Winterweer, sneeuw, trein, NS, foto: ProRail

Een winterdienstregeling op het spoor, wat gaat eraan vooraf?

ProRail en NS besloten de afgelopen dagen vanwege het winterse weer de dienstregeling op het spoor aan te passen. Daardoor reden op een aantal trajecten minder treinen, om te voorkomen dat één of meerdere lokale verstoringen het gehele treinverkeer op zijn kop zou zetten. Marry van Dijke, Officier van Dienst Spoor bij ProRail, legt uit wat er aan zo’n beslissing voorafgaat.

In het Operationeel Controle Centrum Rail (OCCR) in Utrecht handelen ProRail, spoorvervoerders en spooraannemers calamiteiten en incidenten op het spoor gezamenlijk af. Zij beslissen samen over de te nemen maatregelen, zoals de afgelopen dagen werd besloten om de dienstregeling aan te passen vanwege hevige sneeuwval. ProRail, verkeersleider op het spoor, besluit uiteindelijk over de bijsturing van het totale Nederlandse reizigers- en goederenvervoer op het spoor.

Winterdienstregeling

Van Dijke: “We hebben een draaiboek voor weersomstandigheden. Daar werken we met een 4 Seizoenen Matrix, waar per weertype de definities, risico’s en de te nemen maatregelen staan geformuleerd. Wij raadplegen Weerplaza voor onze weersvoorspellingen. Bij bijvoorbeeld de allerhoogste categorie van kans op sneeuw starten wij het besluitvormingsproces voor een aangepaste dienstregeling en zetten we diverse wintermaatregelen in gang.”

De Officier van Dienst Spoor is degene die bij het OCCR in Utrecht het totaaloverzicht heeft en die bij incidenten knopen doorhakt. In het geval van een aangepaste dienstregeling gebeurt dit altijd in samenspraak met de PLBO’er (Procesleider Besturing Operatie, red) van NS. “Ik ga als Officier van Dienst Spoor eerst met de PLBO’er van NS in gesprek. Als wij het erover eens zijn dat de NS dienstregeling moet worden aangepast, plannen wij één dag voor ingang van een uitgedunde dienstregeling een vergadering in met een directielid van ProRail die hier nog zijn of haar fiat voor moet geven.”

Marry van Dijke, Officier van Dienst Spoor, ProRailMarry van Dijke, Officier van Dienst Spoor van ProRail in het Operationeel Controle Centrum Rail in Utrecht.

Besluit

Als het heel Nederland betreft, zoals ook in de afgelopen dagen het geval was, dan wordt er gesproken over de Landelijke Uitgedunde Dienstregeling (LUD). Als weersomstandigheden slechts lokaal voorkomen, dan kan er worden besloten tot een Regionale Ontkoppelde Dienstregeling (ROD). Van Dijke: “Dat kan bij alle weertypes worden toegepast. Onlangs hebben we de ROD toegepast bij een storm in noord-Nederland, omdat er toen grote kans was op hinder van bomen en takken op het spoor en bovenleiding. Hiermee voorkwam ProRail dat de storing zich als een olievlek over het spoor verspreidde.”

Woordvoerder Anna Kodde van ProRail vult aan: “Als er eenmaal is besloten tot een uitgedunde dienstregeling, dan is het een lastige klus om op de dag zelf terug te schakelen. Alle stakeholders, het treinpersoneel en de storingsploegen worden geïnformeerd en de reisinformatie van NS wordt aangepast. Daardoor is het niet mogelijk om als het op de dag zelf minder hard sneeuwt een winterdienstregeling op de dag zelf nog af te blazen. Dan klopt de reisinformatie van NS niet meer en weten de machinisten en conducteurs niet waar ze moeten zijn. Op ons drukke spoor wordt dat een te grote logistieke opgave.”

Maatregelen

Als de wintermaatregelen in gang zijn gezet, dan geeft het OCCR door dat de anti-icing installaties, op diverse locaties in Nederland, moeten worden aangezet en de wisselverwarming draait. Van Dijke: “Treinen rijden vervolgens met een bepaalde snelheid langs een punt waar de installaties staan. De treinen worden daarbij aan de onderkant met een bepaald middel behandeld, waardoor sneeuw en ijs minder snel vasthecht en niet tussen de wissels terecht kan komen.”

Verder is in het draaiboek opgenomen dat er extra personeel wordt ingezet voor het sneeuwvrij houden van de wissels. Ook wordt er gezorgd dat er gedurende de hele dag sneeuwploegen en storingsploegen stand-by staan. Kodde: “Soms wordt er ook voor gekozen om wissels vast te leggen in een bepaalde stand. Dan heb je minder bijsturingsmogelijkheden, maar voorkom je dat een wissel vastloopt. Wij kiezen bij wintermaatregelen voor voorspelbaarheid, betrouwbaarheid en stabiliteit.”

“Maar ondanks alle voorbereidingen ontkomen treinreizigers, net als weggebruikers en luchtvaartpassagiers, helaas niet aan storingen. We hebben met man en macht in de nacht gewerkt om het spoor en treinen ijsvrij te maken en het treinverkeer weer goed in de benen te krijgen.”

Kritiek

Ondanks alle maatregelen klonk er ook kritiek op de winteraanpak van ProRail en NS. Rover geeft in een reactie aan te begrijpen dat het spoor hard is getroffen door de zware sneeuwval, maar niet te snappen waarom NS bij de vooraf uitgedunde dienstregeling geen langere treinen heeft ingezet. De reizigersorganisatie spreekt haar zorgen uit over de ‘aanhoudende impact van storingen op enkele belangrijke spoorknooppunten.’ Maatschappij Voor Beter OV noemde het voorspelde weer ‘doodgewoon winterweer’, een klimatologische omstandigheid waar ‘het spoor gewoon goed tegen moet kunnen’.

Naast kritiek werd er ook veel waardering uitgesproken voor de inspanningen door ProRail en NS onder de winterse omstandigheden. Reizigers staken de spoorbedrijven op Twitter een hart onder de riem.

Complimenten reizigers, bron: NS Complimenten reizigers, bron: NS

Complimenten aan NS en ProRail, foto: NS

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en adjunct-hoofdredacteur van de vakwebsites van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.