Minister Eurlings wilde alsnog Alstom als bouwer HSL-treinen

Voormalige verkeersminister Camiel Eurlings informeerde in 2008 bij treinbouwer Alstom of zij alsnog HSL-treinen wilden leveren. Dit omdat de bewindsman steeds minder vertrouwen had in de Italiaanse fabrikant AnsaldoBreda. Dat bleek tijdens de Fyra-verhoren die momenteel plaatsvinden. Ook meldde hij dat het contact met NS zeer stroef verliep en dat hij zelfs overwoog om, als aandeelhouder, wijzigingen door te voeren in de NS-directie.

Eurlings was minister van Verkeer en Waterstaat van 2007 tot en met 2010. In die jaren was hij nauw betrokken bij de voortgang van het Fyra-project en kreeg hij twijfels over AnsaldoBreda. Hoewel de CDA-minister niet gelukkig was met de Italianen, mocht hij geen direct contact hebben met het bedrijf uit Pistoia. Dit was juridisch vastgelegd in de betreffende contracten. Contact met bedrijven die de tender voor het bouwen van de HSL-treinen niet hadden gewonnen, zoals Alstom, was geen probleem.

Mogelijkheden

Tijdens een zakelijk bezoek aan Zuid-Frankrijk vroeg de bewindsman dan ook aan de verliezende treinbouwer of er mogelijkheden waren om alsnog zaken te doen met elkaar. Het bedrijf gaf echter aan dat het al dusdanig veel andere opdrachtgevers had, dat er geen ruimte meer was een eventuele nieuwe opdracht van NS aan te nemen.

Uiteindelijk trokken de Italianen dus aan het langste eind. Dat er later toch interesse was voor Alstom is opvallend. Customer director Meindert Eland zei eerder tijdens de verhoren dat een eerder bod van zijn bedrijf niet eens is beoordeeld door NS.

Vertraging

De productie van de V250-treinstellen bij AnsaldoBreda liep veel vertraging op. Diverse keren moest de start van de snelle treindienst worden uitgesteld. Uiteindelijk werd in 2012 begonnen met de eerste ritten. Begin 2013 moesten de treinen echter weer van de rails worden gehaald. Er bleken allerlei problemen te zijn. Het contract met de Italianen werd alsnog opgezegd.

Dat er problemen ontstaan als de V250’s al in 2012 zouden gaan rijden, was voorspeld door diverse specialisten. Uit diverse rapportages bleek onder meer dat de inzetbaarheid slechts twintig tot dertig procent zou zijn, dat het opleidingsprogramma voor personeel in gevaar zou komen en dat verbetering van het materieel niet te verwachten was. Toenmalig NS-directeur Bert Meerstadt, die donderdag ook werd verhoord, zag diverse rapportages hierover echter pas nadat de treinen van de rails waren gehaald.

Problemen

Uit de berichten die hij vóór de ingebruikname had ontvangen over de verwachte prestaties van de V250-treinen bleek dat zich weliswaar problemen zouden voordoen, maar dat daar oplossingen voor waren. Meerstadt vond dan ook dat hij geen onverantwoorde risico’s had genomen door al in 2012 te starten met vervoer over de hogesnelheidslijn.

Wel gaf hij aan zwaar teleurgesteld te zijn over de prestaties van AnsaldoBreda, zowel over de productievertragingen als over het ’oplossend vermogen’. Ondanks diverse reparatiepogingen keerden dezelfde problemen terug. Reden om het contract met het bedrijf uit Pistoia definitief op te zeggen.

Opzeggen

De enquêtecommissie vroeg zich af waarom het contract met de Italianen niet eerder was opgezegd. ”Dan zou het alleen maar langer duren voordat treinen op het traject zouden rijden”, lichtte de voormalige NS-topman toe.

Dat na de ingebruikname alsnog werd gekozen het contract op te zeggen, verdedigde Meerstadt door te zeggen dat er nu een duidelijkere case was. ”Er was namelijk een veiligheidsincident geweest.” Bij inspectie van de treinen bleek bovendien dat ze niet allemaal hetzelfde waren. Zo zaten bijvoorbeeld leidingen aan de onderkant van de treinen de ene keer links en de andere keer rechts.

Gefrustreerd

Overigens was er niet alleen frictie tussen AnsaldoBreda aan de ene kant en NS en de overheid aan de andere kant. De vervoerder en het ministerie waren gedurende korte tijd ook niet meer ’on speaking terms’ met elkaar. Eurlings was zeer gefrustreerd over het gebrek aan informatie vanuit de vervoerder.

De bewindsman zegde dan ook een gepland gesprek op 18 augustus 2008 met NS af. ”Ik had om informatie gevraagd en deze niet gekregen. Als er geen informatie is geleverd, heeft het ook geen enkele zin om in gesprek te gaan met elkaar.” In die periode was er tussen beide kanten gedurende één of twee maanden geen contact.

Eurlings overwoog ‘in de emotie’ om bestuurders te ontslaan. Hij is hier echter nooit toe overgegaan. Meerstadt was zich van geen kwaad bewust. Hij gaf aan dat alle benodigde informatie was geleverd, maar dat het ministerie daar geen gebruik van heeft gemaakt.

Tom van Gurp

Lees ook: Hoge eisen voor treinen HSL zette treinfabrikanten buitenspel

Auteur: Tom van Gurp

Tom van Gurp is redacteur van SpoorPro en Nieuwsblad Transport.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.