Janse een goed alternatief voor dieseltreinen of voor het elektrificeren van spoorlijnen. “Je kunt fors besparen op kosten en het scheelt veel CO2-uitstoot.”

Lees ook:

Auteur: Yvonne Ton

1 reactie op “‘Batterijtreinen goed alternatief voor diesel of elektrificatie spoorlijnen’”

Henk Angenent|21.03.19|12:25

Zoals de Prediker al zei: er is niets nieuws onder de zon. In de jaren dertig van de vorige eeuw reden er in Duitsland al diverse typen accutreinen (batterijtrein is een anglicisme), bekend als ETA’s (Elektro-Triebwagen mit Akkuantrieb). In de jaren zestig volgde de serie 515/815, die tot eind jaren tachtig ook tussen Aken en Maastricht reed.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.